kwas dimetyloarsenowy
Kwas dimetyloarsenowy (DMA, kwas kakodylowy) to związek organiczny arsenu o wzorze chemicznym (CH₃)₂AsO(OH). Jest metabolitem arsenu powstającym w organizmie człowieka w procesie detoksykacji nieorganicznych związków arsenowych.
W medycynie kwas dimetyloarsenowy jest istotny w kontekście diagnostyki zatruć arsenem, gdyż jego obecność w moczu jest biomarkerem ekspozycji na arsen. Związek ten wykazuje mniejszą toksyczność niż nieorganiczne formy arsenu, co odzwierciedla proces detoksykacji zachodzący w organizmie.
Podwyższone stężenie kwasu dimetyloarsenowego w płynach ustrojowych może wskazywać na przewlekłe narażenie na związki arsenowe. Długotrwała ekspozycja na arsen, w tym jego metabolity, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworów skóry, pęcherza moczowego, płuc oraz chorób układu sercowo-naczyniowego.
W toksykologii klinicznej oznaczanie stężenia kwasu dimetyloarsenowego oraz innych metabolitów arsenu stanowi ważny element diagnostyki zatruć ostrych i przewlekłych. Metody analityczne stosowane do oznaczania tego związku obejmują głównie spektrometrię mas sprzężoną z chromatografią cieczową lub gazową.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Arsen trójtlenek – Właściwości farmakokinetyczne
Trójtlenek arsenu, aktywny składnik preparatu Arsenic trioxide Sandoz, po rozpuszczeniu ulega hydrolizie do farmakologicznie aktywnego kwasu arsenawego (As III). Charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (>400 l), co wskazuje na znaczną penetrację tkankową, z minimalnym wiązaniem do białek osocza. Metabolizm obejmuje utlenienie As III do As V oraz metylację oksydacyjną do MMA V i DMA V, które pojawiają się w osoczu po 10-24 godzinach i wykazują dłuższy okres półtrwania (odpowiednio 32 i 70 godzin) niż forma wyjściowa (10-14 godzin). Klirens całkowity As III wynosi średnio 49 l/godz., a nerkowy 9 l/godz., niezależnie od masy ciała i dawki (7-32 mg, 0,15 mg/kg mc.). Wydalanie odbywa się głównie przez nerki, z około 15% dawki wydalanej jako niezmieniony As III. Trójtlenek arsenu nie hamuje aktywności głównych enzymów cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
ciężkie zaburzenia czynności nerek, enzymy cytochromu P450, klirens kreatyniny, kwas arsenowy, kwas dimetyloarsenowy, kwas monometyloarsenowy, metylacja oksydacyjna, mikrosomy wątrobowe, okres półtrwania, pole powierzchni pod krzywą, rak wątrobowokomórkowy, trójtlenek arsenu, zaburzenia czynności wątroby