ścieżka sygnałowa Sonic Hedgehog
Ścieżka sygnałowa Sonic Hedgehog (SHH) to jeden z kluczowych szlaków sygnalizacyjnych w organizmie, odpowiedzialny za regulację rozwoju embrionalnego. Białko SHH jest morfogenem, który kontroluje specyfikację komórek, proliferację i różnicowanie w wielu tkankach, w tym w rozwoju układu nerwowego, kończyn, płuc oraz innych narządów.
Sygnalizacja SHH rozpoczyna się od wiązania białka Sonic Hedgehog z receptorem błonowym Patched (PTCH), co znosi hamujący wpływ PTCH na białko Smoothened (SMO). Aktywacja SMO prowadzi do uruchomienia kaskady sygnalizacyjnej, która kończy się aktywacją czynników transkrypcyjnych GLI (GLI1, GLI2, GLI3), regulujących ekspresję genów docelowych.
W medycynie zaburzenia ścieżki SHH wiążą się z wieloma schorzeniami. Mutacje w genach kodujących białka tej ścieżki mogą prowadzić do wad wrodzonych, takich jak holoprozencefalia (nieprawidłowy rozwój mózgu), polidaktylia (dodatkowe palce) czy wady twarzoczaszki. Ponadto, nieprawidłowa aktywacja ścieżki SHH została powiązana z rozwojem niektórych nowotworów, w tym rdzeniaków (medulloblastoma), raka podstawnokomórkowego skóry i raka trzustki.
Terapeutyczne modulowanie ścieżki SHH stało się ważnym kierunkiem w farmakologii. Inhibitory SMO, takie jak wismodegib i sonidegib, zostały zatwierdzone do leczenia zaawansowanego raka podstawnokomórkowego skóry. Trwają badania nad zastosowaniem modulatorów tej ścieżki w leczeniu innych nowotworów oraz potencjalnie w medycynie regeneracyjnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rdzeniak zarodkowy – Etiologia i przyczyny
Rdzeniak zarodkowy (medulloblastoma) stanowi 15-20% pierwotnych guzów mózgu u dzieci, rozwijając się głównie w móżdżku. Etiologia pozostaje w większości przypadków nieznana, choć mutacje genetyczne odgrywają kluczową rolę. W około 33-50% przypadków obserwuje się nieprawidłowości na długim ramieniu chromosomu 17, w tym izochromosom, prowadzące do inaktywacji genów supresorowych nowotworów. Zidentyfikowano cztery molekularne podtypy rdzeniaka: WNT/β-katenina (mutacje CTNNB1, najlepsze rokowanie), Sonic Hedgehog (SHH; mutacje PTCH1, SUFU, Smoothened), Grupa 3 (amplifikacja MYC, najbardziej agresywny) oraz Grupa 4 (najliczniejsza, słabo poznana). Około 5% przypadków wiąże się z dziedzicznymi zespołami genetycznymi, takimi jak zespół Gorlina (mutacje PTCH1, SUFU), Turcota (mutacje APC), Li-Fraumeni (mutacje TP53), anemia Fanconiego oraz mutacje BRCA1/2. W podtypie SHH u 14% pacjentów pediatrycznych wykryto germinalne warianty utraty funkcji w genie ELP1.
amplifikacja genu MYC, amplifikacja MYC, anemia Fanconiego, cytomegalowirus, gen supresorowy nowotworów, izochromosom, móżdżek, mutacja BRCA, mutacja genu, naprawa DNA, niedokrwistość, nieprawidłowość chromosomalna, pierwotny guz mózgu, podtyp molekularny, promieniowanie jonizujące, rdzeniak zarodkowy, regulator chromatyny, ścieżka sygnałowa Sonic Hedgehog, Sonic Hedgehog, szlak Notch, szlak Sonic Hedgehog, szlak sygnałowy, szlak Wnt/β-katenina, wirus JC, zespół genetyczny, zespół Gorlina, zespół Li-Fraumeni, zespół Turcota, złośliwy guz mózgu, zmiana epigenetyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Atrezja przełyku i przetoka tchawiczo-przełykowa – Patofizjologia i mechanizm
Atrezja przełyku (OA) i przetoka tchawiczo-przełykowa (TEF) to wrodzone wady rozwojowe o częstości około 1:3500-4500 żywych urodzeń, wynikające z nieprawidłowego podziału przedniego jelita w okresie 4-8 tygodnia ciąży. W około 90% przypadków OA współistnieje z TEF, najczęściej typu C (80-85%), charakteryzującym się ślepym zakończeniem górnego odcinka przełyku i przetoką dystalną łączącą dolny odcinek przełyku z tchawicą. Patogeneza obejmuje zaburzenia embriologiczne, w tym odchylenie przegrody tchawiczo-przełykowej oraz mutacje genów takich jak SOX2, MYCN, CHD7, FANCB i czynniki transkrypcyjne FOX, a także dysfunkcję szlaku Sonic hedgehog (Shh) i czynników wzrostu fibroblastów (FGF1, FGF2R). OA/TEF często współwystępuje z zespołami genetycznymi (np. CHARGE, trisomia 18) i wadami serca, co wymaga kompleksowej diagnostyki prenatalnej, w tym echokardiografii płodu.
aspiracyjne zapalenie płuc, atrezja przełyku, chemiczne zapalenie płuc, chirurgia dziecięca, czynnik wzrostu fibroblastów, echokardiografia płodu, opieka neonatologiczna, perforacja żołądka, poradnictwo genetyczne, przetoka tchawiczo-przełykowa, przetrwały przewód tętniczy, refluks żołądkowo-przełykowy, ścieżka sygnałowa Sonic Hedgehog, tetralogia Fallota, tracheomalacja, trisomia 18, trisomia 21, ubytek przegrody międzykomorowej, wielowodzie, wrodzona wada rozwojowa, zespół CHARGE, zespół VACTERL