Właściwości farmakokinetyczne leku Maglek B6 Forte

Preparat Maglek B6 Forte zawiera 100 mg jonów magnezu w postaci magnezu cytrynianu oraz 10 mg pirydoksyny chlorowodorku. Poniżej przedstawiono szczegółowe właściwości farmakokinetyczne obu składników aktywnych leku.¹

Farmakokinetyka magnezu

Wchłanianie

Wchłanianie magnezu zachodzi głównie w górnym odcinku przewodu pokarmowego (około 1/3 podanej dawki). Dodatkowo niewielka ilość wchłania się biernie w jelicie grubym poprzez przestrzenie międzykomórkowe. Ilość wchłoniętego magnezu jest uzależniona od spożytej dawki oraz aktualnego stężenia tego pierwiastka w organizmie. Względna absorpcja jonów magnezu jest odwrotnie proporcjonalna do przyjmowanej dawki. Stężenie maksymalne (Cmax) w surowicy osiągane jest w czasie 2-5 godzin od podania doustnego.²

Badania prowadzone na ludziach wykazały, że biodostępność magnezu jest wyższa przy podziale dobowej dawki na kilka mniejszych dawek podawanych w ciągu dnia, niż przy podaniu pojedynczej dawki (bolus).³

Dystrybucja

We krwi magnez występuje w trzech frakcjach:

• 65% magnezu tworzy frakcję zjonizowaną, która jest aktywna biologicznie
• 20% jonów magnezu wiąże się z białkami osocza
• pozostała część tworzy kompleksowe połączenia z anionami

⁴

Magnez przenika do komórek za pośrednictwem nośników i kanałów. Jednym z najważniejszych systemów transportu błony komórkowej dla magnezu jest kanał TRPM7 o integralnej aktywności enzymatycznej.⁵

Po wchłonięciu magnez transportowany jest do wątroby przez układ krążenia wrotnego, skąd następnie krążeniem systemowym dociera do innych tkanek. Część jonów zostaje zatrzymana w kościach. Duża część przechodzi do przestrzeni wewnątrzkomórkowej przy udziale mediatorów transportujących elektrolity przez błony komórkowe.⁶

Dystrybucja magnezu w organizmie:

• 50-60% całkowitej ilości magnezu jest przechowywane w tkance kostnej
• pozostała część znajduje się w mięśniach i innych tkankach

⁷

Stężenie magnezu w osoczu płodu zależy od stężenia u matki i odpowiada zarówno na hipo- jak i hipermagnezemię. Transfer magnezu przez łożysko odbywa się drogą międzykomórkową, napędzany gradientem elektrochemicznym.⁸

Stężenie magnezu w ludzkim mleku wynosi 31 mg/l (przy założeniu średniego transferu mleka 0,8 l/dobę).⁹

Metabolizm

Magnez odgrywa rolę w wielu procesach metabolicznych organizmu, jednak nie zmienia swojego stanu utlenienia i pozostaje kationem dwuwartościowym.¹⁰

Eliminacja

Magnez jest wydalany przez nerki oraz z kałem lub potem. Wydalanie nerkowe zależy od szybkości filtracji kłębuszkowej i wchłaniania zwrotnego. Wydalanie magnezu z moczem zwiększa się podczas zwiększonego wydalania sodu, a także w przypadku gdy nerki nie usuwają nadmiaru kwasu, co prowadzi do kwasicy metabolicznej. W przypadku zasadowicy metabolicznej obserwuje się odwrotny efekt – zmniejszenie wydalania magnezu.¹¹

U osób starszych wydalanie magnezu z moczem może wzrastać w wyniku pogarszającej się czynności nerek, co może prowadzić do obniżenia stężenia magnezu w surowicy.¹²

Cukrzyca, alkoholizm i niektóre leki mogą prowadzić do upośledzenia wchłaniania magnezu i nadmiernych strat z moczem, co w konsekwencji prowadzi do obniżenia stężenia magnezu w surowicy.¹³

Proces wydalania magnezu przez nerki przebiega następująco:

• Przesączaniu w kłębuszkach nerkowych ulega frakcja niezwiązana z białkami osocza
• Około 95% przesączonego elektrolitu jest wchłaniana zwrotnie w cewkach nerkowych:
  • Głównie na ramieniu wstępującym pętli Henlego (do 70%)
  • Około 10% w kanalikach dystalnych
• Około 100 mg magnezu dziennie wydala się do moczu

¹⁴

Nerki mogą kontrolować ilość wydalanego magnezu w zależności od jego stężenia w surowicy. Wydalanie mniej niż 96 mg magnezu na dobę świadczy o niedoborze magnezu w organizmie.¹⁵

Z kałem wydalany jest magnez, który nie został wchłonięty z przewodu pokarmowego do krwiobiegu. Pot może stanowić znaczącą drogę utraty magnezu, w zakresie od 3 do 60 mg/l. Przez mleko matki wydzielane jest w ciągu pierwszych 6 miesięcy wyłącznego karmienia piersią około 25 mg magnezu dziennie.¹⁶

