analiza metabolomiczna

Analiza metabolomiczna to kompleksowe badanie metabolitów – niskocząsteczkowych związków chemicznych obecnych w komórkach, tkankach i płynach ustrojowych. Obejmuje identyfikację oraz ilościowe oznaczanie małych cząsteczek organicznych, takich jak aminokwasy, kwasy organiczne, lipidy, cukry i nukleotydy, które są produktami pośrednimi lub końcowymi procesów metabolicznych zachodzących w organizmie.

W praktyce klinicznej analiza metabolomiczna wykorzystuje zaawansowane techniki analityczne, głównie spektrometrię mas (MS) sprzężoną z chromatografią cieczową (LC-MS) lub gazową (GC-MS) oraz spektroskopię rezonansu magnetycznego (NMR). Pozwala to na jednoczesne wykrywanie setek lub tysięcy metabolitów, dając pełniejszy obraz stanu metabolicznego organizmu niż tradycyjne badania biochemiczne.

Zastosowania analizy metabolomicznej w medycynie obejmują wczesną diagnostykę chorób (np. nowotworów, chorób metabolicznych, sercowo-naczyniowych), monitorowanie odpowiedzi na leczenie, identyfikację biomarkerów chorobowych oraz badania farmakologiczne. Coraz częściej wykorzystuje się ją również w medycynie spersonalizowanej, umożliwiając dobór terapii optymalnej dla indywidualnego profilu metabolicznego pacjenta.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Otyłość – Diagnostyka i diagnoza

Otyłość definiowana jest jako przewlekła choroba charakteryzująca się nadmiernym nagromadzeniem tkanki tłuszczowej, diagnozowana przede wszystkim na podstawie BMI ≥30 kg/m², z podziałem na klasy I (30,0-34,9 kg/m²), II (35,0-39,9 kg/m²) oraz III (≥40 kg/m²). Jednak BMI ma ograniczenia diagnostyczne, gdyż nie uwzględnia składu ciała ani dystrybucji tkanki tłuszczowej, co wymaga uzupełnienia o pomiary obwodu talii (≥94 cm u mężczyzn i ≥80 cm u kobiet wskazuje na zwiększone ryzyko powikłań, a ≥102 cm u mężczyzn i ≥88 cm u kobiet na znacznie zwiększone ryzyko), wskaźnik talia-biodra (WHR ≥0,90 u mężczyzn i ≥0,85 u kobiet), wskaźnik talia-wzrost (WHtR), obwód szyi oraz procent tkanki tłuszczowej (>25% u mężczyzn i >30% u kobiet). Diagnostyka powinna obejmować także szczegółowy wywiad, badanie fizykalne, ocenę chorób współistniejących oraz badania laboratoryjne (profil lipidowy, glukoza na czczo, HbA1c, próby wątrobowe, funkcja tarczycy i nerek), a w uzasadnionych przypadkach dodatkowe testy (np. test na wolny kortyzol, USG jamy brzusznej, polisomnografia, badania genetyczne).
analiza metabolomiczna, bioimpedancja elektryczna, BMI, choroba zwyrodnieniowa stawów, DEXA, dyslipidemia, hemoglobina glikowana, mikrobiota jelitowa, niealkoholowe stłuszczenie wątroby, obturacyjny bezdech senny, obwód talii, otyłość brzuszna, otyłość olbrzymia, powikłania metaboliczne, próby wątrobowe, refluks żołądkowo-przełykowy, rezonans magnetyczny, testy funkcji tarczycy, tkanka tłuszczowa, tomografia komputerowa, wskaźnik talia-biodra, zespół Cushinga
Leksykon chorób i schorzeń
Mialgiczne zapalenie mózgu i rdzenia/zespół przewlekłego zmęczenia – Epidemiologia

