alternatywna droga dopełniacza
Alternatywna droga dopełniacza (alternative complement pathway) stanowi jeden z trzech głównych szlaków aktywacji układu dopełniacza, obok drogi klasycznej i lektynowej. W przeciwieństwie do pozostałych dróg, alternatywna droga dopełniacza nie wymaga obecności przeciwciał ani kompleksów immunologicznych do aktywacji, co czyni ją ważnym elementem wrodzonej odpowiedzi immunologicznej.
Aktywacja alternatywnej drogi dopełniacza rozpoczyna się od spontanicznej hydrolizy składnika C3 do C3(H2O), który następnie łączy się z czynnikiem B, tworząc kompleks C3(H2O)B. Czynnik D (serynowa proteaza) rozszczepia czynnik B w tym kompleksie, prowadząc do utworzenia konwertazy C3 drogi alternatywnej – C3(H2O)Bb. Ten enzym katalizuje przekształcenie kolejnych cząsteczek C3 do C3a i C3b, z których C3b wiąże się do powierzchni patogenów.
Alternatywna droga dopełniacza odgrywa kluczową rolę w obronie organizmu przed infekcjami bakteryjnymi, szczególnie tymi wywołanymi przez bakterie Gram-ujemne. Zaburzenia w regulacji tej drogi wiążą się z wieloma chorobami, takimi jak atypowy zespół hemolityczno-mocznicowy (aHUS), niektóre formy nefropatii czy zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie naczyń – Patofizjologia i mechanizm
Zapalenie naczyń (vasculitis) to heterogenna grupa chorób charakteryzujących się zapaleniem ścian naczyń krwionośnych, prowadzącym do niedokrwienia, krwawienia i tętniaków. Patogeneza obejmuje trzy główne mechanizmy: zapalenie mediowane przez kompleksy immunologiczne, zapalenie związane z przeciwciałami ANCA (przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów) oraz zapalenie mediowane przez limfocyty T z tworzeniem ziarniny. W zapaleniach naczyń związanych z IgA (np. plamica Henocha-Schönleina) kluczową rolę odgrywa nieprawidłowa glikozylacja IgA1 i aktywacja alternatywnej drogi dopełniacza (z odkładaniem C3). W AAV przeciwciała ANCA skierowane przeciwko PR3 i MPO aktywują neutrofile, które uwalniają cytokiny, reaktywne formy tlenu i enzymy lityczne, prowadząc do uszkodzenia śródbłonka i zapalenia małych naczyń. Sieci zewnątrzkomórkowe neutrofilów (NETs) odgrywają kluczową rolę w patogenezie AAV, tworząc błędne koło produkcji ANCA i uszkodzenia naczyń. W zapaleniu dużych naczyń (np. olbrzymiokomórkowym) dominują limfocyty T CD4+ i makrofagi, które powodują ziarniniakowe zapalenie i zwężenie światła naczyń.
alternatywna droga dopełniacza, badanie asocjacyjne całego genomu, biopsja nerki, choroba Kawasakiego, cyklofosfamid, cząsteczka adhezyjna, dysfunkcja telomerów, endotelina-1, eozynofilowe ziarniniakowe zapalenie naczyń, guzkowe zapalenie tętnic, hydralazyna, immunoglobulina A, komórka dendrytyczna, komórka Th2, kompleks immunologiczny, krioglobulinemia, limfocyt T, limfocyt T CD4+, mieloperoksydaza, neutrofil, odpowiedź immunologiczna, plamica Henocha-Schönleina, proteinaza 3, przeciwciała ANCA, reaktywne formy tlenu, reumatoidalne zapalenie stawów, rytuksymab, sieć zewnątrzkomórkowa neutrofili, śródbłonek naczyniowy, tętniak, toczeń rumieniowaty układowy, uszkodzenie DNA, zapalenie naczyń, zapalenie tętnic olbrzymiokomórkowe, zapalenie tętnicy Takayasu, ziarniniak - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół hemolityczno-uremicznego – Etiologia i przyczyny
Zespół hemolityczno-uremiczny (HUS) to złożona choroba mikroangiopatyczna charakteryzująca się triadą: mikroangiopatyczną niedokrwistością hemolityczną, małopłytkowością oraz ostrym uszkodzeniem nerek. Typowy HUS (STEC-HUS), stanowiący około 90% przypadków, jest najczęściej wywołany infekcją bakteriami produkującymi toksynę Shiga, głównie Escherichia coli O157:H7 i O26:H11. Toksyna Shiga (Stx1, Stx2) uszkadza śródbłonek naczyń nerkowych, prowadząc do aktywacji układu dopełniacza, mikrozakrzepów i hemolizy. HUS rozwija się u 5-15% zakażonych STEC, z wyższym ryzykiem u dzieci (10-15%). Atypowy HUS (aHUS), stanowiący 5-10% przypadków, jest związany z mutacjami genów regulujących alternatywną drogę dopełniacza (np. CFH, CFI, MCP), co prowadzi do niekontrolowanej aktywacji dopełniacza i uszkodzenia naczyń. Wtórny HUS może być powikłaniem infekcji (np. Streptococcus pneumoniae), chorób autoimmunologicznych, nowotworów, stosowania leków immunosupresyjnych lub przeciwnowotworowych oraz powikłaniem po przeszczepach. Śmiertelność w HUS wynosi około 5-7%, a poważne powikłania nerkowe dotyczą podobnego odsetka pacjentów.
