wstrząs wywołany niewydolnością kory nadnerczy
Wskazanie

Wstrząs wywołany niewydolnością kory nadnerczy, znany również jako przełom nadnerczowy, to stan bezpośredniego zagrożenia życia spowodowany nagłym, drastycznym spadkiem stężenia hormonów kory nadnerczy, szczególnie kortyzolu. Występuje najczęściej u pacjentów z nierozpoznaną chorobą Addisona (pierwotna niewydolność kory nadnerczy) lub u osób z wtórną niewydolnością nadnerczy, które nagle przerwały przyjmowanie glikokortykosteroidów albo znalazły się w sytuacji zwiększonego zapotrzebowania na te hormony (np. podczas ciężkiej infekcji, urazu czy zabiegu operacyjnego).

Klinicznie wstrząs nadnerczowy manifestuje się hipotensją oporną na płynoterapię, tachykardią, zaburzeniami świadomości, bólami brzucha, nudnościami, wymiotami oraz gorączką. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się hiponatremię, hiperkaliemię, hipoglikemię oraz kwasicę metaboliczną. U pacjentów z pierwotną niewydolnością kory nadnerczy może występować charakterystyczna hiperpigmentacja skóry związana z podwyższonym poziomem ACTH.

W leczeniu wstrząsu nadnerczowego kluczowe jest natychmiastowe podanie glikokortykosteroidów. Stosuje się hydrokortyzon (Corhydron, Hydrocortisonum) w dawce uderzeniowej 100 mg dożylnie, a następnie kontynuuje się leczenie w dawce 50-100 mg co 6-8 godzin. Równocześnie niezbędne jest intensywne nawadnianie pacjenta płynami izotonicznymi (0,9% NaCl), korekta zaburzeń elektrolitowych oraz leczenie hipoglikemii. Po ustabilizowaniu stanu pacjenta, dawki hydrokortyzonu stopniowo redukuje się, wprowadzając leczenie podtrzymujące (Hydrocortisonum, Cortineff).

Największe trudności w leczeniu wstrząsu nadnerczowego wynikają z opóźnienia diagnostycznego, ponieważ objawy mogą przypominać inne stany zagrożenia życia, takie jak wstrząs septyczny czy ostry brzuch. Kolejnym wyzwaniem jest właściwe zbilansowanie dawek glikokortykosteroidów – zbyt niskie dawki nie zapewnią odpowiedniej odpowiedzi terapeutycznej, natomiast zbyt wysokie mogą prowadzić do powikłań takich jak hiperglikemia, nadciśnienie czy immunosupresja. Istotnym problemem jest również profilaktyka nawrotów, która wymaga edukacji pacjenta w zakresie modyfikacji dawkowania leków w sytuacjach stresowych oraz wyposażenia go w zestaw do samodzielnego podania hydrokortyzonu w nagłych przypadkach.