substancja zwiększająca lepkość
Substancje zwiększające lepkość (wiskozyfikatory) to związki modyfikujące właściwości reologiczne płynów, podnosząc ich lepkość i zmieniając ich konsystencję. W medycynie stosowane są w różnych formach leków, szczególnie w preparatach oftalmologicznych (sztuczne łzy), preparatach doustnych, rozwiązaniach dermatologicznych oraz płynach do iniekcji dostawowych.
W okulistyce substancje zwiększające lepkość, takie jak kwas hialuronowy, hydroksypropyloceluloza czy karmeloza, tworzą ochronną warstwę na powierzchni oka, przedłużając czas kontaktu leku z tkanką i zwiększając bioprzylepność. W reumatologii wykorzystywane są jako wiskosuplementacja w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów, gdzie poprawiają właściwości mechaniczne płynu stawowego.
Z farmakologicznego punktu widzenia, substancje te wpływają na biodostępność leków, spowalniając ich uwalnianie i absorpcję. Najczęściej stosowane wiskozyfikatory to pochodne celulozy (metyloceluloza, hydroksyetyloceluloza), polimery kwasu akrylowego (karbomery), alginiany, pektyny oraz naturalne gumy (ksantanowa, guar). Wybór odpowiedniego związku zależy od jego kompatybilności z substancją aktywną, stabilności w danym pH oraz pożądanego profilu uwalniania leku.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Azelastin POS 1 mg/ml
Produkt leczniczy Azelastin POS to aerozol do nosa w formie roztworu zawierający chlorowodorek azelastyny w stężeniu 1 mg/ml. Każde pojedyncze naciśnięcie pompki dozującej podaje 0,14 ml roztworu, co odpowiada dawce 0,14 mg substancji czynnej. Preparat jest przejrzysty i bezbarwny, a jego skład uzupełniają substancje pomocnicze takie jak hypromeloza (zwiększająca lepkość), disodu edetynian (chelatowanie i stabilizacja), bezwodny kwas cytrynowy oraz disodu fosforan dwunastowodny (regulatory pH), sodu chlorek (izotoniczność) oraz woda oczyszczona jako rozpuszczalnik. Produkt jest dostępny w pojemniku HDPE o pojemności 10 ml z pompką dozującą, co umożliwia precyzyjne i wygodne podanie dawki donosowo.
aerozol do nosa, chlorek sodu, chlorowodorek azelastyny, disodu edetynian, disodu fosforan, hypromeloza, izotoniczność roztworu, kwas cytrynowy, niezgodność farmaceutyczna, polietylen wysokiej gęstości, pompka dozująca, regulator pH, substancja buforująca, substancja zwiększająca lepkość, utylizacja produktów farmaceutycznych, właściwości farmakokinetyczne, woda oczyszczona, związek chelatujący - Leksykon leków
Skład i postać leku – Cetraxal 2 mg/ml
Cetraxal to sterylny, przejrzysty roztwór wodny do stosowania miejscowego w postaci kropli do uszu, zawierający 2 mg/ml cyprofloksacyny (chlorowodorku). Każda ampułka o objętości 0,25 ml dostarcza 0,50 mg cyprofloksacyny. Preparat nie zawiera konserwantów, a jego skład uzupełniają substancje pomocnicze takie jak powidon K-90-F, glicerol, woda oczyszczona, sodu wodorotlenek oraz kwas mlekowy, które stabilizują pH i poprawiają lepkość oraz konsystencję roztworu. Produkt jest konfekcjonowany w jednorazowych ampułkach z polietylenu o małej gęstości, pakowanych w saszetki z folii aluminiowej, po 15 sztuk w opakowaniu handlowym.
chlorowodorek cyprofloksacyny, cyprofloksacyna, glicerol, krople do uszu, kwas mlekowy, niezgodność farmaceutyczna, polietylen małej gęstości, postać farmaceutyczna, powidon, regulator pH, sterylny roztwór wodny, substancja nawilżająca, substancja pomocnicza, substancja zwiększająca lepkość, woda oczyszczona, wodorotlenek sodu - Leksykon substancji czynnych
Karbomer – Przedawkowanie
Karbomer, stosowany jako substancja zwiększająca lepkość w preparatach okulistycznych takich jak Oftagel (2,5 mg/g) oraz Vidisic (2 mg/g), charakteryzuje się niskim potencjałem toksyczności. Dostępne dane kliniczne nie wskazują na istotne ryzyko zdrowotne związane z przedawkowaniem, zarówno przy miejscowym stosowaniu, jak i przypadkowym spożyciu doustnym. W dokumentacji medycznej nie odnotowano objawów przedawkowania u dorosłych, a skutki kliniczne są uznawane za nieistotne. Brak jest również określonych dawek wywołujących objawy toksyczne, co potwierdza wysoki profil bezpieczeństwa karbomeru w tej grupie pacjentów.
dawka wywołująca objawy, dokumentacja medyczna, karbomer, objaw niepożądany, objaw przedawkowania, obserwacja kliniczna, populacja pediatryczna, preparat okulistyczny, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa, przedawkowanie, spożycie doustne, stosowanie okulistyczne, substancja czynna, substancja zwiększająca lepkość, toksyczność, żel do oczu, znaczenie kliniczne - Leksykon leków
Skład i postać leku – Pitamet 4 mg
Lek Pitamet zawiera pitawastatynę w postaci soli wapnia, dostępną w tabletkach powlekanych o dawkach 2 mg i 4 mg. Tabletki różnią się wielkością (około 7 mm dla dawki 2 mg i 9 mm dla dawki 4 mg), oznaczeniami („P2” dla 2 mg i „P4” dla 4 mg) oraz obecnością linii dzielącej wyłącznie w dawce 4 mg, która służy do ułatwienia połykania, a nie do dzielenia dawki. Substancje pomocnicze obejmują laktozę jednowodną (126 mg w dawce 2 mg i 252 mg w dawce 4 mg), co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy, oraz składniki rdzenia i otoczki tabletki, takie jak hydroksypropyloceluloza, hypromeloza, magnezu wodorotlenek i stearynian magnezu, a także tytanu dwutlenek i makrogol 400 w powłoce.
blister aluminiowy, blister jednodawkowy, dwutlenek tytanu, hydroksypropyloceluloza, hypromeloza, laktoza jednowodna, linia podziału tabletki, makrogol, nietolerancja laktozy, otoczka tabletki, pitawastatyna, pitawastatyna wapniowa, plastyfikator, rdzeń tabletki, środek wiążący, stearynian magnezu, substancja czynna, substancja poślizgowa, substancja zwiększająca lepkość, tabletka powlekana, utylizacja leków, wodorotlenek magnezu - Leksykon leków
Skład i postać leku – Bactroban 20 mg/g
Bactroban w postaci kremu zawiera 20 mg/g mupirocyny wapniowej mikronizowanej, będącej antybiotykiem miejscowym o działaniu przeciwbakteryjnym. Preparat jest przeznaczony do stosowania zewnętrznego na skórę i dostępny w tubach aluminiowych po 15 g. Krem zawiera również substancje pomocnicze o znanym działaniu klinicznym, takie jak alkohol stearylowy (35 mg/g) i alkohol cetylowy (35 mg/g) pełniące funkcję emulgatorów i substancji zwiększających lepkość, oraz alkohol benzylowy (10 mg/g) jako konserwant. Pozostałe składniki to m.in. guma ksantanowa, parafina ciekła, cetomakrogol 1000, fenoksyetanol i woda oczyszczona, które stabilizują i natłuszczają preparat.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, antybiotyk miejscowy, cetomakrogol, emulgator, fenoksyetanol, guma ksantanowa, konserwant, mupirocyna, mupirocyna wapniowa, niezgodność farmaceutyczna, parafina ciekła, rozpuszczalnik, stabilizator, substancja natłuszczająca, substancja nawilżająca, substancja zwiększająca lepkość, woda oczyszczona - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Oftagel 2,5 mg/g
Oftagel, zawierający karbomer w stężeniu 2,5 mg/g, jest stosowany jako żel do oczu, jednak brak jest odpowiednich badań klinicznych dotyczących jego bezpieczeństwa u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Karbomer, będący pochodną kwasu akrylowego o wysokiej masie cząsteczkowej, pełni funkcję zagęszczającą, a preparat zawiera również chlorek benzalkoniowy jako konserwant w stężeniu 0,06 mg/g (około 0,002 mg w jednej kropli). Ze względu na brak danych naukowych, stosowanie Oftagelu w tych grupach pacjentek wymaga szczegółowej oceny bilansu korzyści i ryzyka przez lekarza prowadzącego.