alternatywna droga dopełniacza, atypowy zespół hemolityczno-uremiczny, autoprzeciwciała, białko C-reaktywne, Campylobacter jejuni, czynnik H dopełniacza, E. coli O157:H7, Escherichia coli, inhibitory VEGF, krwotok, Legionella pneumophila, leki immunosupresyjne, małopłytkowość, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, mutacje genetyczne, Neisseria meningitidis, niewydolność nerek, ostre uszkodzenie nerek, posocznica, przeszczepienie narządów, przewlekła choroba nerek, Shigella dysenteriae, śródbłonek naczyniowy, Streptococcus pneumoniae, toczeń rumieniowaty układowy, toksyna shiga, twardzina układowa, układ dopełniacza, układ immunologiczny, Yersinia pseudotuberculosis, zakrzepy, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zespół antyfosfolipidowy, zespół HELLP, zespół hemolityczno-uremiczny, zoonoza - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół hemolityczno-uremicznego – Patofizjologia i mechanizm
Zespół hemolityczno-uremiczny (ZHU) to mikroangiopatia zakrzepowa charakteryzująca się triadą: małopłytkowością, mikroangiopatyczną niedokrwistością hemolityczną oraz ostrym uszkodzeniem nerek. Wyróżnia się postać typową, wywołaną toksyną Shiga (Stx) produkowaną przez enterokrwotoczne szczepy Escherichia coli (głównie O157:H7), oraz atypową związaną z dysregulacją alternatywnej drogi układu dopełniacza. Patogeneza obu form opiera się na uszkodzeniu śródbłonka naczyniowego, prowadzącym do aktywacji płytek, tworzenia mikrozakrzepów i uszkodzenia narządów. Toksyna Shiga wiąże się z receptorem Gb3 na komórkach nerkowych, hamując syntezę białek i wywołując cytotoksyczność. Dodatkowo, toksyna aktywuje alternatywną drogę dopełniacza, m.in. poprzez hamowanie czynnika H (CFH), co potęguje uszkodzenia śródbłonka i nasila procesy prozakrzepowe. W atypowym ZHU dominują mutacje genetyczne w białkach regulatorowych dopełniacza (CFH, MCP, CFI, THBD, C3, czynnik B) oraz autoprzeciwciała przeciw CFH, prowadzące do niekontrolowanej aktywacji dopełniacza i uszkodzenia śródbłonka. W obu formach obserwuje się mikroangiopatię zakrzepową z obecnością schistocytów, małopłytkowość i ostry uszkodzenie nerek.
alternatywna droga dopełniacza, atypowy zespół hemolityczno-uremiczny, czynnik H dopełniacza, czynnik I dopełniacza, ekulizumab, filtracja kłębuszkowa, kompleks ataku błony, małopłytkowość, martwica włóknikowa, mezangioliza, mikroangiopatia zakrzepowa, mikrozakrzep, niedokrwistość hemolityczna mikroangiopatyczna, ostre uszkodzenie nerek, pegcetakoplan, plazmafereza, rawulizumab, schistocyt, serotyp O157:H7, śródbłonek naczyniowy, toksyna shiga, trombomodulina, zespół hemolityczno-uremiczny - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba henocha-schönleina – Patofizjologia i mechanizm
Choroba Henocha-Schönleina (HSP), obecnie klasyfikowana jako zapalenie naczyń związane z IgA (IgA vasculitis), jest układowym zapaleniem małych naczyń, charakteryzującym się odkładaniem kompleksów immunologicznych zawierających nieprawidłowo glikozylowane IgA1 z niedoborem galaktozy (Gd-IgA1) w ścianach naczyń skóry, nerek, przewodu pokarmowego i stawów. Patogeneza HSP opiera się na modelu wieloetapowym, w którym kluczową rolę odgrywa produkcja Gd-IgA1, powstawanie autoprzeciwciał IgG przeciwko tym cząsteczkom oraz formowanie i odkładanie kompleksów immunologicznych, co prowadzi do aktywacji alternatywnej i lektynowej drogi dopełniacza (z podwyższonymi poziomami C3a, C5a, C4 i C5b-9) oraz indukcji stanu zapalnego. Proces ten jest wspomagany przez cytokiny prozapalne (TNF, IL-1, IL-6) oraz czynniki wzrostu (TGF, VEGF), które nasilają proliferację komórek mezangialnych i rekrutację komórek zapalnych, co jest szczególnie istotne w nefropatii HSP. Genetyczne predyspozycje, takie jak polimorfizmy HLA i IL1RN-2, oraz czynniki środowiskowe, zwłaszcza infekcje górnych dróg oddechowych (Streptococcus, Staphylococcus, Parainfluenza), odgrywają rolę w wyzwalaniu choroby.
alternatywna droga dopełniacza, białko kationowe eozynofilów, choroba Henocha-Schönleina, czynnik martwicy nowotworu, czynnik wzrostu hepatocytów, IgA1 z niedoborem galaktozy, immunoglobulina A, kompleks atakujący błonę, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, naczyniowy śródbłonkowy czynnik wzrostu, nefropatia IgA, nieprawidłowa glikozylacja, odpowiedź autoimmunologiczna, plamica wyczuwalna, syntaza tlenku azotu, transformujący czynnik wzrostu, zapalenie małych naczyń krwionośnych, zapalenie naczyń związane z IgA, zapalenie stawów