zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jiroveci
Wskazanie

Zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jiroveci (dawniej Pneumocystis carinii) to poważna infekcja grzybicza, która występuje głównie u pacjentów z obniżoną odpornością. Najczęściej dotyka osoby z HIV/AIDS (przy liczbie limfocytów CD4+ poniżej 200 komórek/μl), pacjentów po transplantacji narządów, chorych na nowotwory oraz osoby leczone lekami immunosupresyjnymi. Charakteryzuje się postępującą dusznością, suchym kaszlem, gorączką i narastającym zmęczeniem.

W leczeniu zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jiroveci stosuje się przede wszystkim kotrimoksazol (Bactrim, Biseptol), który jest lekiem pierwszego wyboru. W przypadku nietolerancji lub przeciwwskazań do stosowania kotrimoksazolu alternatywnie można zastosować atowakwon (Wellvone), pentamidynę (Pentacarinat), dapson w połączeniu z trimetoprimem lub klindamycynę z primakwiną. W ciężkich przypadkach dołącza się glikokortykosteroidy (np. Encorton, Metypred), które zmniejszają nasilenie reakcji zapalnej i ryzyko niewydolności oddechowej.

Największe trudności podczas leczenia pacjentów z tym wskazaniem obejmują opóźnioną diagnostykę (zwłaszcza u pacjentów niezdiagnozowanych wcześniej jako immunoniekompetentni), wysoką toksyczność leków przeciwko P. jiroveci oraz liczne interakcje lekowe, szczególnie u pacjentów z HIV stosujących terapię antyretrowirusową. Istotnym problemem jest również wysoka śmiertelność w przypadku ciężkiego przebiegu (do 30-50% mimo właściwego leczenia), a także częste występowanie działań niepożądanych związanych z terapią, takich jak reakcje skórne, zaburzenia hematologiczne czy nefrotoksyczność, które mogą wymagać zmiany schematu leczenia.

Profilaktyka pierwotna i wtórna przy użyciu kotrimoksazolu w mniejszych dawkach (Bactrim, Biseptol) jest zalecana u pacjentów z grup wysokiego ryzyka, szczególnie osób z HIV z liczbą limfocytów CD4+ poniżej 200 komórek/μl. Odpowiednia profilaktyka znacząco zmniejsza częstość występowania tej potencjalnie śmiertelnej infekcji, dlatego niezwykle ważne jest jej wdrożenie u pacjentów z czynnikami ryzyka.