kompleks ataku błony
Kompleks ataku błony (MAC, Membrane Attack Complex) stanowi końcowy etap aktywacji układu dopełniacza, będącego istotnym elementem wrodzonej odpowiedzi immunologicznej. Jest to struktura białkowa tworzona przez składniki dopełniacza C5b, C6, C7, C8 i C9, które wspólnie formują kanał przenikający błonę komórkową patogenu.
Proces formowania MAC rozpoczyna się od rozszczepienia składnika C5 na C5a i C5b, po czym do C5b przyłączają się kolejne białka, tworząc kompleks zdolny do penetracji błony komórkowej. Utworzony kanał zaburza integralność błony, prowadząc do niekontrolowanego przepływu jonów i wody, co skutkuje lizą komórki docelowej, najczęściej bakterii.
Zaburzenia w regulacji MAC mogą prowadzić do patologii, w których układ dopełniacza atakuje własne komórki organizmu. Przykładami takich chorób są napadowa nocna hemoglobinuria (PNH) czy atypowy zespół hemolityczno-mocznicowy (aHUS), gdzie dochodzi do nadmiernej aktywacji MAC i uszkodzenia komórek gospodarza. W praktyce klinicznej stosuje się inhibitory MAC, jak ekulizumab, w leczeniu chorób związanych z jego dysregulacją.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół hemolityczno-uremicznego – Patofizjologia i mechanizm
Zespół hemolityczno-uremiczny (ZHU) to mikroangiopatia zakrzepowa charakteryzująca się triadą: małopłytkowością, mikroangiopatyczną niedokrwistością hemolityczną oraz ostrym uszkodzeniem nerek. Wyróżnia się postać typową, wywołaną toksyną Shiga (Stx) produkowaną przez enterokrwotoczne szczepy Escherichia coli (głównie O157:H7), oraz atypową związaną z dysregulacją alternatywnej drogi układu dopełniacza. Patogeneza obu form opiera się na uszkodzeniu śródbłonka naczyniowego, prowadzącym do aktywacji płytek, tworzenia mikrozakrzepów i uszkodzenia narządów. Toksyna Shiga wiąże się z receptorem Gb3 na komórkach nerkowych, hamując syntezę białek i wywołując cytotoksyczność. Dodatkowo, toksyna aktywuje alternatywną drogę dopełniacza, m.in. poprzez hamowanie czynnika H (CFH), co potęguje uszkodzenia śródbłonka i nasila procesy prozakrzepowe. W atypowym ZHU dominują mutacje genetyczne w białkach regulatorowych dopełniacza (CFH, MCP, CFI, THBD, C3, czynnik B) oraz autoprzeciwciała przeciw CFH, prowadzące do niekontrolowanej aktywacji dopełniacza i uszkodzenia śródbłonka. W obu formach obserwuje się mikroangiopatię zakrzepową z obecnością schistocytów, małopłytkowość i ostry uszkodzenie nerek.
alternatywna droga dopełniacza, atypowy zespół hemolityczno-uremiczny, czynnik H dopełniacza, czynnik I dopełniacza, ekulizumab, filtracja kłębuszkowa, kompleks ataku błony, małopłytkowość, martwica włóknikowa, mezangioliza, mikroangiopatia zakrzepowa, mikrozakrzep, niedokrwistość hemolityczna mikroangiopatyczna, ostre uszkodzenie nerek, pegcetakoplan, plazmafereza, rawulizumab, schistocyt, serotyp O157:H7, śródbłonek naczyniowy, toksyna shiga, trombomodulina, zespół hemolityczno-uremiczny