nudności i wymioty związane z chemioterapią nowotworu
Wskazanie

Nudności i wymioty związane z chemioterapią nowotworu to jedne z najczęstszych i najbardziej uciążliwych działań niepożądanych leczenia przeciwnowotworowego. Objawy te mogą wystąpić zarówno w trakcie podawania chemioterapii, jak i kilka godzin czy dni po jej zakończeniu. Nasilenie dolegliwości zależy od rodzaju cytostatyku, jego dawki, schematu podawania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Szczególnie emetogenne są pochodne platyny (cisplatyna, karboplatyna), antracykliny (doksorubicyna) oraz cyklofosfamid w wysokich dawkach.

W leczeniu i profilaktyce nudności i wymiotów związanych z chemioterapią stosuje się kilka grup leków. Podstawę terapii stanowią antagoniści receptora 5-HT3 (setronowe), takie jak ondansetron (Zofran, Ondansetron Kabi, Ondansetron Accord), granisetron (Graniger, Sancuso) czy palonosetron (Aloxi). Kolejną ważną grupą są antagoniści receptora NK1, w tym aprepitant (Emend) i jego dożylna forma fosaprepitant (Ivemend). Na polskim rynku dostępny jest również netupitant w połączeniu z palonosetronem (Akynzeo). W schematach przeciwwymiotnych stosuje się także kortykosteroidy, głównie deksametazon (Dexaven, Pabi-Dexamethason).

Leczenie nudności i wymiotów powinno być dostosowane do stopnia emetogenności stosowanego schematu chemioterapii. W przypadku wysokiego ryzyka wymiotów zaleca się terapię skojarzoną obejmującą antagonistę 5-HT3, antagonistę NK1 oraz deksametazon. Przy umiarkowanym ryzyku najczęściej stosuje się antagonistę 5-HT3 z deksametazonem. Dodatkowo można stosować leki przeciwwymiotne drugiej linii, takie jak olanzapina (Zolafren, Olzapin, Zyprexa), metoklopramid (Metoclopramidum WZF) czy tietylperazyna (Torecan).

Największe trudności w leczeniu nudności i wymiotów związanych z chemioterapią dotyczą wymiotów antycypacyjnych (występujących przed podaniem chemioterapii, jako reakcja warunkowa) oraz wymiotów opornych na standardowe leczenie. Szczególnym wyzwaniem są również nudności i wymioty opóźnione, pojawiające się 24-120 godzin po chemioterapii, które często są trudniejsze do opanowania niż objawy ostre. Problematyczne bywa także leczenie u pacjentów, którzy doświadczyli silnych objawów podczas wcześniejszych cykli chemioterapii – u tych chorych należy rozważyć intensyfikację profilaktyki przeciwwymiotnej przed kolejnymi kursami leczenia. Istotnym elementem terapii jest także odpowiednie nawodnienie i żywienie pacjenta, szczególnie gdy nudności i wymioty utrudniają przyjmowanie pokarmów i płynów.