swoista enolaza neuronowa
Swoista enolaza neuronowa (NSE, ang. neuron-specific enolase) to enzym występujący głównie w neuronach i komórkach neuroendokrynnych. Jest to izoforma enolazy, enzymu biorącego udział w glikolizie, który katalyzuje przemianę 2-fosfoglicerynianu do fosfoenolopirogronianu.
NSE jest szeroko stosowanym biomarkerem w diagnostyce medycznej. Podwyższone stężenie NSE w surowicy krwi może wskazywać na uszkodzenie neuronów, co jest charakterystyczne dla chorób neurodegeneracyjnych, udarów mózgu czy urazów czaszkowo-mózgowych. Jest również cennym markerem w diagnostyce drobnokomórkowego raka płuca oraz nowotworów neuroendokrynnych.
W praktyce klinicznej oznaczenie NSE wykorzystuje się do monitorowania skuteczności terapii nowotworów neuroendokrynnych, oceny rokowania po zatrzymaniu krążenia i niedotlenieniu mózgu oraz jako wskaźnik prognostyczny w udarach mózgu. Wartości referencyjne NSE w surowicy wynoszą zazwyczaj poniżej 12,5 ng/ml, choć mogą różnić się w zależności od laboratorium i stosowanej metody oznaczania.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Śmierć mózgowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przewidywanie rozwoju śmierci mózgowej (BD) u pacjentów po pozaszpitalnym zatrzymaniu krążenia (OHCA) jest kluczowe zarówno dla rokowania, jak i potencjalnego dawstwa narządów. Śmierć mózgowa diagnozowana jest u około 1/6 pacjentów umierających w szpitalu, z medianą czasu do diagnozy wynoszącą 6 dni (IQR 5,0-7,0) po ROSC. Biomarkery takie jak S100B, GFAP i UCH-L1, szczególnie wzrost S100B po 72 godzinach, oraz wczesne badania obrazowe (CT z oceną cysterny ambiens i wklinowania mózgu) stanowią istotne narzędzia prognostyczne. Elektroencefalografia (EEG) i somatosensoryczne potencjały wywołane (SSEP), zwłaszcza brak fali N20, dostarczają dodatkowych informacji o ciężkości niedotlenienia mózgu. Modele predykcyjne, takie jak skala OHCA-BD (AUROC 0,831) i BD-N, umożliwiają wczesną identyfikację pacjentów z wysokim ryzykiem rozwoju BD, co jest istotne dla optymalizacji opieki i planowania dawstwa narządów.
angiografia CT, angiografia MR, anizokoria, białko S100B, elektroencefalografia, kora somatosensoryczna, kwaśne białko włókienkowe gleju, niedokrwienno-niedotlenieniowe uszkodzenie mózgu, pozaszpitalne zatrzymanie krążenia, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, śmierć mózgowa, somatosensoryczne potencjały wywołane, spontaniczne krążenie, swoista enolaza neuronowa, terapeutyczna hipotermia, tomografia komputerowa mózgu, urazowe uszkodzenie mózgu, uszkodzenie aksonalne, wklinowanie mózgu