biotransformacja metaboliczna

Biotransformacja metaboliczna to proces biochemiczny, w którym organizm przekształca substancje egzogenne (ksenobiotyki), takie jak leki, toksyny czy związki chemiczne, oraz endogenne związki w formy łatwiejsze do wydalenia. Proces ten zachodzi głównie w wątrobie, choć może również odbywać się w innych narządach, jak nerki, płuca czy przewód pokarmowy.

Biotransformacja przebiega w dwóch głównych fazach. W fazie I zachodzą reakcje oksydacji, redukcji lub hydrolizy, prowadzone głównie przez enzymy cytochromu P450, które wprowadzają lub odsłaniają grupy funkcyjne w cząsteczce substancji. W fazie II dochodzi do sprzęgania zmodyfikowanych związków z endogennymi substancjami, takimi jak kwas glukuronowy, siarczan, glutationu czy aminokwasy, co zwiększa ich rozpuszczalność w wodzie i ułatwia wydalanie.

Znajomość procesów biotransformacji metabolicznej ma kluczowe znaczenie w farmakologii klinicznej, gdyż wpływa na biodostępność leków, czas ich półtrwania w organizmie oraz potencjalne interakcje między lekami. Zmienność genetyczna enzymów metabolizujących może prowadzić do indywidualnych różnic w odpowiedzi na terapię i być przyczyną niepożądanych reakcji na leki.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Sód hydroksymaślan – Właściwości farmakokinetyczne

Sód hydroksymaślan (GHB) charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z biodostępnością około 88% oraz okresem półtrwania wynoszącym 0,5-1 godziny. Farmakokinetyka jest nieliniowa, co objawia się 3,8-krotnym wzrostem AUC przy podwojeniu dawki z 4,5 g do 9 g, a maksymalne stężenia w osoczu przy dawce 9 g (podzielonej na dwie dawki co 4 godziny) wynoszą odpowiednio 78 i 142 µg/ml. Tmax waha się od 0,5 do 2 godzin, a podanie po posiłku bogatotłuszczowym powoduje opóźnienie Tmax do 2 godzin, zmniejszenie Cmax o 58% i redukcję AUC o 37%. Sód hydroksymaślan wykazuje bardzo niski stopień wiązania z białkami osocza (<1% w zakresie 3-300 µg/ml) oraz objętość dystrybucji 190-384 ml/kg. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolizm do CO2 i H2O, z mniej niż 5% wydalanym z moczem w formie niezmienionej.
acetylokoenzym A, biodostępność, biotransformacja metaboliczna, cykl Krebsa, cykl kwasów trikarboksylowych, cykl kwasu cytrynowego, dehydrogenaza GHB, dehydrogenaza semialdehydu bursztynowego, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja układowa, izoenzymy CYP, izoenzymy cytochromu P450, klirens po podaniu doustnym, kwas bursztynowy, marskość wątroby, marskość wątroby klasy C, mikrosomy wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole powierzchni pod krzywą, profil farmakokinetyczny, sód hydroksymaślan, stężenie maksymalne w osoczu, stężenie w osoczu, szlak eliminacji, szlak enzymatyczny, transhydrogenaza, wiązanie z białkami osocza, wodobrzusze, β-oksydacja
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ritonavir Aurovitas 100 mg

Lek Ritonavir Aurovitas zawiera rytonawir w dawce 100 mg w postaci tabletek powlekanych i posiada liczne przeciwwskazania wynikające z jego silnego działania jako inhibitora izoenzymów CYP3A i CYP2D6. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na rytonawir lub substancje pomocnicze oraz niewyrównana choroba wątroby. Rytonawir znacząco wpływa na metabolizm wielu leków, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych i zwiększa ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak arytmie, hepatotoksyczność, niedociśnienie, czy hamowanie czynności oddechowej. Przeciwwskazane jest łączenie rytonawiru m.in. z lekami przeciwarytmicznymi (amiodaron, beprydyl, dronedaron, enkainid, flekainid, propafenon, chinidyna), lekami przeciwpsychotycznymi (klozapina, pimozyd, kwetiapina, lurazydon), inhibitorami PDE5 (awanafil, syldenafil w leczeniu nadciśnienia płucnego, wardenafil), a także z kolchicyną u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby. Ponadto, rytonawir jest przeciwwskazany w połączeniu z worykonazolem w dawce ≥400 mg dwa razy na dobę oraz z ryfabutyną w dawce 500 mg dwa razy na dobę ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności lub zwiększenia toksyczności tych leków.
alfuzosyna, amiodaron, arytmia, astemizol, awanafil, biotransformacja metaboliczna, ciężkie niedociśnienie, cyzapryd, dihydroergotamina, dziurawiec zwyczajny, hamowanie czynności oddechowej, hepatotoksyczność, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, klozapina, kolchicyna, kwas fusydowy, kwetiapina, lomitapid, lowastatyna, lurazydon, miopatia, nadciśnienie płucne, nadwrażliwość, niewyrównana choroba wątroby, petydyna, rabdomioliza, ranolazyna, ryfabutyna, rytonawir, skurcz naczyń obwodowych, syldenafil, wardenafil, wenetoklaks, worykonazol, zaburzenie czynności nerek, zapalenie błony naczyniowej oka, zatrucie sporyszem, zespół rozpadu guza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ferrum-Lek 50 mg Fe3+/ml

