obrazowanie funkcjonalne
Obrazowanie funkcjonalne to zaawansowana technika diagnostyczna, która pozwala na wizualizację aktywności fizjologicznej organów i tkanek, w przeciwieństwie do obrazowania strukturalnego, które ukazuje jedynie anatomię. Metody te umożliwiają ocenę funkcji metabolicznych, przepływu krwi, aktywności elektrycznej czy procesów biochemicznych zachodzących w organizmie.
Do najczęściej stosowanych metod obrazowania funkcjonalnego należą: funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI), pozytonowa tomografia emisyjna (PET), tomografia emisyjna pojedynczego fotonu (SPECT) oraz spektroskopia bliskiej podczerwieni (NIRS). Techniki te znajdują szerokie zastosowanie w neurologii, kardiologii, onkologii oraz psychiatrii, gdzie umożliwiają nieinwazyjną ocenę funkcjonowania narządów.
W neurologii obrazowanie funkcjonalne odgrywa kluczową rolę w mapowaniu aktywności mózgu, identyfikacji obszarów odpowiedzialnych za określone funkcje poznawcze oraz w planowaniu zabiegów neurochirurgicznych. W onkologii metody te pomagają w różnicowaniu zmian złośliwych od łagodnych, ocenie metabolizmu guza oraz monitorowaniu odpowiedzi na leczenie, co przekłada się na bardziej precyzyjną diagnostykę i terapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas mezo-2,3-dimerkaptobursztynowy – Właściwości farmakodynamiczne
Kwas mezo-2,3-dimerkaptobursztynowy (DMSA) jest radiofarmaceutykiem diagnostycznym oznaczonym kodem ATC V09CA02, stosowanym w scyntygrafii nerek. Preparat PoltechDMSA zawiera 1 mg DMSA w formie liofilizatu do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, który po znakowaniu technetem (99m Tc) tworzy kompleks wykorzystywany do oceny funkcji i struktury miąższu nerek. Warto podkreślić, że zestaw nie zawiera radionuklidu, który jest dodawany podczas przygotowania preparatu do podania pacjentowi. DMSA wykazuje selektywne gromadzenie w komórkach kory nerek, co umożliwia precyzyjne obrazowanie tego narządu. Z farmakodynamicznego punktu widzenia, kompleks DMSA z technetem (99m Tc) oraz substancje pomocnicze nie wywołują efektów farmakologicznych w stosowanych dawkach diagnostycznych. Brak działania farmakodynamicznego jest istotny dla bezpieczeństwa pacjenta podczas procedur diagnostycznych. Dzięki temu DMSA stanowi bezpieczny i skuteczny środek do funkcjonalnej i strukturalnej oceny nerek, umożliwiając lekarzom precyzyjną diagnostykę bez ryzyka interakcji farmakologicznych.
- Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie zbieractwa – Patofizjologia i mechanizm
Zaburzenie zbieractwa (HD), wprowadzone do DSM-5 w 2013 roku, charakteryzuje się uporczywym gromadzeniem przedmiotów i trudnościami w ich pozbywaniu się, co prowadzi do zaburzeń funkcjonowania. Etiologia HD jest wieloczynnikowa, obejmując komponent genetyczny (do 50% wariancji zachowań zbieractwa, korelacja dla bliźniąt monozygotycznych 0,58 vs. 0,26 dla dizygotycznych), neurobiologiczny (zmiany w korze przedczołowej, zakręcie obręczy, wyspie, jądrze ogoniastym i wzgórzu), deficyty poznawcze (zaburzenia funkcji wykonawczych, uwagi, pamięci wzrokowo-przestrzennej i podejmowania decyzji) oraz czynniki psychologiczne, takie jak dysfunkcyjne przekonania o wartości przedmiotów i nadmierne przywiązanie emocjonalne. Neuroobrazowanie (fMRI, PET) wykazuje specyficzne wzorce aktywności mózgu, m.in. zwiększoną aktywność w grzbietowo-bocznej korze przedczołowej i przedniej części zakrętu obręczy podczas oceny własnych przedmiotów oraz obniżony metabolizm glukozy w tylnej części zakrętu obręczy u pacjentów z HD. Zaburzenia neurotransmisji serotoniny, dopaminy, glutaminianu i GABA również odgrywają rolę w patogenezie.
badanie bliźniąt, czynnik genetyczny, deficyt funkcji wykonawczych, deficyt poznawczy, funkcja wykonawcza, glutaminian, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, jądro ogoniaste, kora przedczołowa, lękowy styl przywiązania, mechanizm neurobiologiczny, model poznawczo-behawioralny, obrazowanie funkcjonalne, pamięć wzrokowo-przestrzenna, przednia część zakrętu obręczy, przekaźnictwo glutaminergiczne, reaktywność emocjonalna, terapia poznawczo-behawioralna, zaburzenie depresyjne, zaburzenie lękowe, zaburzenie neurotransmisji, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie zbieractwa, zaburzenie ze spektrum autyzmu, zespół stresu pourazowego złożony, zespół Tourette’a - Leksykon chorób i schorzeń
Glioma – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Glejaki, najczęstsze nowotwory ośrodkowego układu nerwowego, charakteryzują się zróżnicowanym rokowaniem zależnym od stopnia złośliwości, lokalizacji guza, wieku pacjenta oraz obecności specyficznych mutacji molekularnych. Glejaki WHO stopnia 1 cechują się najlepszym pięcioletnim przeżyciem na poziomie około 95%, natomiast glejaki stopnia 4, takie jak glejak wielopostaciowy, mają najgorsze rokowanie z pięcioletnim wskaźnikiem przeżycia wynoszącym zaledwie 5-10% i medianą przeżycia około 15 miesięcy. Mutacje IDH stanowią kluczowy pozytywny marker prognostyczny, szczególnie w połączeniu z kodelecją 1p/19q, natomiast delecja CDKN2A wiąże się z gorszym przeżyciem zarówno w glejakach o niskim, jak i wysokim stopniu złośliwości. Metylacja promotora MGMT jest istotnym predyktorem odpowiedzi na temozolomid (TMZ) i dłuższego całkowitego przeżycia (OS), podczas gdy defekty naprawy niedopasowań wskazują na słabą odpowiedź na TMZ. Wiek pacjenta, wynik w skali Karnofsky’ego (KPS) oraz stopień złośliwości guza pozostają niezależnymi czynnikami prognostycznymi, z gorszym rokowaniem u pacjentów ≥45 lat i KPS ≤85 (HR=2,3; 95% CI 1,141-4,776; P=0,020).
delecja CDKN2A, glejak o niskim stopniu złośliwości, glejak wielopostaciowy, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak włosowatokomórkowy, kodelecja 1p/19q, metylacja MGMT, metylacja promotora MGMT, mutacja IDH, mutacja IDH1, mutacja promotora TERT, neuroonkologia, obrazowanie funkcjonalne, obrazowanie MRI, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od progresji, skąpodrzewiak, stopień złośliwości guza, temozolomid, uczenie maszynowe