Działania niepożądane
Anzorin 5 mg

Działania niepożądane leku Anzorin

Olanzapina, substancja czynna leku Anzorin, charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa, który wymaga szczegółowej analizy przez lekarzy przepisujących ten preparat. Poniżej przedstawiono kompleksowy przegląd działań niepożądanych zgłaszanych w trakcie badań klinicznych i obserwacji porejestracyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem częstości ich występowania i znaczenia klinicznego.¹

Profil bezpieczeństwa u dorosłych

W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów przyjmujących olanzapinę najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były zaburzenia metaboliczne, neurologiczne oraz hematologiczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększenie masy ciała, które występuje bardzo często i może mieć istotne znaczenie kliniczne zarówno w krótkotrwałej, jak i długotrwałej terapii. Po krótkim leczeniu (mediana czasu trwania 47 dni) zwiększenie masy ciała o ≥7% w stosunku do wartości wyjściowych obserwowano u 22,2% pacjentów, o ≥15% u 4,2% pacjentów, a o ≥25% u 0,8% pacjentów.²

Podczas długotrwałego stosowania (przynajmniej przez 48 tygodni) zwiększenie masy ciała w stosunku do wartości wyjściowych o ≥7%, ≥15% i ≥25% występowało bardzo często (odpowiednio u 64,4%, 31,7% i 12,3% pacjentów). Zjawisko to wymaga regularnego monitorowania pacjentów oraz wdrożenia odpowiednich działań prewencyjnych.³

Zaburzenia metaboliczne

Istotnym aspektem bezpieczeństwa olanzapiny są zaburzenia profilu lipidowego i gospodarki węglowodanowej. Obserwowano zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i triglicerydów, które było bardziej wyraźne u pacjentów, u których nie występowały wcześniej zaburzenia przemiany lipidów. Często obserwowano zwiększenie początkowych prawidłowych wartości cholesterolu całkowitego (<5,17 mmol/l) do dużych wartości (≥6,2 mmol/l).⁴

Podobnie, odnotowano wzrost stężenia glukozy we krwi z wartości prawidłowych (<5,56 mmol/l) do dużych wartości (≥7 mmol/l). Istnieją również doniesienia o przypadkach rozwoju lub nasilenia cukrzycy, sporadycznie związanej z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z predyspozycjami do zaburzeń gospodarki węglowodanowej.⁵

Zaburzenia neurologiczne

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu nerwowego dominują: senność, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm i dyskineza. Należy zwrócić uwagę, że chociaż częstość występowania parkinsonizmu i dystonii u pacjentów leczonych olanzapiną była liczbowo większa w porównaniu z placebo, różnica ta nie była statystycznie istotna. Co więcej, w porównaniu z haloperydolem, olanzapina wykazuje mniejszą tendencję do wywoływania parkinsonizmu, akatyzji i dystonii.⁶

Szczególnej uwagi wymaga ryzyko wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN), który stanowi potencjalnie zagrażające życiu powikłanie leczenia. Zarejestrowano również przypadki napadów drgawek, głównie u pacjentów z drgawkami lub czynnikami ryzyka ich wystąpienia w wywiadzie.⁷

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Do istotnych działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego należą: niedociśnienie ortostatyczne, bradykardia oraz wydłużenie odstępu QTc. Rzadko odnotowywano przypadki częstoskurczu komorowego, migotania komór oraz nagłej śmierci. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem powikłań zakrzepowo-zatorowych, w tym zatoru tętnicy płucnej i zakrzepicy żył głębokich.⁸

Zaburzenia endokrynologiczne

Hiperprolaktynemia jest częstym działaniem niepożądanym olanzapiny. W badaniach klinicznych trwających do 12 tygodni, stężenie prolaktyny w osoczu przekroczyło górną granicę normy u około 30% pacjentów leczonych olanzapiną, u których stężenie prolaktyny na początku leczenia było w normie. U większości pacjentów zwiększenie stężenia prolaktyny było na ogół łagodne i nie przekraczało dwukrotności górnej granicy normy.⁹