badanie kliniczne, bilans korzyści i ryzyka, chlorek benzalkoniowy, ciąża, ginekolog-położnik, karbomer, karmienie piersią, konsultacja interdyscyplinarna, neonatolog, płodność, środek konserwujący, stosowanie leku w ciąży, substancja czynna, substancja pomocnicza, substancja zwiększająca lepkość, żel do oczu - Leksykon leków
Skład i postać leku – Vizidor 20 mg/ml
Produkt leczniczy Vizidor to krople do oczu w postaci klarownego, bezbarwnego, lekko lepkiego roztworu wodnego o stężeniu dorzolamidu 20 mg/ml (chlorowodorek dorzolamidu). Preparat charakteryzuje się pH w zakresie 5,0-6,0 oraz osmolalnością 270-310 mOsm/kg, co zapewnia dobrą tolerancję okulistyczną. Składniki pomocnicze, takie jak hydroksyetyloceluloza, mannitol, sól sodowa cytrynianu oraz wodorotlenek sodu, odpowiadają za odpowiednią lepkość, osmolalność i stabilizację pH roztworu. Produkt jest dostępny w butelkach LDPE o pojemności 5 ml, wyposażonych w system dozujący Novelia, co umożliwia precyzyjne aplikowanie kropli.
chlorowodorek dorzolamidu, cytrynian sodu dwuwodny, dorzolamid, hydroksyetyloceluloza, krople do oczu, mannitol, niezgodność farmaceutyczna, odczyn pH, osmolalność, parametry fizykochemiczne, polietylen o niskiej gęstości, przechowywanie leku, substancja zwiększająca lepkość, system Novelia, Vizidor, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu, związek buforujący - Leksykon leków
Skład i postać leku – Dynid 0,5 mg/ml
Produkt leczniczy Dynid to roztwór doustny zawierający desloratadynę w stężeniu 0,5 mg/ml. Preparat ma postać przezroczystego, bezbarwnego roztworu o charakterystycznym smaku owocowym (aromat Tutti Frutti). W składzie znajdują się substancje pomocnicze takie jak: sodu cytrynian (regulator pH), sukraloza (substancja słodząca), kwas cytrynowy bezwodny (regulator kwasowości), sorbitol ciekły i glikol propylenowy (substancje słodzące i konserwujące), hypromeloza (zwiększająca lepkość) oraz woda oczyszczona. Obecność sorbitolu i glikolu propylenowego może mieć znaczenie kliniczne u wybranych pacjentów, co należy uwzględnić przy doborze terapii.
cytrynian sodu, desloratadyna, glikol propylenowy, hypromeloza, kwas cytrynowy bezwodny, łyżka miarowa, niezgodność farmaceutyczna, postać farmaceutyczna, regulator kwasowości, regulator pH, roztwór doustny, sorbitol ciekły, strzykawka doustna, substancja pomocnicza o znanym działaniu, substancja zwiększająca lepkość, sukraloza - Leksykon leków
Skład i postać leku – Auglavin PPH Extra (600 mg + 42,9 mg)/5 ml
Auglavin PPH Extra to preparat w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej, zawierający amoksycylinę trójwodną (600 mg/5 ml) oraz potasu klawulanian (42,9 mg/5 ml kwasu klawulanowego). Po rozcieńczeniu, 1 ml zawiesiny dostarcza odpowiednio 120 mg amoksycyliny i 8,58 mg kwasu klawulanowego. Produkt zawiera również substancje pomocnicze takie jak maltodekstryna, krospowidon, krzemionka koloidalna, gumę ksantan oraz słodziki (acesulfam potasowy i sacharynę sodową), które wpływają na stabilność, lepkość i smak zawiesiny. Preparat jest dostępny w butelkach o pojemnościach 60 ml, 100 ml i 150 ml, przeznaczonych do sporządzenia zawiesiny o objętości od 30 do 100 ml, z zaleceniem przechowywania proszku do 2 lat w temperaturze do 25°C, a gotowej zawiesiny przez 7 dni w lodówce (2-8°C), bez zamrażania.
