zaburzenia profilu lipidowego
Zaburzenia profilu lipidowego (dyslipidemie) to nieprawidłowości w stężeniu lipidów we krwi, które stanowią istotny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Obejmują one podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL (lipoproteiny niskiej gęstości), trójglicerydów oraz obniżone stężenie cholesterolu HDL (lipoproteiny wysokiej gęstości).
Dyslipidemie mogą mieć podłoże genetyczne (dyslipidemie pierwotne) lub wtórne – wynikające z innych chorób (m.in. cukrzycy, niedoczynności tarczycy, zespołu nerczycowego), stosowanych leków (m.in. glikokortykosteroidów, niektórych leków przeciwnadciśnieniowych) czy nieprawidłowej diety. Najbardziej znane zaburzenia o podłożu genetycznym to hipercholesterolemia rodzinna, rodzinna hipertrójglicerydemia oraz rodzinny zespół chylomikronemii.
Diagnostyka zaburzeń profilu lipidowego opiera się na oznaczeniu parametrów lipidowych na czczo (po 9-12 godzinach od ostatniego posiłku). Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, docelowe wartości LDL-C zależą od kategorii ryzyka sercowo-naczyniowego pacjenta i wynoszą od <55 mg/dl u pacjentów z bardzo wysokim ryzykiem do <116 mg/dl u osób z niskim ryzykiem.
Leczenie dyslipidemii obejmuje modyfikację stylu życia (dieta niskotłuszczowa, zwiększona aktywność fizyczna, zaprzestanie palenia tytoniu) oraz farmakoterapię. Lekami pierwszego rzutu są statyny, które mogą być łączone z ezetymibem, inhibitorami PCSK9 lub kwasem bempediowym w przypadku nieosiągania celów terapeutycznych. W leczeniu hipertrójglicerydemii stosuje się fibraty oraz kwasy omega-3.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olzapin
Olzapin (olanzapina) wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, wymagającą monitorowania pacjenta przez kilka dni lub tygodni terapii. U pacjentów z otępieniem i objawami psychotycznymi stosowanie olanzapiny jest przeciwwskazane ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie zwiększone ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo), szczególnie u osób powyżej 65-75 lat z czynnikami ryzyka (np. choroby płuc, sedacja, niedożywienie). U chorych z chorobą Parkinsona olanzapina nasila objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) objawiający się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku. Należy monitorować ryzyko hiperglikemii i zaburzeń metabolicznych, w tym masy ciała, glikemii (przed leczeniem, po 12 tygodniach i corocznie) oraz profilu lipidowego (przed leczeniem, po 12 tygodniach i co 5 lat).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, cukrzyca, granulocyty obojętnochłonne, hipereozynofilia, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, leki przeciwparkinsonowe, leki przeciwpsychotyczne, leukocyty, nadwrażliwość na orzeszki ziemne, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późna dyskineza, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, psychoza otępienna, rabdomioliza, schizofrenia, uszkodzenie cholestatyczne wątroby, uszkodzenie wątrobokomórkowe, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia profilu lipidowego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Anzorin 5 mg
Olanzapina, substancja czynna leku Anzorin, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami metabolicznymi, neurologicznymi i hematologicznymi. Szczególnie istotne jest bardzo częste zwiększenie masy ciała, obserwowane u 22,2% pacjentów po około 47 dniach leczenia (≥7% wzrost masy ciała) oraz u 64,4% po 48 tygodniach terapii. Towarzyszą temu zaburzenia lipidowe (wzrost cholesterolu całkowitego ≥6,2 mmol/l, LDL, triglicerydów) oraz glikemii (wzrost glukozy ≥7 mmol/l), co wymaga regularnego monitorowania i prewencji, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami do cukrzycy. Wśród działań neurologicznych dominują senność, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm i dyskineza, z rzadkim, ale poważnym ryzykiem złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN). W zakresie układu sercowo-naczyniowego obserwuje się niedociśnienie ortostatyczne, bradykardię oraz wydłużenie odstępu QTc, a także rzadkie przypadki częstoskurczu komorowego i nagłej śmierci.
akatyzja, aminotransferazy, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, cukrzyca, częstoskurcz komorowy, dyskineza późna, eozynofilia, ginekomastia, hiperprolaktynemia, hipotermia, kwasica ketonowa, małopłytkowość, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, olanzapina, omamy wzrokowe, parkinsonizm, priapizm, prolaktyna, rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia profilu lipidowego, zakrzep z zatorami, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zdarzenia naczyniowo-mózgowe, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała