lek antyandrogenny
Lek antyandrogenny to substancja blokująca działanie androgenów (męskich hormonów płciowych) w organizmie. Leki te wiążą się z receptorami androgenowymi lub hamują produkcję testosteronu, ograniczając jego wpływ na tkanki docelowe.
W praktyce klinicznej leki antyandrogenne stosowane są w leczeniu raka prostaty zależnego od androgenów, łagodnego rozrostu prostaty, hirsutyzmu, zespołu policystycznych jajników, trądziku androgenozależnego oraz jako element terapii dla osób transpłciowych. Popularne substancje z tej grupy to flutamid, bikalutamid, spironolakton, cyproteron i finasteryd.
Działania niepożądane leków antyandrogennych mogą obejmować ginekomastię, zmniejszenie libido, zaburzenia erekcji, zmęczenie, uderzenia gorąca oraz – przy długotrwałym stosowaniu – osteoporozę. Podczas terapii tymi lekami konieczne jest monitorowanie parametrów wątrobowych, profilu lipidowego oraz gęstości mineralnej kości.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zachowania seksualne kompulsywne – Leczenie
Zachowania seksualne kompulsywne (ZSK) to przewlekłe zaburzenie kontroli impulsów, charakteryzujące się obsesyjnym skupieniem na myślach i zachowaniach seksualnych, które są trudne do opanowania i negatywnie wpływają na funkcjonowanie pacjenta. Leczenie ZSK wymaga zindywidualizowanego, holistycznego podejścia, obejmującego psychoterapię (głównie terapię poznawczo-behawioralną, terapię akceptacji i zaangażowania, terapię dialektyczno-behawioralną, terapię psychodynamiczną oraz EMDR), farmakoterapię (stosowanie SSRI, naltreksonu w dawce 50 mg, stabilizatorów nastroju takich jak kwas walproinowy i lit, a w przypadku parafilii – antyandrogenów i medroksyprogesteronu) oraz wsparcie grup samopomocy (np. programy 12-krokowe: SAA, SLAA). Leczenie uwzględnia także współistniejące zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, zaburzenia lękowe, uzależnienia czy OCD, co wymaga często koordynacji terapii i farmakoterapii. Wskazane jest wczesne rozpoznanie i interwencja, zwłaszcza przy ryzyku samookaleczeń, myślach samobójczych lub współistniejących zaburzeniach dwubiegunowych.
antagonista opioidowy, detoksykacja, farmakoterapia, fluoksetyna, hiperseksualność, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, kwas walproinowy, lek antyandrogenny, lit, medroksyprogesteron, myśl samobójcza, naltrekson, psychoterapia, redukcja stresu oparta na uważności, stabilizator nastroju, terapia akceptacji i zaangażowania, terapia dialektyczno-behawioralna, terapia EMDR, terapia poznawczo-behawioralna, terapia psychodynamiczna, terapia wzmacniania motywacji, uważność, uzależnienie od seksu, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie hiperseksualne, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie lękowe, zaburzenie nastroju, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, zaburzenie osobowości, zaburzenie osobowości z pogranicza, zachowanie seksualne kompulsywne, zdrowie psychiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Diagnostyka i diagnoza
Hirsutyzm definiuje się jako nadmierny wzrost owłosienia terminalnego u kobiet w lokalizacjach typowych dla mężczyzn, dotykający 5-10% kobiet w wieku rozrodczym. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz ocenie nasilenia owłosienia za pomocą zmodyfikowanej skali Ferrimana-Gallweya (mFG), gdzie punkty odcięcia różnią się etnicznie (np. ≥8 punktów u kobiet białych i czarnych, ≥9 u śródziemnomorskich, ≥6 u południowoamerykańskich, ≥2 u azjatyckich). Nasilenie hirsutyzmu klasyfikuje się jako łagodne (do 15 punktów) lub ciężkie (powyżej 25 punktów). Wskazaniem do badań hormonalnych są umiarkowany i ciężki hirsutyzm oraz łagodny z towarzyszącymi objawami, takimi jak nieregularne miesiączki, otyłość centralna, acanthosis nigricans czy objawy wirylizacji. Podstawowy panel obejmuje oznaczenie testosteronu całkowitego i wolnego, DHEAS oraz 17-hydroksyprogesteronu, z uwzględnieniem wartości krytycznych: testosteron całkowity >200 ng/dl (>6,94 nmol/l) i DHEAS >700 μg/dl (>24,3 nmol/l), które sugerują guzy wydzielające androgeny lub wrodzony przerost nadnerczy.
17-hydroksyprogesteron, acanthosis nigricans, akromegalia, badanie fizykalne, badanie funkcji tarczycy, cyproteron, depilacja laserowa, DHEAS, eflornityna, elektroliza, finasteryd, FSH, guz wydzielający androgeny, hiperprolaktynemia, hipertrichoza, hirsutyzm, hirsutyzm idiopatyczny, hormon folikulotropowy, insulinooporność, lek antyandrogenny, łysienie typu męskiego, metformina, mieszki włosowe, owłosienie terminalne, prolaktyna, rak kory nadnerczy, rogowacenie ciemne, siarczan dehydroepiandrosteronu, skala Ferrimana-Gallweya, spironolakton, test stymulacji ACTH, testosteron całkowity, testosteron wolny, tomografia komputerowa, trądzik, USG miednicy, wirylizacja, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Leczenie
Hirsutyzm, dotykający 5-10% kobiet w wieku rozrodczym, wymaga wieloaspektowego i długotrwałego leczenia, ze względu na około 6-miesięczny cykl życiowy mieszka włosowego. Terapia powinna być dostosowana do nasilenia objawów, etiologii oraz planów reprodukcyjnych pacjentki. Podstawą leczenia jest modyfikacja stylu życia, zwłaszcza redukcja masy ciała o co najmniej 5%, co wpływa na obniżenie poziomu androgenów, wzrost SHBG oraz poprawę insulinooporności, szczególnie u kobiet z PCOS. Farmakoterapia pierwszego rzutu obejmuje złożone doustne środki antykoncepcyjne zawierające progestageny o niskiej androgenności (dezogestrel, norgestimat) lub antyandrogenne (octan cyproteronu, drospirenon), które obniżają LH i FSH, skutkując poprawą u 60-100% pacjentek. W przypadku niewystarczającej odpowiedzi po 6 miesiącach, dodaje się antyandrogeny takie jak spironolakton (50-200 mg/d), finasteryd (5 mg/d), flutamid (125-250 mg/d) czy octan cyproteronu (25-100 mg/d), z jednoczesnym stosowaniem skutecznej antykoncepcji ze względu na teratogenność tych leków.
analog GnRH, dihydrotestosteron, doustny środek antykoncepcyjny, eflornitin, elektroliza, enzym 5α-reduktaza, finasteryd, flutamid, fotoepilacja, glikokortykosteroid, globulina wiążąca hormony płciowe, hiperandrogenizm, hiperkaliemia, hirsutyzm, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon uwalniający gonadotropinę, insulinooporność, laseroterapia, lek antyandrogenny, mieszek włosowy, octan cyproteronu, progestagen, spironolakton, wrażliwość na insulinę, wrodzony przerost nadnerczy, zespół policystycznych jajników