zaostrzenie w przebiegu stwardnienia rozsianego
Wskazanie

Zaostrzenie w przebiegu stwardnienia rozsianego (rzut SM) to okres nagłego pogorszenia stanu neurologicznego pacjenta związany z nowymi ogniskami demielinizacyjnymi w ośrodkowym układzie nerwowym. Charakteryzuje się wystąpieniem nowych objawów neurologicznych lub nasileniem istniejących, które utrzymują się co najmniej 24 godziny i nie są związane z infekcją lub gorączką. Typowe objawy zaostrzenia to: zaburzenia widzenia, podwójne widzenie, zaburzenia czucia, niedowłady kończyn, zaburzenia koordynacji ruchowej, problemy z równowagą czy dysfunkcje zwieraczy.

W leczeniu zaostrzeń SM stosuje się przede wszystkim glikokortykosteroidy podawane w wysokich dawkach dożylnie. Najczęściej stosowanym lekiem w Polsce jest metyloprednizolon (preparaty: Solu-Medrol, Meprelon) w dawce 500-1000 mg przez 3-5 dni. W przypadkach opornych na glikokortykosteroidy lub przy szczególnie ciężkich zaostrzeniach można zastosować plazmaferezę, która pozwala na szybkie usunięcie z krwiobiegu przeciwciał i mediatorów zapalnych.

Największą trudnością w leczeniu zaostrzeń SM jest nieprzewidywalność odpowiedzi na terapię. U części pacjentów objawy ustępują całkowicie, u innych pozostawiają trwały deficyt neurologiczny. Dodatkowo, częste stosowanie steroidoterapii wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, takich jak: zaburzenia metaboliczne, osteoporoza, zaburzenia nastroju, bezsenność czy zwiększone ryzyko infekcji. Istotnym problemem jest również rozróżnienie prawdziwego zaostrzenia od pseudorzutu wywołanego przez infekcję, przemęczenie czy stres, co wymaga doświadczenia klinicznego.

Po opanowaniu ostrego rzutu kluczowe jest wdrożenie lub modyfikacja leczenia modyfikującego przebieg choroby (DMT), aby zapobiec kolejnym zaostrzeniom. Wśród dostępnych w Polsce leków pierwszej linii znajdują się: interferony beta (Avonex, Rebif, Betaferon, Extavia, Plegridy), octan glatirameru (Copaxone, Remurel), teryflunomid (Aubagio), fumaran dimetylu (Tecfidera) oraz kladrybina (Mavenclad). W przypadku agresywnej postaci choroby lub nieskuteczności leków pierwszej linii stosuje się preparaty drugiej linii: natalizumab (Tysabri), fingolimod (Gilenya), alemtuzumab (Lemtrada), okrelizumab (Ocrevus) czy ozanimod (Zeposia).