inhibitor kinazy tyrozynowej EGFR
Inhibitory kinazy tyrozynowej EGFR to klasa leków ukierunkowanych molekularnie, które blokują aktywność receptora naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR). EGFR jest białkiem obecnym na powierzchni komórek, które po związaniu z ligandami aktywuje wewnątrzkomórkowy szlak sygnałowy poprzez domenę kinazy tyrozynowej, prowadząc do proliferacji komórkowej.
Mechanizm działania inhibitorów TKI EGFR polega na wiązaniu się z domeną kinazy tyrozynowej receptora, co uniemożliwia fosforylację i aktywację szlaków sygnałowych. Leki te znalazły zastosowanie przede wszystkim w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) z obecnością mutacji aktywujących w genie EGFR (najczęściej delecje w eksonie 19 lub mutacja punktowa L858R w eksonie 21).
Do inhibitorów kinazy tyrozynowej EGFR należą preparaty takie jak erlotynib, gefitynib (I generacja), afatynib, dakomitynib (II generacja) oraz ozymertynib (III generacja). Leki III generacji, jak ozymertynib, są szczególnie wartościowe, ponieważ wykazują skuteczność również w przypadku obecności mutacji oporności T790M, która często pojawia się podczas terapii inhibitorami I i II generacji.
Działania niepożądane inhibitorów TKI EGFR obejmują najczęściej wysypkę trądzikopodobną, biegunkę, zapalenie jamy ustnej, paronychie oraz w rzadszych przypadkach śródmiąższowe zapalenie płuc. Podczas terapii konieczne jest monitorowanie funkcji wątroby oraz regularna ocena odpowiedzi na leczenie, gdyż mimo początkowej skuteczności, u większości pacjentów dochodzi do rozwoju oporności.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Gefitynib – Wskazania do stosowania
Gefitynib, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawce 250 mg (m.in. Gefitinib Genoptim, Glenmark, Krka, Stada, Zentiva), jest inhibitorem kinazy tyrozynowej EGFR stosowanym w monoterapii u dorosłych pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NDRP) w stadium miejscowo zaawansowanym lub z przerzutami. Warunkiem koniecznym do rozpoczęcia terapii jest potwierdzenie obecności aktywującej mutacji EGFR-TK w komórkach nowotworowych, co determinuje wrażliwość guza na lek i jest kluczowe dla skuteczności leczenia. Pacjenci bez tej mutacji nie powinni być leczeni gefitynibem ze względu na niskie prawdopodobieństwo odpowiedzi terapeutycznej.
badanie molekularne, gefitynib, inhibitor kinazy tyrozynowej EGFR, kinaza tyrozynowa, komórka nowotworowa, leczenie onkologiczne, lek przeciwnowotworowy, miejscowo zaawansowany NDRP, niedrobnokomórkowy rak płuca, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, tabletka powlekana, wewnątrzkomórkowy szlak sygnałowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Gefitinib Zentiva 250 mg
Gefitynib jest selektywnym, małocząsteczkowym inhibitorem kinazy tyrozynowej receptora EGFR (HER1/ErbB1), stosowanym w leczeniu zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) z obecnością aktywujących mutacji w domenie kinazy tyrozynowej EGFR. Najczęściej występujące mutacje aktywujące, takie jak delecje w egzonie 19 oraz mutacja punktowa L858R, wykazują wysoką wrażliwość na gefitynib, co potwierdzają badania kliniczne (np. HR dla czasu wolnego od progresji choroby 0,489; 95% CI: 0,336-0,710 w badaniu WJTOG3405). Rzadsze mutacje, takie jak G719X, L861Q i S768I, również wykazują odpowiedź na leczenie, natomiast mutacja T790M i insercje w egzonie 20 są związane z opornością na lek. Mediana czasu do progresji choroby wynosi około 1 roku, a mechanizmy nabytej oporności obejmują wtórną mutację T790M (około 60% przypadków), amplifikację genów HER2 i MET, mutacje PIK3CA oraz transformację fenotypową guza na drobnokomórkowy rak płuca (5-10% przypadków).
amplifikacja HER2, amplifikacja MET, apoptoza, ctDNA, czułość diagnostyczna, czynnik angiogenezy, delecja w egzonie 19, diagnostyka molekularna, drobnokomórkowy rak płuca, inhibitor kinazy proteinowej, inhibitor kinazy tyrozynowej EGFR, insercja w egzonie 20, krążący DNA nowotworowy, leczenie onkologiczne, mutacja aktywująca, mutacja EGFR, mutacja L858R, mutacja PIK3CA, mutacja T790M, niedrobnokomórkowy rak płuca, odsetek odpowiedzi obiektywnych, rak gruczołowy, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, swoistość diagnostyczna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Gefitinib Krka 250 mg
Gefitinib Krka to preparat w postaci tabletek powlekanych, zawierający 250 mg gefitynibu – inhibitora kinazy tyrozynowej receptora EGFR, stosowanego w terapii celowanej wybranych nowotworów. Tabletki mają charakterystyczny brązowy kolor, średnicę około 11 mm oraz wytłoczony napis „G9FB 250” umożliwiający identyfikację dawki. Produkt zawiera laktozę jednowodną w ilości 163,5 mg na tabletkę, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy. Skład pomocniczy obejmuje m.in. sodu laurylosiarczan, celulozę mikrokrystaliczną, powidon K-29/32, kroskarmelozę sodową, magnezu stearynian oraz barwniki (żelaza tlenki E172), które wpływają na właściwości farmaceutyczne i stabilność leku.
alkohol poliwinylowy, biodostępność, celuloza mikrokrystaliczna, gefitynib, inhibitor kinazy tyrozynowej EGFR, kroskarmeloza sodowa, laktoza jednowodna, lek przeciwnowotworowy, magnezu stearynian, makrogol, nietolerancja laktozy, niezgodność farmaceutyczna, nowotwór, powidon, sodu laurylosiarczan, tabletka powlekana, terapia celowana, żelaza tlenek czerwony - Leksykon substancji czynnych
Gefitynib – Działania niepożądane
Gefitynib, inhibitor kinazy tyrozynowej EGFR, stosowany w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP), charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, potwierdzonym w badaniach fazy III (ISEL, INTEREST, IPASS) na 2462 pacjentach. Najczęściej (>20%) występują biegunka oraz objawy skórne (wysypka, trądzik, suchość skóry, świąd), zwykle łagodne lub umiarkowane (1.-2. stopień wg CTC) i pojawiające się w pierwszym miesiącu terapii. Ciężkie działania niepożądane (3.-4. stopień CTC) dotyczą około 8% pacjentów, a 3% wymaga przerwania leczenia. Szczególną uwagę zwraca śródmiąższowa choroba płuc (ChŚP), występująca u 1,3% pacjentów, często o ciężkim przebiegu (3.-4. stopień CTC) i potencjalnie śmiertelna, zwłaszcza u pacjentów azjatyckich (częstość do 5,8%, śmiertelność 38,6%). Inne często obserwowane działania niepożądane to zaburzenia wątroby (zwiększenie aminotransferaz, bilirubiny), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, zapalenie jamy ustnej), reakcje skórne, zmiany w obrębie paznokci, łysienie, a także zaburzenia nerek i układu naczyniowego (krwawienia).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, białkomocz, gefitynib, inhibitor kinazy tyrozynowej EGFR, krwiomocz, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadżerka rogówki, naskórkowy czynnik wzrostu, niedrobnokomórkowy rak płuca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, trądzik, Wspólna Skala Toksyczności, wysypka krostkowa, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie jamy ustnej, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół Stevensa-Johnsona