Mialgiczne zapalenie mózgu i rdzenia/zespół przewlekłego zmęczenia (ME/CFS) to przewlekła, wyniszczająca choroba o nieznanej etiologii, uznawana przez WHO i US CDC za zaburzenie mózgu. Częstość występowania ME/CFS w populacji globalnej szacuje się na 0,1-2,8%, najczęściej 0,2-0,5%, z metaanalizą wskazującą na 0,68% (95% CI 0,48-0,97). W USA choruje około 1,3% dorosłych (3,3 mln), a w Wielkiej Brytanii około 0,6% populacji (390 000 osób). Choroba dotyka głównie kobiety (stosunek 3-4:1) i występuje w każdym wieku, ze szczytem zachorowań między 30 a 50 rokiem życia. ME/CFS często rozwija się po infekcji, w tym SARS-CoV-2, co po pandemii COVID-19 spowodowało wzrost zapadalności – wskaźnik ryzyka 4,93 (95% CI 3,62-6,71) w porównaniu do osób niezakażonych. Szacuje się, że pandemia mogła wywołać ponad 10 mln nowych przypadków ME/CFS na świecie. Choroba charakteryzuje się zmiennym przebiegiem, z 25% pacjentów w ciężkim stanie, często niezdolnych do pracy, co generuje znaczne obciążenie ekonomiczne – 17-24 mld USD rocznie w USA, w tym 9,1 mld USD utraconej produktywności.
analiza metabolomiczna, badanie epidemiologiczne, biomarker, choroba autoimmunologiczna, choroba odkleszczowa, choroba wieloukładowa, częstość występowania, czynnik wyzwalający, dysfagia, fibromialgia, gorączka Q, infekcja dróg oddechowych, infekcja żołądkowo-jelitowa, katar sienny, kryteria diagnostyczne, long COVID, marker biologiczny, ME/CFS, mechanizm patofizjologiczny, metaanaliza, mialgiczne zapalenie mózgu i rdzenia, migrena, nadzór epidemiologiczny, niedoczynność tarczycy, nietolerancja wysiłku, przebieg choroby, przewlekłe zmęczenie, przypadek kliniczny, remisja i nawrót, wirus Epsteina-Barr, wirus Ross River, zaburzenie mózgu, zapadalność, zespół grypopodobny, zespół jelita drażliwego, zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej, złe samopoczucie powysiłkowe
Leksykon chorób i schorzeń
Depresja nastolatków – Patofizjologia i mechanizm

Depresja u nastolatków to złożone zaburzenie psychiczne o rosnącej częstości występowania, szczególnie nasilonej w okresie pandemii COVID-19, gdzie wskaźnik zachorowalności wzrósł do 25,2%. Patogeneza obejmuje dysfunkcje neuroprzekaźników (serotonina, dopamina, norepinefryna), aktywację prozapalnych szlaków immunologicznych, zwłaszcza u dziewcząt, oraz zaburzenia szlaku kynureninowego prowadzące do produkcji neurotoksycznych metabolitów. Zmiany neuroobrazowe dotyczą m.in. hipokampa, kory przedczołowej i ciała prążkowanego brzusznego, a czynniki genetyczne (dziedziczność 30-50%, wariant 5-HTTLPR) i hormonalne (dysregulacja osi HPA, różnice płciowe) odgrywają istotną rolę. Czynniki psychospołeczne, takie jak stres, nadużywanie substancji, traumy i wpływ mediów społecznościowych, dodatkowo zwiększają ryzyko. Model integracyjny podkreśla interakcję czynników genetycznych, środowiskowych, neurobiologicznych i psychospołecznych w etiologii depresji nastolatków.
analiza metabolomiczna, biomarker depresji, czynnik genetyczny, czynnik psychospołeczny, depresja nastolatków, marker zapalny, nastrój, objaw psychotyczny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, patofizjologia depresji, plastyczność mózgu, progresja choroby, przezczaszkowa stymulacja magnetyczna, samookaleczanie, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, substancja neurotoksyczna, szlak kynureninowy, tryptofan, zaburzenia neuroprzekaźników, zaburzenie dystymiczne, zaburzenie psychiczne, zmiana hormonalna

analiza metabolomiczna

Powiązane wpisy

Otyłość – Diagnostyka i diagnoza

Mialgiczne zapalenie mózgu i rdzenia/zespół przewlekłego zmęczenia – Epidemiologia

Depresja nastolatków – Patofizjologia i mechanizm