receptor serotoninergiczny 5HT2A
Receptor serotoninergiczny 5HT2A należy do rodziny receptorów 5HT2, będących receptorami związanymi z białkiem G. Jest kodowany przez gen HTR2A i występuje głównie w ośrodkowym układzie nerwowym, szczególnie w korze czołowej, wzrokowej i somatosensorycznej oraz w obwodowych naczyniach krwionośnych i płytkach krwi.
Aktywacja receptora 5HT2A prowadzi do kaskady sygnałów wewnątrzkomórkowych za pośrednictwem fosfolipazy C, co skutkuje wzrostem stężenia wapnia wewnątrzkomórkowego i aktywacją kinazy białkowej C. Receptory te odgrywają istotną rolę w regulacji procesów poznawczych, percepcji, nastroju oraz funkcji motorycznych.
Zaburzenia funkcjonowania receptorów 5HT2A są wiązane z patofizjologią wielu zaburzeń neuropsychiatrycznych, takich jak schizofrenia, depresja, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne czy zaburzenia lękowe. Receptory te stanowią także cel działania leków przeciwpsychotycznych (antagoniści), leków przeciwdepresyjnych oraz substancji halucynogennych (agoniści, np. LSD, psylocybina).
W badaniach klinicznych coraz większą uwagę poświęca się modulatorom receptorów 5HT2A jako potencjalnym nowym lekom w psychiatrii, szczególnie w terapii opornej na leczenie depresji i zaburzeń lękowych. Antagoniści tych receptorów mogą również wykazywać działanie przeciwbólowe i przeciwwymiotne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zypsila 60 mg
Zyprazydon, substancja czynna leku Zypsila, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy pochodnych indolu (ATC: N05AE04), dostępnym w kapsułkach o dawkach 20, 40, 60 i 80 mg. Mechanizm działania opiera się na antagonizmie receptorów dopaminergicznych D2 oraz serotoninergicznych 5HT2A, z blokadą przekraczającą 80% dla 5HT2A i ponad 50% dla D2 po 12 godzinach od podania dawki 40 mg. Zyprazydon wykazuje również wysokie powinowactwo do receptorów 5HT2C, 5HT1D i 5HT1A oraz umiarkowane do transporterów serotoniny i norepinefryny, receptorów H1 i alfa1-adrenergicznych, nie wykazując istotnego powinowactwa do receptorów muskarynowych M1, co może korzystnie wpływać na profil działań niepożądanych. W badaniach klinicznych potwierdzono skuteczność zyprazydonu w leczeniu schizofrenii u dorosłych, zarówno w zakresie objawów pozytywnych, jak i negatywnych, bez wyraźnej zależności dawka-reakcja. W badaniach metabolicznych nie stwierdzono istotnych klinicznie zmian parametrów takich jak masa ciała, stężenie insuliny, cholesterolu całkowitego, trójglicerydów czy wskaźnik odporności na insulinę, a w długoterminowej obserwacji odnotowano nawet średnią utratę masy ciała o 1-3 kg.
cechy psychotyczne, CGI-S, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, epizod manii, epizod mieszany, glukoza na czczo, insulina, insulinooporność, lek przeciwpsychotyczny, objawy schizofrenii, odstęp QTc, pochodna indolu, receptor 5HT1A, receptor 5HT1D, receptor adrenergiczny alfa1, receptor dopaminergiczny D2, receptor histaminowy H1, receptor muskarynowy M1, receptor serotoninergiczny 5HT2A, Skala Manii, skala Y-MRS, tomografia pozytronowa emisyjna, transporter norepinefryny, transporter serotoniny, trójglicerydy, wychwyt zwrotny, zaburzenie dwubiegunowe typu I, zyprazydon - Leksykon substancji czynnych
Zyprazydon – Właściwości farmakodynamiczne
Zyprazydon, pochodna indolu o kodzie ATC N05AE04, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym dostępnym w kapsułkach twardych w dawkach 20, 40, 60 i 80 mg (w postaci wodorosiarczanu). Jego mechanizm działania opiera się na antagonizmie receptorów dopaminergicznych D2 (blokada >50% po 12 h po dawce 40 mg) oraz serotoninergicznych 5HT2A (blokada >80%), a także receptorów 5HT2C, 5HT1D i 5HT1A. Zyprazydon wykazuje również umiarkowane powinowactwo do transporterów serotoniny i norepinefryny oraz receptorów H1 i alfa1-adrenergicznych, przy braku istotnego wpływu na receptory muskarynowe M1, co przekłada się na niski profil działań cholinergicznych. Skuteczność leku w leczeniu schizofrenii potwierdzono w badaniu 52-tygodniowym, wykazując poprawę objawów pozytywnych i negatywnych, bez wyraźnej zależności dawka-odpowiedź. Zyprazydon charakteryzuje się neutralnym profilem metabolicznym, nie powodując istotnych zmian masy ciała, insuliny, cholesterolu, trójglicerydów ani wskaźnika insulinooporności (IR). W badaniu porejestracyjnym (n=18 239) nie stwierdzono zwiększonego ryzyka zgonu związanego z wydłużeniem odstępu QTc, choć odnotowano nieznacznie wyższą liczbę hospitalizacji psychiatrycznych.
bezpieczeństwo kardiologiczne, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, działanie przeciwpsychotyczne, epizod maniakalny, epizod mieszany, hospitalizacja psychiatryczna, insulinooporność, lek przeciwpsychotyczny, objaw depresyjny, objaw maniakalny, odstęp QTc, pochodna indolu, receptor adrenergiczny alfa1, receptor dopaminergiczny D2, receptor histaminowy H1, receptor muskarynowy M1, receptor serotoninergiczny, receptor serotoninergiczny 5HT2A, schizofrenia, Skala Manii, śmiertelność sercowo-naczyniowa, stężenie glukozy, stężenie insuliny, tomografia pozytronowa emisyjna, transporter serotoniny, trójglicerydy, układ cholinergiczny, wychwyt zwrotny serotoniny