zanikowe zapalenie sromu
Zanikowe zapalenie sromu, znane również jako lichen sclerosus vulvae, to przewlekła dermatoza o charakterze zapalnym, która prowadzi do postępującego zaniku i bliznowacenia tkanek sromu. Choroba ta występuje najczęściej u kobiet w okresie pomenopauzalnym, ale może dotyczyć również dziewczynek przed okresem dojrzewania oraz kobiet w wieku rozrodczym.
Etiologia schorzenia nie jest w pełni poznana. Główną rolę przypisuje się mechanizmom autoimmunologicznym, predyspozycjom genetycznym oraz zaburzeniom hormonalnym, szczególnie niedoborowi estrogenów. U pacjentek często współwystępują inne choroby autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto czy bielactwo.
Objawy kliniczne obejmują świąd o różnym nasileniu (często intensywny, prowadzący do przerwania snu), ból, pieczenie, dyspareunia oraz zmiany morfologiczne sromu. Charakterystyczny jest obraz białawych, porcelanowych zmian atroficznych z tendencją do zlewania się, którym towarzyszą wybroczyny, nadżerki i pęknięcia. W zaawansowanym stadium dochodzi do zatarcia anatomii sromu – zrośnięcia warg sromowych i zwężenia wejścia do pochwy.
Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, dermatoskopii oraz badaniu histopatologicznym, które jest niezbędne do potwierdzenia rozpoznania i wykluczenia współistniejących zmian przednowotworowych. Zanikowe zapalenie sromu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka płaskonabłonkowego sromu (3-5%), co wymaga regularnej kontroli dermatologiczno-ginekologicznej.
Leczenie pierwszego rzutu obejmuje miejscową aplikację silnie działających glikokortykosteroidów (najczęściej propionianu klobetazolu), a w przypadkach opornych stosuje się inhibitory kalcyneuryny. Terapia podtrzymująca jest zwykle długotrwała. W przypadkach znacznych deformacji anatomicznych konieczna może być interwencja chirurgiczna. Istotne jest również leczenie współistniejących zaburzeń, takich jak atrofia urogenitalna związana z niedoborem estrogenów.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Dienogest – Działania niepożądane
Dienogest, progestagen czwartej generacji, stosowany jest zarówno w monoterapii (2 mg) jak i w preparatach złożonych z estrogenami (etynyloestradiol lub estradiol). Charakteryzuje się silnym działaniem progestagennym i umiarkowanym antyandrogennym, bez aktywności androgennej, mineralokortykoidowej czy glukokortykoidowej. Wskazania obejmują leczenie endometriozy, bolesnych miesiączek, doustną antykoncepcję oraz umiarkowany trądzik u kobiet. Najczęstsze działania niepożądane to ból głowy (9,0%), dyskomfort piersi (5,4%), obniżony nastrój (5,1%) oraz trądzik (5,1%). Charakterystyczne są zmiany profilu krwawień menstruacyjnych, z częstością braku miesiączki wzrastającą z 1,7% do 28,2% po 4 okresach referencyjnych 90-dniowych, oraz spadkiem częstości i długości krwawień nieregularnych i przedłużonych. Profil działań niepożądanych obejmuje także zaburzenia psychiczne, metaboliczne, neurologiczne, skórne, żołądkowo-jelitowe i układu rozrodczego, z ryzykiem ciężkich powikłań zakrzepowo-zatorowych głównie przy preparatach złożonych z etynyloestradiolem.
antykoncepcja doustna, bolesne miesiączki, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, dienogest, dysplazja włóknisto-torbielowata sutka, działanie antyandrogenne, działanie progestagenne, endometrioza, estradiol, etynyloestradiol, gęstość mineralna kości, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, insulinooporność obwodowa, kamienie żółciowe, kandydoza pochwy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, progestagen syntetyczny, przemijający napad niedokrwienny, rak szyjki macicy, tłuszczak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, udar, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakażenie dróg moczowych, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zanikowe zapalenie sromu, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka