Przeciwwskazania stosowania leku Ritonavir Aurovitas

Lek Ritonavir Aurovitas zawierający jako substancję czynną rytonawir (100 mg) w postaci tabletek powlekanych posiada szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed włączeniem terapii. Przeciwwskazania te wynikają zarówno z właściwości samej substancji czynnej, jak i z jej wpływu na metabolizm innych leków.¹

Podstawowe przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem bezwzględnym do stosowania rytonawiru jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie.²

Rytonawiru nie należy stosować u pacjentów z niewyrównaną chorobą wątroby, zarówno jako środka nasilającego właściwości farmakokinetyczne innych inhibitorów proteazy, jak i jako leku przeciwretrowirusowego.³

Mechanizm interakcji farmakologicznych

Rytonawir jest silnym inhibitorem biotransformacji metabolicznej zachodzącej przy udziale izoenzymów CYP3A i CYP2D6, co zostało potwierdzone w badaniach in vitro i in vivo. Ta właściwość farmakologiczna jest przyczyną licznych interakcji lekowych i przeciwwskazań do stosowania wielu produktów leczniczych łącznie z rytonawirem.⁴

Należy zaznaczyć, że działanie modulujące enzymy przez rytonawir może zależeć od dawki. Niektóre przeciwwskazania mogą mieć większe znaczenie, gdy rytonawir stosowany jest jako lek przeciwretrowirusowy, niż gdy stosowany jest jako środek nasilający właściwości farmakokinetyczne innych leków.⁵

Grupy leków przeciwwskazane do stosowania z rytonawirem

Ze względu na mechanizm hamowania metabolizmu przez rytonawir, liczne grupy leków są przeciwwskazane do jednoczesnego stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowy wykaz tych grup z uzasadnieniem przeciwwskazań.

Antagoniści receptorów adrenergicznych α1

Jednoczesne stosowanie alfuzosyny z rytonawirem jest przeciwwskazane ze względu na zwiększenie stężenia alfuzosyny w osoczu, co może prowadzić do ciężkiego niedociśnienia.⁶

Leki przeciwbólowe

Przeciwwskazane jest łączenie rytonawiru z petydyną i propoksyfenem. Rytonawir zwiększa stężenia norpetydyny i propoksyfenu w osoczu, co istotnie zwiększa ryzyko znacznego hamowania czynności oddechowej, nieprawidłowości parametrów hematologicznych i innych poważnych działań niepożądanych tych leków.⁷

Leki przeciwdławicowe

Ranolazyna jest przeciwwskazana w połączeniu z rytonawirem, ponieważ dochodzi do zwiększenia jej stężenia w osoczu, co może zwiększyć ryzyko ciężkich i/lub zagrażających życiu reakcji.⁸

Leki przeciwnowotworowe

Jednoczesne stosowanie neratynibu z rytonawirem jest przeciwwskazane ze względu na zwiększenie stężenia neratynibu w osoczu, co wiąże się z ryzykiem ciężkich reakcji, szczególnie hepatotoksyczności.⁹

Również wenetoklaks jest przeciwwskazany w połączeniu z rytonawirem, gdyż dochodzi do zwiększenia stężenia wenetoklaksu w osoczu, co zwiększa ryzyko zespołu rozpadu guza, szczególnie podczas rozpoczynania leczenia i w fazie stopniowego zwiększania dawki.¹⁰

Leki przeciwarytmiczne

Rytonawir powoduje zwiększenie stężenia w osoczu wielu leków przeciwarytmicznych, takich jak amiodaron, beprydyl, dronedaron, enkainid, flekainid, propafenon, chinidyna. W wyniku tych interakcji zwiększa się ryzyko arytmii lub innych ciężkich działań niepożądanych, dlatego jednoczesne stosowanie tych leków z rytonawirem jest przeciwwskazane.¹¹

Antybiotyki

Kwas fusydowy nie powinien być stosowany jednocześnie z rytonawirem ze względu na zwiększenie stężenia zarówno kwasu fusydowego, jak i rytonawiru w osoczu.¹²

Leki przeciwgrzybicze

Jednoczesne podawanie worykonazolu z rytonawirem w dawce 400 mg dwa razy na dobę i większej jest przeciwwskazane. Jest to spowodowane zmniejszeniem stężenia worykonazolu w osoczu, co może prowadzić do utraty jego działania przeciwgrzybiczego.¹³

Leki przeciwhistaminowe

Stosowanie astemizolu i terfenadyny łącznie z rytonawirem jest przeciwwskazane, ponieważ rytonawir zwiększa ich stężenie w osoczu, co zwiększa ryzyko poważnych arytmii wywoływanych przez te leki.¹⁴

Leki przeciw dnie moczanowej

Kolchicyna w połączeniu z rytonawirem może prowadzić do ciężkich i/lub zagrażających życiu reakcji, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby.¹⁵

