środki anionowe
Środki anionowe to substancje powierzchniowo czynne (surfaktanty) zawierające ujemnie naładowane grupy funkcyjne, które dysocjują w roztworach wodnych, uwalniając aniony odpowiedzialne za ich aktywność. W medycynie i farmacji znajdują szerokie zastosowanie jako składniki preparatów myjących, dezynfekujących oraz leków.
Najczęściej stosowanymi środkami anionowymi są mydła (sole sodowe lub potasowe kwasów tłuszczowych), alkilosiarczany (np. laurylosiarczan sodu), sulfoniany alkilowe oraz sole kwasów żółciowych. Ich działanie polega na zmniejszaniu napięcia powierzchniowego, emulgacji tłuszczów oraz rozbijaniu błon komórkowych mikroorganizmów.
W dermatologii i kosmetologii środki anionowe są składnikami preparatów myjących i szamponów, jednak mogą wykazywać działanie drażniące na skórę i błony śluzowe ze względu na zdolność do denaturacji białek. W gastroenterologii anionowe środki żółciowe odgrywają istotną rolę w trawieniu tłuszczów. W mikrobiologii klinicznej wykorzystuje się ich właściwości przeciwbakteryjne, szczególnie wobec bakterii Gram-dodatnich.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Octenisept oral mono 1 mg/ml
Octenisept oral mono, zawierający 1 mg/ml oktenidyny dwuchlorowodorku, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mają kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej. Ze względu na kationowy charakter oktenidyny, preparat ten jest niezgodny z substancjami anionowymi, co może prowadzić do obniżenia skuteczności terapeutycznej obu leków. Szczególnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z preparatami zawierającymi powidon jodowany, które wykazują wysoką niezgodność z oktenidyną. Ponadto, preparaty zawierające anionowe substancje powierzchniowo czynne, takie jak niektóre pasty do zębów, mogą potencjalnie zmniejszać aktywność przeciwdrobnoustrojową oktenidyny, dlatego zaleca się zachowanie co najmniej 30-minutowego odstępu czasowego między aplikacjami.
aktywność przeciwdrobnoustrojowa, makrogologlicerolu hydroksystearynian, niezgodność farmaceutyczna, oktenidyny dwuchlorowodorek, podrażnienie błony śluzowej, postać farmaceutyczna, powidon jodowany, roztwór do jamy ustnej, skuteczność terapeutyczna, środki anionowe, substancja anionowa, substancja pomocnicza, substancja powierzchniowo czynna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Corsodyl 0,2% w/v
Corsodyl, zawierający 0,2% w/v chlorheksydyny glukonianu, jest stosowany jako płyn do płukania jamy ustnej w dawce 10 ml dwa razy dziennie przez około 1 minutę, z wypluciem po użyciu. Dawkowanie i czas terapii zależą od wskazań klinicznych: w leczeniu zapalenia dziąseł kuracja trwa około 1 miesiąca, w przypadku aft i drożdżakowego zakażenia jamy ustnej leczenie kontynuuje się przez 48 godzin po ustąpieniu objawów, natomiast w zapaleniu jamy ustnej wywołanym przez protezy zębowe zaleca się moczenie protez w roztworze dwa razy dziennie po 15 minut. Maksymalny czas stosowania płynu nie powinien przekraczać 4 tygodni, chyba że lekarz zaleci inaczej. Preparat jest przeciwwskazany do stosowania u dzieci poniżej 12 roku życia bez nadzoru lekarza, natomiast u pacjentów powyżej 12 lat i osób starszych stosuje się standardową dawkę dla dorosłych, o ile nie zalecono inaczej.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Orofar Max
Orofar MAX to pastylka twarda zawierająca 2 mg chlorku cetylopirydyniowego oraz 1 mg lidokainy chlorowodorku jednowodnego, przeznaczona do krótkotrwałego stosowania (maksymalnie 5 dni). Lek wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z otwartymi ranami lub uszkodzeniami błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Stosowanie należy przerwać, jeśli pojawią się objawy takie jak utrzymujący się ból gardła, wysoka gorączka, zawroty głowy lub wymioty, które mogą wskazywać na poważniejsze schorzenia. Orofar MAX nie powinien być stosowany podczas lub bezpośrednio przed jedzeniem i piciem ze względu na ryzyko zachłyśnięcia spowodowane miejscowym znieczuleniem lidokainą. Ponadto, nie zaleca się stosowania leku bezpośrednio przed lub po użyciu anionowych środków, np. past do zębów, które mogą obniżać skuteczność chlorku cetylopirydyniowego.
błona śluzowa jamy ustnej, chlorek cetylopirydyniowy, drętwienie jamy ustnej, gorączka, krótkotrwałe stosowanie, lidokaina, lidokainy chlorowodorek, limonen, nietolerancja fruktozy, olejek miętowy, pastylka twarda, reakcja alergiczna, sorbitol, środek przeczyszczający, środki anionowe, wymioty, zachłyśnięcie, zawroty głowy