działanie przezłożyskowe

Działanie przezłożyskowe odnosi się do procesu, w którym substancje, takie jak leki, alkohol, narkotyki, patogeny czy przeciwciała, przechodzą przez łożysko z krwiobiegu matki do krążenia płodu. Łożysko pełni funkcję selektywnej bariery, umożliwiając transport tlenu i składników odżywczych do płodu, jednocześnie eliminując produkty przemiany materii.

Wiele leków może przenikać przez łożysko, wpływając na rozwój płodu. Substancje o niskiej masie cząsteczkowej, wysokiej rozpuszczalności w tłuszczach i niskim stopniu jonizacji łatwiej pokonują barierę łożyskową. Działanie przezłożyskowe jest istotnym czynnikiem uwzględnianym w farmakoterapii kobiet ciężarnych, gdzie klasyfikacja FDA leków według kategorii bezpieczeństwa pomaga ocenić potencjalne ryzyko dla płodu.

W kontekście klinicznym, działanie przezłożyskowe jest wykorzystywane również w terapii płodu – niektóre leki podawane matce są celowo stosowane do leczenia schorzeń rozwijającego się dziecka, np. glikokortykosteroidy przyspieszające dojrzewanie płuc płodu czy digoksyna w leczeniu arytmii płodowych. Jednocześnie należy pamiętać, że wiele substancji przenikających przez łożysko może wywoływać efekty teratogenne, prowadząc do wad wrodzonych.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Gentamycyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Gentamycyna, aminoglikozydowy antybiotyk, wykazuje relatywnie niską toksyczność ostrą po podaniu doustnym, z LD50 wynoszącym >11 g/kg masy ciała u myszy oraz >5 g/kg u szczurów. Jednakże toksyczność wzrasta przy innych drogach podania: dootrzewnowo LD50 wynosi 300-500 mg/kg u szczurów i 180-430 mg/kg u myszy, podskórnie 485-560 mg/kg u szczurów, a dożylnie 83-98 mg/kg u szczurów i 22-77 mg/kg u myszy. W badaniach podostrych u psów śmierć obserwowano przy domięśniowym dawkowaniu 66 mg/kg między 6 a 9 dniem. Przewlekłe stosowanie gentamycyny wiąże się z ryzykiem oto- i nefrotoksyczności, potwierdzonym w badaniach na szczurach i psach, gdzie dawki dożylne 5-15 mg/kg (szczury) i 3-30 mg/kg (psy) wywoływały uszkodzenia nerek. Długotrwałe domięśniowe podawanie (20-160 mg/kg) powodowało martwicę kanalików nerkowych oraz uszkodzenia mięśni w miejscu podania. Miejscowe stosowanie na skórę jest dobrze tolerowane, nawet przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne. Badania mutagenności i kancerogenności nie wykazały działania genotoksycznego ani rakotwórczego gentamycyny.
antybiotyk aminoglikozydowy, bariera łożyskowa, działanie mutagenne, działanie mutagenne i kancerogenne, działanie nefrotoksyczne, działanie ototoksyczne i nefrotoksyczne, działanie przezłożyskowe, działanie teratogenne, LD50, martwica kanalików nerkowych, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, podanie podskórne, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, siarczan gentamycyny, toksyczność narządu równowagi, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, tolerancja miejscowa
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gebetil (0,64 mg + 1 mg)/g

W ocenie przedklinicznej bezpieczeństwa produktu leczniczego Gebetil, zawierającego betametazon dipropionian (0,64 mg/g, odpowiadający 0,5 mg betametazonu) oraz gentamycynę siarczan (1,67 mg/g, odpowiadający 1 mg gentamycyny), stwierdzono, że betametazon dipropionian nie wykazuje istotnej toksyczności ostrej u ludzi, natomiast gentamycyna, typowa dla aminoglikozydów, posiada potencjał oto- i nefrotoksyczny. Przewlekłe podawanie betametazonu wiązało się z objawami przedawkowania charakterystycznymi dla glikokortykosteroidów, takimi jak hiperglikemia, hiperlipidemia, limfopenia, supresja szpiku kostnego oraz zanikowe zmiany w śledzionie, grasicy i nadnerczach, a także zahamowanie przyrostu masy ciała. Gentamycyna wykazała toksyczność przewlekłą koncentrującą się na uszkodzeniach słuchu i nerek, jednak bez wykazanego działania mutagennego w testach in vitro.
antybiotyk aminoglikozydowy, betametazonu dipropionian, cholesterol w surowicy, działanie mutagenne, działanie ototoksyczne i nefrotoksyczne, działanie przezłożyskowe, działanie teratogenne, genotoksyczność, gentamycyna, gentamycyna siarczan, glikokortykosteroid, nefrotoksyczność, obumieranie zarodków, ototoksyczność, potencjał rakotwórczy, rozszczep podniebienia, stężenie glukozy we krwi, szpik kostny, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie ucha wewnętrznego, wady szkieletu

działanie przezłożyskowe

Powiązane wpisy

Gentamycyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gebetil (0,64 mg + 1 mg)/g