IRES
IRES (Internal Ribosome Entry Site) to sekwencja nukleotydowa występująca w niektórych wirusowych i komórkowych mRNA, która umożliwia inicjację translacji niezależnie od standardowego mechanizmu skanowania kapu 5′. Sekwencje te pozwalają rybosomom na bezpośrednie przyłączenie się do wewnętrznej części mRNA i rozpoczęcie syntezy białka.
Odkrycie IRES było przełomem w zrozumieniu alternatywnych mechanizmów inicjacji translacji. Występują one głównie w wirusach (np. picornawirusach, wirusie zapalenia wątroby typu C), ale zidentyfikowano je również w niektórych eukariotycznych mRNA, szczególnie tych kodujących białka zaangażowane w odpowiedź na stres komórkowy, apoptozę czy cykl komórkowy.
Wykorzystanie IRES w medycynie obejmuje projektowanie wektorów ekspresyjnych umożliwiających jednoczesną ekspresję wielu genów z jednego transkryptu, co ma zastosowanie w terapii genowej i produkcji białek rekombinowanych. Mechanizm działania IRES stanowi również potencjalny cel terapeutyczny w leczeniu zakażeń wirusowych, gdzie blokowanie funkcji IRES mogłoby hamować replikację wirusa.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu c – Patofizjologia i mechanizm
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) jest chorobą wywoływaną przez wirus HCV, RNA o pojedynczej nici z rodziny Flaviviridae, charakteryzującym się wysoką zdolnością replikacji (do 10 bilionów cząstek dziennie). HCV infekuje głównie hepatocyty i limfocyty B, wykorzystując receptory SR-BI, okludynę, klaudynę-1 oraz CD81 do wnikania do komórek. Replikacja zachodzi na błonach siateczki śródplazmatycznej, z udziałem białek NS3, NS5A i NS5B oraz czynników gospodarza, takich jak mikroRNA-122 i cyklofilina A. Wysoka zmienność genetyczna wirusa, z mutacjami na poziomie 10^-3 substytucji nukleotydów rocznie, prowadzi do powstawania quasispecies, co utrudnia kontrolę immunologiczną i rozwój szczepionek. Odpowiedź immunologiczna obejmuje aktywację interferonów typu I i III, komórek NK oraz limfocytów T CD8+ i CD4+, jednak wirus skutecznie unika eliminacji przez mechanizmy takie jak hamowanie szlaku RIG-1, osłabienie funkcji komórek NK i wyczerpanie limfocytów T (m.in. przez ekspresję PD-1). Przewlekłe zakażenie prowadzi do zapalenia, włóknienia, stłuszczenia wątroby, insulinooporności oraz zwiększonego ryzyka marskości i raka wątrobowokomórkowego, szczególnie w przypadku genotypu 1b.
apoptoza, białko rdzeniowe, chłoniak nieziarniczy, Flaviviridae, hepatocyt, inhibitor proteazy, insulinooporność, interferon typu I, IRES, komórka dendrytyczna, komórka NK, komórka Treg, komórki pomocnicze T, leczenie przeciwwirusowe, lek przeciwwirusowy o bezpośrednim działaniu, limfocyt B, limfocyt T CD4+, limfocyt T CD8, limfocyt T cytotoksyczny, marskość wątroby, mieszana krioglobulinemia, polimeraza RNA, przewlekłe zapalenie wątroby, quasispecies, rak wątrobowokomórkowy, reaktywna forma tlenu, receptor rozpoznający wzorce, siateczka śródplazmatyczna, stłuszczenie wątroby, stres oksydacyjny, trwała odpowiedź wirusologiczna, wirus RNA, wirus zapalenia wątroby typu C, wirusowe zapalenie wątroby typu C, włóknienie wątroby, zapalenie naczyń leukocytoklastyczne