Właściwości farmakokinetyczne
Magnefar B6 50 mg jonów magnezu Mg2+ + 5,05 mg

Właściwości farmakokinetyczne leku Magnefar B6

Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych preparatu Magnefar B6, zawierającego 50 mg jonów magnezu w postaci magnezu cytrynianu oraz 5,05 mg pirydoksyny chlorowodorku w jednej tabletce powlekanej. Dane obejmują informacje dotyczące farmakokinetyki obu składników aktywnych – magnezu i pirydoksyny.¹

Farmakokinetyka magnezu

Wchłanianie magnezu

Wchłanianie jonów magnezu odbywa się głównie w górnym odcinku przewodu pokarmowego, gdzie absorbowane jest około 1/3 podanej dawki. W niewielkim stopniu wchłanianie zachodzi również biernie w jelicie grubym poprzez przestrzenie międzykomórkowe. Istotne jest, że względna absorpcja jonów magnezu jest odwrotnie proporcjonalna do przyjmowanej dawki – im większa dawka, tym mniejszy odsetek wchłoniętego magnezu. Maksymalne stężenie w surowicy krwi (Cmax) obserwuje się po 2-5 godzinach od podania doustnego.²

Badania kliniczne wykazały, że biodostępność magnezu zwiększa się, gdy dobowa dawka jest podzielona na kilka mniejszych dawek przyjmowanych w ciągu dnia, zamiast jednorazowej dawki podanej w formie bolusa.³

Dystrybucja magnezu

We krwi jony magnezu występują w trzech frakcjach:

• około 30% wiąże się z białkami osocza
• 60% tworzy frakcję zjonizowaną, która jest aktywna biologicznie
• pozostałe 10% występuje w formie kompleksowych połączeń z anionami

⁴

Transport magnezu do wnętrza komórek odbywa się przy udziale specyficznych nośników i kanałów, przy czym jednym z najważniejszych systemów transportu przez błonę komórkową jest kanał TRPM7, który wykazuje integralną aktywność enzymatyczną.⁵

Po wchłonięciu, magnez transportowany jest najpierw do wątroby poprzez krążenie wrotne, a następnie rozprowadzany jest do innych tkanek drogą krążenia systemowego. Znaczna część jonów magnezu jest magazynowana w kościach.⁶

Duża ilość magnezu przechodzi do przestrzeni wewnątrzkomórkowej przy udziale mediatorów odpowiedzialnych za transport elektrolitów przez błony komórkowe. Około 50-60% całkowitej puli magnezu w organizmie jest magazynowane w tkance kostnej, a pozostała część znajduje się w mięśniach i innych tkankach.⁷

Podczas ciąży stężenie magnezu w osoczu płodu zależy od stężenia u matki i reaguje zarówno na hipo- jak i hipermagnezemię. Transport magnezu przez łożysko odbywa się drogą międzykomórkową i jest napędzany gradientem elektrochemicznym.⁸

Stężenie magnezu w mleku kobiecym wynosi średnio 31 mg/l (przy założeniu średniego transferu mleka na poziomie 0,8 l/dobę).⁹

Metabolizm magnezu

Magnez uczestniczy w licznych procesach metabolicznych jako kofaktor wielu enzymów, jednak nie ulega przemianom metabolicznym i pozostaje w organizmie w formie kationu dwuwartościowego.¹⁰

Eliminacja magnezu

Wydalanie magnezu z organizmu odbywa się trzema głównymi drogami: przez nerki, z kałem oraz poprzez pot.¹¹

Nerki odgrywają kluczową rolę w regulacji stężenia magnezu w organizmie. Wydalanie nerkowe zależy od szybkości filtracji kłębuszkowej oraz procesów wchłaniania zwrotnego. Na wydalanie magnezu z moczem wpływa kilka czynników:

• Zwiększone wydalanie sodu powoduje zwiększone wydalanie magnezu
• Kwasica metaboliczna zwiększa wydalanie magnezu
• Zasadowica metaboliczna zmniejsza wydalanie magnezu
• Z wiekiem może wzrastać wydalanie magnezu w wyniku pogorszenia czynności nerek, co prowadzi do obniżenia stężenia magnezu w surowicy

¹²

Niektóre stany chorobowe i substancje mogą zaburzać gospodarkę magnezową organizmu. Cukrzyca, alkoholizm oraz stosowanie niektórych leków może upośledzać wchłanianie magnezu i zwiększać jego straty z moczem, prowadząc do hipomagnezemii.¹³

W procesie eliminacji nerkowej, filtracji kłębuszkowej ulega frakcja magnezu niezwiązana z białkami osocza. Około 95% przefiltrowanego magnezu podlega wchłanianiu zwrotnemu w cewkach nerkowych, z czego 65% wchłania się w ramieniu wstępującym pętli Henlego, a pozostałe 30% w kanalikach dystalnych. Dobowe wydalanie magnezu z moczem wynosi średnio około 100 mg, przy czym nerki mogą regulować tę ilość w zależności od aktualnego stężenia magnezu w surowicy. Wydalanie mniej niż 96 mg/dobę wskazuje na niedobór magnezu w organizmie.¹⁴

