synaptofizyna
Synaptofizyna to białko integralne błony pęcherzyków synaptycznych, które odgrywa kluczową rolę w transmisji synaptycznej w układzie nerwowym. Występuje głównie w presynaptycznych zakończeniach neuronów i stanowi około 7% całkowitej puli białek pęcherzykowych.
W diagnostyce medycznej synaptofizyna jest powszechnie wykorzystywana jako marker immunohistochemiczny do identyfikacji tkanki nerwowej i guzów pochodzenia neuroendokrynnego. Jej ekspresja pozwala na różnicowanie nowotworów neuroendokrynnych od innych typów nowotworów, co ma istotne znaczenie w onkologii i neuropatologii.
Zaburzenia ekspresji synaptofizyny mogą występować w różnych schorzeniach neurologicznych, w tym w chorobach neurodegeneracyjnych takich jak choroba Alzheimera, gdzie obserwuje się zmniejszenie jej stężenia w zakończeniach synaptycznych. Badania nad synaptofizyna przyczyniają się do lepszego zrozumienia patofizjologii chorób neurologicznych oraz rozwoju potencjalnych metod terapeutycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Pineoblastoma – Diagnostyka i diagnoza
Pineoblastoma to złośliwy nowotwór mózgu (WHO stopień IV) wywodzący się z szyszynki, charakteryzujący się szybkim wzrostem i zdolnością do rozsiewu drogą płynu mózgowo-rdzeniowego, co obserwuje się u około 45% pacjentów przy diagnozie. Średni wiek zachorowania to około 6 lat, a guz stanowi mniej niż 1% pierwotnych nowotworów OUN. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, neurologicznym oraz zaawansowanych badaniach obrazowych, głównie MRI mózgu i rdzenia kręgowego, gdzie guz zwykle ma rozmiar powyżej 3-4 cm, wykazuje izo- lub hipointensywny sygnał w T1, izo- lub hiperintensywny w T2, heterogenne wzmocnienie kontrastowe oraz ograniczoną dyfuzję w DWI/ADC. CT jest pomocne w ocenie zwapnień, a PET-CT może wykazać zwiększony wychwyt FDG. Kluczowe jest także badanie cytologiczne płynu mózgowo-rdzeniowego oraz biopsja histopatologiczna z immunohistochemią (markery: synaptofizyna, białko neurofilamentowe, CRX, chromogranina A) i badaniami molekularnymi, które pozwalają wyróżnić podtypy pineoblastoma (PB-miRNA1, PB-miRNA2, PB-MYC/FOXR2, PB-RB1). Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. pineocytoma, PPTID, guzy z komórek rozrodczych oraz glejaki wysokiego stopnia.
alfa-fetoproteina, badanie immunohistochemiczne, białko neurofilamentowe, biopsja stereotaktyczna, chromogranina A, glejak wysokiego stopnia, gonadotropina kosmówkowa, guz z komórek rozrodczych, melatonina, metylacja DNA, nakłucie lędźwiowe, neuroendoskopia, nowotwór mózgu, oczopląs, ośrodkowy układ nerwowy, pineocytoma, płyn mózgowo-rdzeniowy, płynna biopsja, przestrzeń podpajęczynówkowa, retinoblastoma, rezonans magnetyczny, synaptofizyna, szyszynka, tomografia komputerowa, wodogłowie obturacyjne, wskaźnik przeżycia, zaburzenia snu, zespół Parinaud - Leksykon chorób i schorzeń
Rak z komórek merkla – Diagnostyka i diagnoza
Rak z komórek Merkla (MCC) to rzadki, agresywny nowotwór neuroendokrynny skóry, charakteryzujący się szybkim wzrostem i wysokim ryzykiem przerzutów, szczególnie do regionalnych węzłów chłonnych. Diagnostyka opiera się na dokładnym badaniu fizykalnym skóry i węzłów chłonnych, z zastosowaniem reguły AEIOU (asymptomatyczny, szybko powiększający się, niedobór odporności, wiek >50 lat, ekspozycja na UV). Kluczowym elementem jest biopsja zmiany (wycinająca, nacinająca, sztancowa lub ścinająca) oraz badanie histopatologiczne i immunohistochemiczne, gdzie typowy profil MCC obejmuje dodatnią cytokeratynę 20 (CK20) w 95% przypadków, ujemny TTF-1 oraz markery neuroendokrynne (synaptofizyna, chromogranina A, CD56, NSE). Ocena zaawansowania choroby wymaga biopsji węzła wartowniczego (SLNB) u pacjentów bez klinicznie powiększonych węzłów (30-38% pozytywnych wyników) lub biopsji cienko-/gruboigłowej przy powiększonych węzłach, a także badań obrazowych PET-CT, CT, MRI i USG w celu wykrycia przerzutów odległych i regionalnych. System TNM 8. edycji AJCC/UICC służy do klasyfikacji stopnia zaawansowania i planowania leczenia.
badanie fizykalne skóry, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, badanie mikroskopowe, badanie PET-CT, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja płynna, biopsja skóry, biopsja węzła wartowniczego, biopsja wycinająca, chirurg onkologiczny, chromogranina A, czerniak, dermatopatolog, dermatoskop, dermoskopia, drobnokomórkowy rak płuca, enolaza neuronowa, krążące DNA nowotworowe, marker neuroendokrynny, minimalna choroba resztkowa, nawrót choroby, nowotwór neuroendokrynny, przerzut odległy, radioterapeuta, rak z komórek Merkla, reguła AEIOU, rezonans magnetyczny, synaptofizyna, system TNM, tomografia komputerowa, węzeł chłonny, zespół multidyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół zollingera-ellisona – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Zollingera-Ellisona (ZES) to rzadkie schorzenie wywołane przez gastriniaki – nowotwory neuroendokrynne wydzielające nadmierne ilości gastryny, co prowadzi do hipergastrynemii i hipersekrecji kwasu żołądkowego. Gastriniaki lokalizują się najczęściej w dwunastnicy (50-85%) lub trzustce (około 25%), a około 25% przypadków ZES jest związanych z zespołem MEN-1. Patofizjologia opiera się na niekontrolowanym wydzielaniu gastryny, która stymuluje komórki okładzinowe do produkcji kwasu oraz komórki ECL do uwalniania histaminy, co skutkuje nawet 4- do 10-krotnym wzrostem podstawowego wydzielania kwasu żołądkowego. Przewlekła hipergastrynemia prowadzi do rozwoju mnogich wrzodów w nietypowych lokalizacjach, malabsorpcji, biegunek sekrecyjnych oraz proliferacji komórek ECL, co może skutkować rakowiakami żołądka typu 2. Gastriniaki wykazują zróżnicowany przebieg kliniczny – 60-70% ma charakter złośliwy, a 30-40% przypadków wiąże się z przerzutami do wątroby.
analog somatostatyny, biegunka sekrecyjna, chemioterapia, choroba wrzodowa, chromogranina A, hipersekrecja kwasu żołądkowego, inhibitor pompy protonowej, komórka enterochromafinopodobna, komórka neuroendokrynna, nowotwór neuroendokrynny, oktreotyd, radioterapia, receptor H2, synaptofizyna, zapalenie przełyku, zespół MEN 1, zespół Zollingera-Ellisona, zwężenie przełyku