Leki przeciw mykobakteriom

Ryfabutyna nie powinna być stosowana jednocześnie z rytonawirem w dawce 500 mg dwa razy na dobę jako lekiem przeciwretrowirusowym. Takie połączenie zwiększa stężenie ryfabutyny w surowicy i ryzyko działań niepożądanych, w tym zapalenia błony naczyniowej oka.¹⁶

Leki przeciwpsychotyczne i neuroleptyczne

Jednoczesne stosowanie rytonawiru z lurazydonem jest przeciwwskazane ze względu na zwiększenie stężenia lurazydonu w osoczu, co może zwiększyć ryzyko ciężkich i/lub zagrażających życiu reakcji.¹⁷

Klozapina i pimozyd nie powinny być stosowane jednocześnie z rytonawirem ze względu na zwiększenie ich stężeń w osoczu, co zwiększa ryzyko poważnych zaburzeń parametrów hematologicznych lub innych poważnych działań niepożądanych.¹⁸

Również kwetiapina jest przeciwwskazana w połączeniu z rytonawirem, ponieważ może dojść do zwiększenia stężenia kwetiapiny w osoczu, co może prowadzić do śpiączki.¹⁹

Pochodne sporyszu

Stosowanie dihydroergotaminy, ergonowiny, ergotaminy i metyloergonowiny łącznie z rytonawirem jest przeciwwskazane. Zwiększenie stężeń tych leków w osoczu może prowadzić do ostrego zatrucia sporyszem, w tym skurczu naczyń obwodowych i niedokrwienia.²⁰

Leki pobudzające perystaltykę

Jednoczesne stosowanie cyzaprydu z rytonawirem jest przeciwwskazane ze względu na zwiększenie stężenia cyzaprydu w osoczu, co zwiększa ryzyko poważnych arytmii.²¹

Leki zmniejszające stężenie lipidów we krwi

Lowastatyna i symwastatyna są przeciwwskazane do jednoczesnego stosowania z rytonawirem, ponieważ dochodzi do zwiększenia ich stężeń w osoczu, co zwiększa ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy.²²

Inhibitory mikrosomalnego białka transportującego triglicerydy

Lomitapid nie powinien być stosowany jednocześnie z rytonawirem ze względu na zwiększenie stężenia lomitapidu w osoczu.²³

Inhibitory fosfodiesterazy typu 5

Awanafil w połączeniu z rytonawirem jest przeciwwskazany ze względu na zwiększone stężenie awanafilu w osoczu.²⁴

Syldenafil jest przeciwwskazany w połączeniu z rytonawirem tylko wtedy, gdy jest stosowany w leczeniu nadciśnienia płucnego. Rytonawir zwiększa stężenie syldenafilu w osoczu, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych związanych z jego stosowaniem, takich jak obniżenie ciśnienia tętniczego i omdlenia.²⁵

Wardenafil nie powinien być stosowany jednocześnie z rytonawirem ze względu na zwiększenie stężenia wardenafilu w osoczu.²⁶

Benzodiazepiny

Jednoczesne stosowanie rytonawiru z klorazepatem, diazepamem, estazolamem, flurazepamem, midazolamem podawanym doustnie i triazolamem jest przeciwwskazane. Rytonawir zwiększa stężenia tych leków w osoczu, co zwiększa ryzyko bardzo silnego działania uspokajającego i hamującego czynność oddechową.²⁷

Produkty ziołowe

Produkty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) są przeciwwskazane do stosowania łącznie z rytonawirem ze względu na ryzyko obniżenia stężenia rytonawiru w osoczu i zmniejszenia jego działania klinicznego.²⁸

Tabela przeciwwskazań dla rytonawiru

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie rytonawiru

Lekarz powinien odradzić pacjentowi stosowanie rytonawiru Aurovitas w następujących przypadkach:

• Gdy występuje nadwrażliwość na rytonawir lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie²⁹
• U pacjentów z niewyrównaną chorobą wątroby³⁰
• Gdy pacjent przyjmuje leki wymienione w tabeli przeciwwskazań (m.in. niektóre leki przeciwarytmiczne, przeciwpsychotyczne, przeciwbólowe, stosowane w zaburzeniach erekcji)³¹
• Gdy pacjent stosuje preparaty dziurawca zwyczajnego, który może zmniejszać skuteczność rytonawiru³²
• Gdy pacjent stosuje worykonazol i rytonawir w dawce 400 mg dwa razy na dobę lub większej³³
• Gdy pacjent stosuje ryfabutynę i rytonawir w dawce 500 mg dwa razy na dobę jako lek przeciwretrowirusowy³⁴

Specjalne ostrzeżenia dla pacjentów z zaburzeniami czynności narządów

Szczególną ostrożność należy zachować przy zalecaniu rytonawiru pacjentom z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby. W takich przypadkach przeciwwskazane jest stosowanie kolchicyny łącznie z rytonawirem ze względu na możliwość wystąpienia ciężkich i/lub zagrażających życiu reakcji.³⁵