białaczka u dorosłych
Wskazanie

Białaczka u dorosłych to grupa nowotworów złośliwych krwi i szpiku kostnego, charakteryzująca się niekontrolowanym namnażaniem niedojrzałych komórek krwiotwórczych (blastów). Wyróżnia się cztery główne typy: ostrą białaczkę szpikową (AML), ostrą białaczkę limfoblastyczną (ALL), przewlekłą białaczkę szpikową (CML) oraz przewlekłą białaczkę limfocytową (CLL). Rozpoznanie opiera się na badaniu morfologii krwi obwodowej, badaniu szpiku kostnego, cytometrii przepływowej oraz badaniach cytogenetycznych i molekularnych.

Leczenie białaczek u dorosłych zależy od typu białaczki, wieku pacjenta, stanu ogólnego oraz czynników prognostycznych. W AML stosuje się najczęściej chemioterapię indukującą remisję (daunorubicyna, cytarabina), a następnie konsolidującą. W Polsce dostępne są preparaty takie jak Daunorubicyna WZF, Cytosar, Venclyxto (wenetoklaks), Vyxeos (liposomalna daunorubicyna z cytarabiną), Mylotarg (gemtuzumab ozogamycyny). W ALL stosuje się protokoły wielolekowe zawierające winkrystynę (Vincristin-Richter), daunorubicynę, cyklofosfamid (Endoxan), metotreksat (Methotrexat-Ebewe), L-asparaginazę (Oncaspar). W CML podstawą leczenia są inhibitory kinazy tyrozynowej: imatynib (Glivec, Nibix), nilotynib (Tasigna), dazatynib (Sprycel), bosutynib (Bosulif). W CLL stosuje się m.in. ibrutynib (Imbruvica), wenetoklaks (Venclyxto), rytuksymab (MabThera), obinutuzumab (Gazyvaro).

W przypadkach wysokiego ryzyka lub nawrotów rozważa się allogeniczne przeszczepienie komórek krwiotwórczych, które jako jedyna metoda daje szansę na wyleczenie w niektórych typach białaczek. Coraz większą rolę odgrywają również nowoczesne terapie celowane i immunoterapia, w tym terapia CAR-T (Kymriah).

Największe trudności w leczeniu białaczek u dorosłych obejmują oporność na chemioterapię, nawroty choroby po uzyskaniu remisji oraz powikłania leczenia. Szczególnie problematyczne są infekcje w okresie neutropenii, krwawienia związane z małopłytkowością oraz toksyczność narządowa chemioterapii. Wyzwaniem jest też leczenie osób starszych, które często nie kwalifikują się do intensywnej chemioterapii czy przeszczepienia szpiku ze względu na choroby współistniejące. Istotnym problemem pozostaje również dostępność nowoczesnych terapii i ich wysoki koszt, co wpływa na możliwości terapeutyczne w warunkach rzeczywistej praktyki klinicznej.