samoistna plamica małopłytkowa u dorosłych
Wskazanie

Samoistna plamica małopłytkowa (ITP, immunologiczna plamica małopłytkowa) to choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się izolowaną małopłytkowością, czyli obniżeniem liczby płytek krwi poniżej 100 × 10^9/l, przy braku innych przyczyn lub chorób mogących powodować małopłytkowość. W patogenezie ITP główną rolę odgrywają autoprzeciwciała przeciwpłytkowe, które przyczyniają się do zwiększonego niszczenia płytek przez komórki układu siateczkowo-śródbłonkowego, głównie w śledzionie.

Objawy ITP obejmują przede wszystkim skłonność do krwawień, których nasilenie jest odwrotnie proporcjonalne do liczby płytek krwi. Najczęściej obserwuje się wybroczyny na skórze, krwawienia z błon śluzowych jamy ustnej i nosa, przedłużające się krwawienia miesiączkowe u kobiet. Przy głębokiej małopłytkowości może dochodzić do krwawień z przewodu pokarmowego czy groźnych krwawień do ośrodkowego układu nerwowego.

Leczenie ITP u dorosłych zależy od liczby płytek krwi, nasilenia objawów krwotocznych oraz indywidualnych czynników ryzyka krwawienia. W pierwszej linii leczenia stosuje się kortykosteroidy (Encorton, Metypred, Dexaven) oraz dożylne immunoglobuliny (Kiovig, Privigen, Octagam). W przypadku niepowodzenia terapii pierwszej linii rozważa się wykonanie splenektomii lub zastosowanie agonistów receptora trombopoetyny, takich jak romiplostym (Nplate) i eltrombopag (Revolade). Inne opcje terapeutyczne obejmują rytuksymab (MabThera, Blitzima), azatioprynę (Imuran), mykofenolan mofetylu (CellCept) czy cyklosporynę A (Cyclaid, Sandimmun Neoral).

Największe trudności w leczeniu ITP u dorosłych związane są z przewlekłym charakterem choroby i nieprzewidywalnym przebiegiem. Około 10-20% pacjentów nie odpowiada na leczenie pierwszej linii, co prowadzi do przewlekłej, opornej na leczenie postaci choroby. Dodatkowo, długotrwała terapia kortykosteroidami wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, takimi jak osteoporoza, zaburzenia metaboliczne czy zwiększone ryzyko infekcji. Leki drugiej i trzeciej linii, mimo że skuteczne, są kosztowne i mogą wymagać długotrwałego stosowania. Problemem jest także ryzyko nawrotu choroby po zaprzestaniu leczenia oraz potrzeba indywidualizacji terapii w zależności od wieku, chorób współistniejących i preferencji pacjenta.