reakcja alergiczna na bisfosfoniany

Reakcja alergiczna na bisfosfoniany stanowi istotne powikłanie terapii tą grupą leków, stosowanych głównie w leczeniu osteoporozy, choroby Pageta oraz hiperkalcemii w przebiegu nowotworów. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się szerokim spektrum objawów – od łagodnych wysypek skórnych po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny.

Klinicznie najczęściej obserwuje się objawy skórne (wysypka, pokrzywka, świąd), objawy ze strony układu oddechowego (duszność, skurcz oskrzeli), obrzęki oraz zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. W przypadku bisfosfonianów dożylnych (np. zoledronian, pamidronian) reakcje alergiczne mogą wystąpić bezpośrednio po infuzji, natomiast przy stosowaniu form doustnych (np. alendronian, risedronian) mogą pojawić się z opóźnieniem.

Patofizjologicznie wyróżnia się reakcje zależne od IgE (typ I wg Gella i Coombsa) oraz reakcje niezależne od IgE, związane z bezpośrednią aktywacją mastocytów. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z wcześniejszymi reakcjami nadwrażliwości na bisfosfoniany lub inne leki. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej konieczne jest natychmiastowe przerwanie podawania leku oraz wdrożenie odpowiedniego postępowania przeciwalergicznego.

W diagnostyce reakcji alergicznych na bisfosfoniany stosuje się testy skórne, oznaczanie swoistych IgE oraz próby prowokacyjne pod nadzorem specjalisty. W przypadku potwierdzenia nadwrażliwości należy rozważyć alternatywne metody leczenia, takie jak denosumab, teryparatyd lub raloksyfen, w zależności od wskazań klinicznych.