Konsekwencje kliniczne hiperprolaktynemii mogą obejmować zaburzenia miesiączkowania, mlekotok, ginekomastię oraz zaburzenia erekcji, co należy uwzględnić w monitorowaniu pacjentów.¹⁰

Długotrwałe stosowanie leku

W przypadku długotrwałego stosowania olanzapiny (przez co najmniej 48 tygodni) odsetek pacjentów, u których występowały istotne klinicznie zmiany związane ze zwiększeniem masy ciała, stężenia glukozy, cholesterolu całkowitego, LDL, HDL lub triglicerydów, zwiększał się z czasem. U dorosłych pacjentów po 9-12 miesiącach leczenia, tempo wzrostu średniego stężenia glukozy we krwi zmniejszało się po około 4-6 miesiącach.¹¹

Szczególne grupy pacjentów

W przypadku stosowania olanzapiny u pacjentów w podeszłym wieku z rozpoznaniem otępienia obserwowano zwiększoną częstość występowania zgonów oraz niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych w porównaniu z grupą placebo. Do bardzo częstych działań niepożądanych w tej grupie pacjentów należały: nieprawidłowy chód i upadki. Często obserwowano zapalenie płuc, podwyższoną temperaturę ciała, letarg, rumień, omamy wzrokowe i nietrzymanie moczu.¹²

U pacjentów z chorobą Parkinsona, u których wystąpiła psychoza polekowa (agoniści dopaminy), bardzo często stwierdzano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy. Występowały one częściej w porównaniu z placebo.¹³

W leczeniu skojarzonym olanzapiny z litem lub walproinianem u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową obserwowano częstsze występowanie neutropenii, drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała. W jednym badaniu klinicznym z udziałem pacjentów z rozpoznaniem epizodu manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, skojarzone stosowanie olanzapiny z walproinianem wywołało neutropenię u 4,1% osób; duże stężenie walproinianu w osoczu mogło być czynnikiem wpływającym na jej wystąpienie.^{10%) występowanie drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała.”>14}

Tabela działań niepożądanych olanzapiny

Dzieci i młodzież

Należy podkreślić, że olanzapina nie jest wskazana w leczeniu dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat. Nie przeprowadzono badań klinicznych porównujących wpływ leku na młodzież i na dorosłych. Jednakże, na podstawie dostępnych danych z badań klinicznych z udziałem młodzieży (w wieku od 13 do 17 lat) stwierdzono, że niektóre działania niepożądane występują z większą częstością w tej grupie wiekowej niż u pacjentów dorosłych.¹⁵

Na szczególną uwagę zasługuje zwiększenie masy ciała w populacji młodzieży, które występuje znacznie częściej niż u pacjentów dorosłych, podczas podobnej ekspozycji. Wielkość wzrostu masy ciała i odsetek pacjentów w wieku młodzieńczym, u których wystąpiło istotne klinicznie zwiększenie masy ciała, były większe podczas długotrwałego stosowania produktu (co najmniej 24 tygodnie) w porównaniu z obserwowanymi podczas krótkotrwałego leczenia.¹⁶

Monitorowanie niebezpieczeństw związanych z działaniami niepożądanymi

Ze względu na szeroki profil działań niepożądanych olanzapiny, kluczowe znaczenie ma odpowiednie monitorowanie pacjentów. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Parametry metaboliczne – regularne pomiary masy ciała, stężenia glukozy, lipidów we krwi, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy¹⁷
• Funkcję wątroby – monitorowanie aktywności enzymów wątrobowych, szczególnie na początku leczenia¹⁸
• Parametry hematologiczne – okresowa kontrola morfologii krwi, szczególnie u pacjentów ze współistniejącymi chorobami lub przyjmujących inne leki wpływające na układ krwiotwórczy¹⁹
• Objawy neuropsychiatryczne – monitorowanie pod kątem wystąpienia objawów złośliwego zespołu neuroleptycznego, napadów drgawkowych, zaburzeń pozapiramidowych²⁰
• Układ sercowo-naczyniowy – monitorowanie EKG, ciśnienia tętniczego, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego²¹

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²²