acesulfam potasowy, alkohol benzylowy, amoksycylina trójwodna, aromat truskawkowy, cytrynian trietylu, dwutlenek krzemu, glikol propylenowy, guma ksantan, karmeloza sodowa, krospowidon, krzemionka koloidalna, kwas klawulanowy, maltodekstryna, polietylen wysokiej gęstości, polipropylen, potasu klawulanian, produkt leczniczy, sacharyna sodowa, stabilizator zawiesiny, substancja pomocnicza, substancja przeciwzbrylająca, substancja zwiększająca lepkość, zawiesina doustna - Leksykon leków
Skład i postać leku – APAP dla dzieci FORTE 40 mg/ml
APAP dla dzieci FORTE to zawiesina doustna zawierająca paracetamol w stężeniu 40 mg/ml, gdzie pełna strzykawka dozująca o pojemności 6 ml dostarcza 240 mg substancji czynnej. Produkt charakteryzuje się lepką konsystencją, białym do prawie białego zabarwieniem oraz pomarańczowym smakiem, a jego pH mieści się w zakresie 5-6, co zapewnia stabilność paracetamolu. Zawiesina zawiera substancje pomocnicze o znanym działaniu, takie jak metylu parahydroksybenzoesan (0,68 mg/ml), propylu parahydroksybenzoesan (0,12 mg/ml), sacharoza (500 mg/ml) oraz alkohol etylowy (1,9 mg/ml). Produkt dostępny jest w opakowaniach o pojemności 85 ml lub 150 ml, wyposażonych w strzykawkę doustną o pojemności 6 ml, umożliwiającą precyzyjne dawkowanie.
butylohydroksyanizol, cytrynian sodu, guma ksantan, kwas cytrynowy, metylu parahydroksybenzoesan, niezgodność farmaceutyczna, odpady medyczne, paracetamol, pH, propylu parahydroksybenzoesan, stabilność substancji czynnej, strzykawka doustna, substancja antyoksydacyjna, substancja buforująca, substancja konserwująca, substancja zwiększająca lepkość, zawiesina doustna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Carteol LP 2% 20 mg/ml
Produkt leczniczy Carteol LP 2% to krople do oczu o przedłużonym uwalnianiu, zawierające karteololu chlorowodorek w stężeniu 20 mg/ml (2 g/100 ml). Formulacja zawiera kwas alginowy (E 400), który zwiększa lepkość roztworu i umożliwia stopniowe uwalnianie substancji czynnej, co pozwala na dłuższe utrzymanie efektu terapeutycznego oraz potencjalne zmniejszenie częstotliwości aplikacji. Produkt ma pH 6-7, zbliżone do fizjologicznego pH łez, co minimalizuje ryzyko podrażnień. W składzie pomocniczym znajdują się m.in. benzalkoniowy chlorek (0,05 mg/ml) jako konserwant oraz fosforany buforujące (1,4 mg/ml). Krople dostępne są w opakowaniach 3 ml z kroplomierzem PE i zakrętką PP, z okresem ważności 2 lata przed otwarciem i 28 dni po otwarciu.
chlorek benzalkoniowy, disodu fosforan dwunastowodny, efekt terapeutyczny, fosforan, karteololu chlorowodorek, krople do oczu o przedłużonym uwalnianiu, kwas alginowy, niezgodność farmaceutyczna, pH łez, przedłużone uwalnianie substancji czynnej, regulator pH, roztwór klarowny, sodu diwodorofosforan dwuwodny, substancja pomocnicza o znanym działaniu, substancja zwiększająca lepkość - Leksykon leków
Skład i postać leku – Hydrex S 4%
Preparat HYDREX S to płyn na skórę o stężeniu 4%, zawierający chlorheksydyny diglukonian w ilości 3,876 g na 100 g płynu jako substancję czynną. Formuła preparatu obejmuje składniki pomocnicze takie jak glicerol (działający nawilżająco), tlenek dialkiloaminowy (związek powierzchniowo czynny poprawiający właściwości preparatu), skażony alkohol etylowy (pełniący funkcję rozpuszczalnika i wspomagający działanie przeciwbakteryjne), hydroksyetylocelulozę (zwiększającą lepkość), substancję zapachową oraz barwnik czerwień koszenilową (E 124). Preparat jest rozpuszczony w wodzie oczyszczonej i dostępny w opakowaniach o pojemnościach 250 ml, 500 ml oraz 5000 ml, wykonanych z wysokiej gęstości polietylenu (HDPE) z zakrętkami z LDPE lub PP/EPE/WAD.
chlorheksydyny diglukonian, czerwień koszenilowa, działanie przeciwbakteryjne, glicerol, hydroksyetyloceluloza, niezgodność farmaceutyczna, płyn na skórę, polietylen niskiej gęstości, polietylen wysokiej gęstości, substancja nawilżająca, substancja zwiększająca lepkość, woda oczyszczona, związek powierzchniowo czynny