Farmakokinetyka pirydoksyny

Pirydoksyna (witamina B6) po podaniu doustnym jest łatwo wchłaniana z przewodu pokarmowego. Następnie ulega przekształceniu w aktywne formy witaminy – fosforan pirydoksalu i fosforan pirydoksaminy, które są magazynowane w wątrobie.¹⁷

Głównym produktem eliminacji jest kwas 4-pirydoksynowy, który powstaje w wyniku działania wątrobowej oksydazy aldehydowej na wolny pirydoksal. Pirydoksyna przenika przez łożysko i jest również obecna w mleku matki.¹⁸

Czynniki wpływające na homeostazę magnezu

Wpływ leków na homeostazę magnezu

Wiele leków może wpływać na gospodarkę magnezową organizmu, prowadząc głównie do hipomagnezemii:

Szczegółowe informacje dotyczące wpływu poszczególnych leków na gospodarkę magnezową:¹⁹

• Leki moczopędne (np. tiazydowe, furosemid), stosowane w leczeniu nadciśnienia, niewydolności serca i chorób nerek, zwiększają wydalanie magnezu z moczem, co prowadzi do hipomagnezemii i utraty magnezu.²⁰
• Inhibitory kinazy tyrozynowej EGFR (cetuksymab, erlotinib), stosowane w leczeniu raka jelita grubego z przerzutami, wiązały się z ciężką hipomagnezemią, co wynika z faktu, że EGF jest hormonem magnezotropowym.²¹
• Inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol) przy długotrwałym stosowaniu mogą powodować ciężką hipomagnezemię, prawdopodobnie na skutek zaburzeń wchłaniania magnezu.²²
• Inhibitory kalcyneuryny (cyklosporyna A, takrolimus) mogą powodować nadciśnienie i utratę magnezu przez nerki. Po rozpoczęciu leczenia cyklosporyną, nawet 90% pacjentów doświadcza znacznego obniżenia stężenia magnezu w surowicy, a u 35% pacjentów hipomagnezemia utrzymuje się mimo suplementacji. Pacjentom stosującym te leki zaleca się suplementację magnezu.²³
• Pochodne platyny: cisplatyna powoduje hipomagnezemię u 40-80% leczonych pacjentów. Podobne działanie wykazuje karboplatyna. Pacjenci z hipomagnezemią podczas leczenia cisplatyną zazwyczaj otrzymują suplementację magnezu.²⁴
• Antybiotyki aminoglikozydowe (gentamycyna, tobramycyna), stosowane w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, powodują hipomagnezemię u około 25% pacjentów z powodu zwiększonej utraty magnezu przez nerki.²⁵
• Pentamidyna może powodować ciężką hipomagnezemię na skutek utraty magnezu przez nerki.²⁶
• Rapamycyna wiąże się z hipomagnezemią u 10-25% pacjentów.²⁷
• Amfoterycyna B wywołuje hipomagnezemię i hipokaliemię. Podczas leczenia amilorydem powszechnie stosowana jest doustna suplementacja magnezu w celu uzupełnienia jego niedoborów.²⁸
• Foskarnet, analog pirofosforanu hamujący wirusowe polimerazy DNA, może powodować hipomagnezemię, ponieważ jest silnym chelatorem kationów dwuwartościowych.²⁹
• Doustne środki antykoncepcyjne: u kobiet stosujących te preparaty stężenie magnezu w surowicy jest niższe w porównaniu z kobietami niestosującymi tej metody antykoncepcji. Zwiększenie stosunku wapnia do magnezu we krwi wywołane niskim stężeniem magnezu może wpływać na procesy krzepnięcia krwi. Metaanaliza 26 badań obserwacyjnych wykazała, że stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej.³⁰

Wpływ chorób na homeostazę magnezu

Różne stany chorobowe mogą wpływać na gospodarkę magnezową organizmu:

• Cukrzyca: obecność glukozy w moczu powoduje diurezę osmotyczną, co prowadzi do zwiększonej utraty magnezu z organizmu i obniżenia jego stężenia. Cukrzyca jest prawdopodobnie najczęstszym zaburzeniem klinicznym związanym z utratą magnezu. Z tego powodu pacjenci z cukrzycą mają zwiększone zapotrzebowanie na magnez.³¹
• Zaburzenia sercowo-naczyniowe: niedobór magnezu może powodować zaburzenia rytmu serca, takie jak tachykardia, przedwczesne skurcze czy migotanie.³²
• Choroby naczyniowe: niskie stężenie magnezu prowadzi do skurczu tętnic i agregacji płytek krwi.³³
• Migrena: u pacjentów z migreną często stwierdza się niskie stężenie magnezu, co sugeruje rolę niedoboru magnezu w patogenezie tej choroby. Suplementacja magnezu okazała się skuteczna w profilaktyce migreny.³⁴
• Wymioty i biegunka: mogą prowadzić do utraty magnezu. Biegunka jest konsekwencją niewystarczającego wchłaniania wody w jelitach. Ponieważ wchłanianie wody jest niezbędne do prawidłowego wchłaniania magnezu (poprzez powstanie gradientu stężeń), biegunka może prowadzić do niedoboru magnezu. Podobne skutki może powodować długotrwałe stosowanie leków przeczyszczających.³⁵