szczep ESBL

ESBL (Extended-Spectrum Beta-Lactamases) to enzymy produkowane przez niektóre bakterie Gram-ujemne, głównie z rodziny Enterobacteriaceae, które nadają im oporność na większość antybiotyków beta-laktamowych, w tym penicyliny, cefalosporyny I-IV generacji oraz monobaktamy. Szczepy ESBL są szczególnie niebezpieczne, ponieważ zachowują zdolność do szybkiego rozprzestrzeniania się w środowisku szpitalnym.

Najczęstszymi bakteriami wytwarzającymi ESBL są Klebsiella pneumoniae i Escherichia coli, choć mechanizm ten występuje również u innych patogenów, jak Proteus spp., Salmonella spp. czy Pseudomonas aeruginosa. Geny kodujące ESBL często znajdują się na plazmidach, co umożliwia ich łatwe przekazywanie między bakteriami nawet różnych gatunków.

Infekcje wywołane przez szczepy ESBL stanowią poważne wyzwanie terapeutyczne. Lekami z wyboru w ich leczeniu są karbapenemy, rzadziej można stosować piperacylinę z tazobaktamem lub ceftazydym/cefepim z inhibitorem beta-laktamaz. Kluczowe znaczenie ma wczesna identyfikacja tych szczepów w materiale klinicznym oraz wdrożenie odpowiednich procedur izolacyjnych, aby zapobiec ich rozprzestrzenianiu się w środowisku szpitalnym.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Piperacillin + Tazobactam Kalceks 2 g + 0,25 g

Piperacylina z tazobaktamem (kod ATC: J01CR05) to połączenie półsyntetycznej penicyliny o szerokim spektrum działania z inhibitorem beta-laktamaz, stosowane do infuzji w dawkach 2 g piperacyliny + 0,25 g tazobaktamu lub 4 g piperacyliny + 0,5 g tazobaktamu. Piperacylina działa bakteriobójczo przez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, natomiast tazobaktam chroni lek przed degradacją przez beta-laktamazy klasy A, nie hamując enzymów AmpC ani metalo-beta-laktamaz. Skuteczność piperacyliny zależy od czasu utrzymania stężenia leku powyżej MIC (T > MIC). Oporność może wynikać z produkcji beta-laktamaz niewrażliwych na tazobaktam, modyfikacji białek wiążących penicylinę (PBP) oraz mechanizmów zmniejszających przepuszczalność błony i zwiększających aktywność pomp efflux, szczególnie u bakterii Gram-ujemnych. Wartości graniczne MIC wg EUCAST (wersja 12.0) dla piperacyliny z tazobaktamem to 8 mg/L dla Enterobacteriales i 16 mg/L dla Pseudomonas aeruginosa (przy stałym stężeniu tazobaktamu 4 mg/L).
badanie non-inferiority, bakteria beztlenowa Gram-ujemna, bakterie beztlenowe Gram-dodatnie, bakterie tlenowe Gram-dodatnie, bakterie tlenowe Gram-ujemne, białko wiążące penicylinę, działanie bakteriobójcze, enzym AmpC, inhibitor beta-laktamaz, metalo-beta-laktamaza, minimalne stężenie hamujące, oporność drobnoustrojów, oporność nabyta, penicylina szerokospektralna, piperacylina z tazobaktamem, przepuszczalność błony komórkowej, śmiertelność 30-dniowa, stężenie graniczne, synteza przegrody poprzecznej, szczep ESBL, wartość graniczna MIC, wielolekowa pompa, wrażliwość bakterii, zakażenie krwi
Leksykon substancji czynnych
Tazobaktam – Właściwości farmakodynamiczne

