wstrząs nieodpowiadający na konwencjonalne leczenie
Wskazanie

Wstrząs nieodpowiadający na konwencjonalne leczenie (oporny na leczenie) to stan zagrażający życiu, w którym pomimo standardowej terapii płynowej, leków wazoaktywnych i innych środków wspomagających, pacjent pozostaje we wstrząsie z objawami niedostatecznej perfuzji narządowej. Stan ten charakteryzuje się utrzymującą się hipotonią (ciśnienie skurczowe < 90 mmHg), tachykardią, zmniejszonym przepływem narządowym i narastającą niewydolnością wielonarządową.

Do najczęstszych przyczyn wstrząsu opornego na leczenie należą: wstrząs septyczny (szczególnie wywołany przez bakterie Gram-ujemne), wstrząs kardiogenny (np. po zawale mięśnia sercowego), wstrząs anafilaktyczny ciężkiego stopnia oraz wstrząs krwotoczny z masywną utratą krwi. Szczególnie trudny do opanowania jest wstrząs septyczny z niewydolnością nadnerczy oraz wstrząs rozdzielczy (dystrybucyjny) wywołany ciężkimi zaburzeniami immunologicznymi.

W leczeniu wstrząsu opornego na standardową terapię stosuje się leki o szczególnie silnym działaniu wazoaktywnym, takie jak norepinefryna (Levonor), dobutamina (Dobutrex), dopamina (Dopaminum), adrenalina (Adrenalina WZF), wazopresyna (Empressin) czy angiotensyna II (Giapreza). W przypadkach opornych na te leki sięga się po kombinacje różnych wazopresorów, steroidy (np. hydrokortyzon – Hydrocortisonum WZF, Corhydron), a także leki immunomodulujące.

Największe trudności w leczeniu wstrząsu opornego na terapię konwencjonalną obejmują: narastającą niewydolność wielonarządową, zaburzenia krzepnięcia (koagulopatię), kwasicę metaboliczną oraz zaburzenia elektrolitowe. Szczególnym wyzwaniem jest rozwój ostrej niewydolności nerek i wątroby, które komplikują farmakokinetykę stosowanych leków. Istotnym problemem jest też tzw. „wyczerpanie receptorów” – zjawisko, w którym receptory docelowe dla katecholamin stają się niewrażliwe na działanie leków.

W przypadkach skrajnie opornych na leczenie stosuje się zaawansowane metody wspomagania krążenia, takie jak pozaustrojowa oksygenacja membranowa (ECMO), kontrapulsacja wewnątrzaortalna (IABP) lub inne systemy wspomagania mechanicznego. U pacjentów z wstrząsem septycznym rozważa się również hemoperfuzję, hemofiltrację lub techniki oczyszczania krwi z endotoksyn (np. z użyciem Toraymyxin).