Preparat Ferrum Lek, zawierający 50 mg jonów żelaza(III)/ml w formie kompleksu wodorotlenku żelaza(III) z dekstranem, po podaniu domięśniowym wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne. Kompleks jest absorbowany głównie przez układ limfatyczny, z przenikaniem do krążenia ogólnoustrojowego po około 3 dniach. Znaczna część preparatu może pozostawać niewchłonięta w miejscu iniekcji przez dłuższy czas. Biologiczny okres półtrwania kompleksu wynosi 3-4 dni, co jest istotne przy planowaniu terapii. Po wchłonięciu kompleks jest wychwytywany przez układ siateczkowo-śródbłonkowy, gdzie ulega rozkładowi na żelazo i dekstran.
biodostępność, biologiczny okres półtrwania, biotransformacja metaboliczna, dekstran, erytopoeza, erytrocyty, ferrytyna, hemosyderyna, jony żelaza, kompleks wodorotlenku żelaza z dekstranem, krążenie ogólnoustrojowe, parametry farmakokinetyczne, podanie domięśniowe, synteza hemoglobiny, szpik kostny, transferyna, układ limfatyczny, układ siateczkowo-śródbłonkowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aclexa 100 mg

Celekoksyb, substancja czynna leku Aclexa, charakteryzuje się dobrą absorpcją doustną z Tmax wynoszącym 2-3 godziny, który ulega wydłużeniu do około 4 godzin przy jednoczesnym spożyciu posiłków bogatotłuszczowych, zwiększając biodostępność o około 20%. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~97%) i jest metabolizowany głównie przez enzym CYP2C9, z trzema nieaktywnymi metabolitami. Polimorfizm genetyczny CYP2C9, zwłaszcza genotyp *3/*3, znacząco zwiększa ekspozycję na celekoksyb (Cmax wzrasta około 4-krotnie, AUC0-24 nawet 7-krotnie), co wymaga ostrożności klinicznej. U kobiet w podeszłym wieku stężenia leku w osoczu są podwojone, natomiast różnice między rasami afroamerykańską i kaukaską nie są istotne. Okres półtrwania (T1/2) wynosi 8-12 godzin, a stan stacjonarny osiągany jest po 5 dniach leczenia.
AUC, biodostępność, biotransformacja metaboliczna, celekoksyb, ciężka niewydolność nerek, Cmax, COX-1, COX-2, CYP2C9, dysfagia, dystrybucja, eliminacja, farmakokinetyka, genotyp CYP2C9*3/*3, koniugat glukuronidowy, metabolizm, okres półtrwania, polimorfizm genetyczny CYP2C9, różnice osobnicze, stan stacjonarny, wchłanianie, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Mizormic 5 mg/ml

Midazolam wykazuje złożoną farmakokinetykę zależną od drogi podania oraz stanu pacjenta. Po podaniu domięśniowym osiąga maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 30 minut, z dostępnością biologiczną >90%, natomiast po podaniu doodbytniczym dostępność wynosi około 50%. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi 0,7-1,2 l/kg, a lek wiąże się z białkami osocza w 96-98%, głównie z albuminami. Midazolam ulega niemal całkowitej biotransformacji w wątrobie, głównie przez izoenzym CYP3A4 do aktywnego metabolitu α-hydroksymidazolamu, którego stężenie w osoczu stanowi około 12% stężenia leku macierzystego. Okres półtrwania midazolamu u zdrowych dorosłych wynosi 1,5-2,5 godziny, a klirens osoczowy 300-500 ml/min. Lek jest wydalany głównie przez nerki w postaci sprzężonego metabolitu (60-80%), z mniej niż 1% dawki wydalanej w formie niezmienionej.
alfa-hydroksymidazolam, bariera łożyskowa, biotransformacja metaboliczna, cytochrom P450 3A4, dostępność biologiczna, farmakokinetyka midazolamu, faza eliminacji, hydroksylacja, klirens metaboliczny, klirens osoczowy, kwas glukuronowy, marskość wątroby, metabolit, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie domięśniowe, podanie doodbytnicze, podanie dożylne, przewlekła niewydolność nerek, wchłanianie leku, wiązanie z białkami, wlew dożylny, zastoinowa niewydolność serca

biotransformacja metaboliczna

Powiązane wpisy

Sód hydroksymaślan – Właściwości farmakokinetyczne

Przeciwwskazania – Ritonavir Aurovitas 100 mg

Właściwości farmakokinetyczne – Ferrum-Lek 50 mg Fe3+/ml

Właściwości farmakokinetyczne – Aclexa 100 mg

Właściwości farmakokinetyczne – Mizormic 5 mg/ml