Tazobaktam, będący inhibitorem beta-laktamaz o strukturze podobnej do penicylin, jest stosowany w połączeniu z piperacyliną, półsyntetyczną penicyliną o szerokim spektrum działania. Jego głównym mechanizmem jest hamowanie enzymów beta-laktamaz produkowanych przez bakterie, co zapobiega inaktywacji piperacyliny i rozszerza jej spektrum działania na szczepy oporne. Tazobaktam nie wykazuje aktywności wobec beta-laktamaz AmpC, metalo-beta-laktamaz oraz nie zapewnia pełnej ochrony przed enzymami ESBL z klas A i D. Kluczowym parametrem farmakodynamicznym jest czas utrzymania stężenia piperacyliny powyżej MIC (T>MIC). Połączenie piperacylina-tazobaktam jest skuteczne wobec szerokiego spektrum bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, zarówno tlenowych, jak i beztlenowych, jednakże oporność może wynikać z modyfikacji PBP, zmniejszonej przepuszczalności błony komórkowej oraz aktywności pomp efflux, szczególnie u bakterii Gram-ujemnych. Według wytycznych EUCAST, stężenie tazobaktamu w badaniach wrażliwości ustalono na 4 mg/L, a wartości graniczne MIC piperacyliny różnią się w zależności od gatunku (np. Enterobacteriales: 8/8 mg/L, Pseudomonas aeruginosa: <0,001/16 mg/L).
W badaniu klinicznym Merino, porównującym terapię piperacyliną z tazobaktamem do meropenemu u pacjentów z bakteriemią wywołaną przez szczepy E. coli lub K. pneumoniae produkujące ESBL, odnotowano wyższą 30-dniową śmiertelność w grupie leczonej piperacyliną z tazobaktamem (12,3% vs 3,7%; różnica ryzyka 8,6%, p=0,90 dla non-inferiority), co nie spełniało założonego marginesu równoważności 5%. Poprawa kliniczna i mikrobiologiczna do 4. dnia była porównywalna między grupami (68,4% vs 74,6%, p=0,19). Wyniki sugerują, że w ciężkich zakażeniach krwi wywołanych przez szczepy ESBL meropenem może być bardziej efektywną opcją terapeutyczną. W praktyce klinicznej należy uwzględnić ograniczenia tazobaktamu, zwłaszcza brak aktywności wobec niektórych beta-laktamaz i potencjalną oporność, co ma istotne znaczenie przy wyborze terapii empirycznej i celowanej.
antybiotyk szerokowidmowy, badanie non-inferiority, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, beta-laktamaza, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum, białko wiążące penicylinę, enzym AmpC, enzym beta-laktamaza, Escherichia coli, farmakodynamika, gronkowiec, inhibitor beta-laktamaz, Klebsiella pneumoniae, metalo-beta-laktamaza, minimalne stężenie hamujące, penicylina szerokowidmowa, piperacylina, piperacylina-tazobaktam, przepuszczalność błony komórkowej, Pseudomonas aeruginosa, śmiertelność 30-dniowa, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, synteza ściany komórkowej, szczep ESBL, szczep wielolekooporny, zakażenie krwi
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefepime Accord 1 g

Cefepim Accord, dostępny w dawkach 1 g i 2 g jako proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, jest cefalosporyną czwartej generacji o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez blokowanie białek wiążących penicyliny (PBPs), co skutkuje efektem bakteriobójczym. Kluczowym parametrem farmakodynamicznym jest czas utrzymywania stężenia leku powyżej MIC dla danego patogenu. Cefepim wykazuje wysoką odporność na hydrolizę przez większość beta-laktamaz, jednak oporność może wynikać z modyfikacji PBPs, produkcji beta-laktamaz ESBL, zmniejszonej przepuszczalności błony zewnętrznej lub aktywnego wypompowywania leku z komórek bakteryjnych. Występuje częściowa lub całkowita oporność krzyżowa z innymi cefalosporynami i penicylinami. Interpretacja wyników MIC opiera się na wytycznych EUCAST, a częstość oporności jest zmienna geograficznie, co wymaga uwzględnienia lokalnych danych epidemiologicznych przy wyborze terapii.
antybiotyk beta-laktamowy, bakterie beztlenowe, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum substratowym, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna czwartej generacji, chlamydia, Clostridium difficile, efekt bakteriobójczy, enterokoki, gronkowiec złocisty, gronkowiec złocisty oporny na metycylinę, hydroliza, minimalne stężenie hamujące, mykoplazma, oporność krzyżowa, oporność na penicylinę, paciorkowiec, paciorkowiec ropotwórczy, paciorkowiec zapalenia płuc, pałeczka Bacteroides, pałeczka hemofilna, pałeczka listeriozy, pałeczka Moraxella, pałeczka ropy błękitnej, pompa wypływowa, powinowactwo, synteza ściany komórkowej bakterii, szczep ESBL, transpeptydaza

szczep ESBL

Powiązane wpisy

Właściwości farmakodynamiczne – Piperacillin + Tazobactam Kalceks 2 g + 0,25 g

Tazobaktam – Właściwości farmakodynamiczne

Właściwości farmakodynamiczne – Cefepime Accord 1 g