Z kałem wydalany jest magnez, który nie został wchłonięty z przewodu pokarmowego do krwioobiegu. Pot również może stanowić istotną drogę utraty magnezu, w zakresie od 4 do 45 mg/l.¹⁵

W okresie laktacji z mlekiem matki wydzielane jest około 25 mg magnezu na dobę podczas pierwszych 6 miesięcy wyłącznego karmienia piersią.¹⁶

Farmakokinetyka pirydoksyny

Pirydoksyna (witamina B6) po podaniu doustnym łatwo wchłania się z przewodu pokarmowego. W organizmie ulega przekształceniu w aktywne metabolity – fosforan pirydoksalu i fosforan pirydoksaminy, które są magazynowane w wątrobie. Głównym produktem eliminacji jest kwas 4-pirydoksynowy, powstający w wyniku działania wątrobowej oksydazy aldehydowej na wolny pirydoksal. Pirydoksyna przenika przez barierę łożyskową i jest również wydzielana do mleka matki.¹⁷

Wpływ leków na homeostazę magnezu

Wiele leków może zaburzać gospodarkę magnezową organizmu, co należy uwzględnić podczas planowania terapii:

¹⁸

Stosowanie inhibitorów pompy protonowej (takich jak omeprazol czy pantoprazol) przez dłuższy czas może prowadzić do ciężkiej hipomagnezemii, najprawdopodobniej w wyniku zaburzeń wchłaniania tego pierwiastka.¹⁹

Pacjenci leczeni inhibitorami kalcyneuryny (cyklosporyna A, takrolimus) często doświadczają nadciśnienia i zwiększonej utraty magnezu przez nerki. Po rozpoczęciu terapii cyklosporyną, nawet do 90% pacjentów może mieć znacząco obniżone stężenie magnezu w surowicy, a u 35% hipomagnezemia utrzymuje się pomimo suplementacji. Z tego powodu zaleca się suplementację magnezu u pacjentów stosujących te leki.²⁰

Hipomagnezemię obserwuje się u 40-80% pacjentów leczonych cisplatyną. Podobny efekt wywołuje karboplatyna – inna pochodna platyny. Pacjenci z hipomagnezemią wywołaną cisplatyną zwykle otrzymują suplementację magnezu.²¹

Antybiotyki aminoglikozydowe (np. gentamycyna, tobramycyna), stosowane w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, mogą powodować hipomagnezemię u około 25% pacjentów wskutek zwiększonej utraty magnezu przez nerki.²²

Inne leki mogące powodować hipomagnezemię to:

• Pentamidyna – wywołuje ciężką hipomagnezemię z powodu utraty magnezu przez nerki
• Rapamycyna – związana z hipomagnezemią u 10-25% pacjentów
• Amfoterycyna B – powoduje hipomagnezemię i hipokaliemię
• Foskarnet – silny chelator kationów dwuwartościowych, powodujący hipomagnezemię

²³

U kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne stwierdza się niższe stężenie magnezu w surowicy w porównaniu z kobietami niestosującymi tych środków lub stosującymi inne metody antykoncepcji. Zmiana stosunku wapnia do magnezu (podwyższenie) może wpływać na procesy krzepnięcia krwi. Systematyczny przegląd i metaanaliza 26 badań obserwacyjnych potwierdziła, że stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej.²⁴

Wpływ chorób na homeostazę magnezu

Różne stany chorobowe mogą wpływać na gospodarkę magnezową organizmu:

Cukrzyca jest prawdopodobnie najczęstszym zaburzeniem klinicznym związanym z utratą magnezu. Diureza osmotyczna wywołana glukozurią prowadzi do zwiększonej utraty magnezu z moczem i obniżenia jego stężenia w organizmie. Chorzy na cukrzycę mają zwiększone zapotrzebowanie na magnez.²⁵

Choroby układu sercowo-naczyniowego: Niedobór magnezu może prowadzić do różnych zaburzeń rytmu serca, takich jak tachykardia, przedwczesne skurcze czy migotanie przedsionków.²⁶

Migrena: Niskie stężenie magnezu prowadzi do skurczu tętnic i zwiększonej agregacji płytek krwi. U pacjentów z migreną często stwierdza się obniżone stężenie magnezu, co sugeruje udział niedoboru tego pierwiastka w patogenezie migreny. Suplementacja magnezu wykazuje skuteczność w profilaktyce napadów migreny.²⁷

Zaburzenia przewodu pokarmowego: Wymioty i biegunka mogą powodować znaczącą utratę magnezu. Biegunka, będąca wynikiem niewystarczającego wchłaniania wody w jelitach, upośledza również wchłanianie magnezu, które zależy od powstania odpowiedniego gradientu stężeń. Długotrwałe stosowanie leków przeczyszczających może powodować podobne skutki.²⁸