płodność i rozrodczość
Płodność to zdolność organizmu do wydania na świat żywego potomstwa. W kontekście medycznym płodność człowieka odnosi się do zdolności par do poczęcia dziecka przy regularnych stosunkach seksualnych bez stosowania antykoncepcji. U kobiet płodność zaczyna się w okresie dojrzewania i stopniowo maleje po 30. roku życia, znacząco spadając po 35. roku życia.
Rozrodczość, inaczej określana jako zdolność reprodukcyjna, dotyczy rzeczywistej liczby potomstwa wydanego na świat przez jednostkę lub populację. Jest ona mierzona różnymi wskaźnikami demograficznymi, takimi jak współczynnik dzietności, który określa średnią liczbę dzieci urodzonych przez kobietę w wieku rozrodczym.
W praktyce medycznej ocena płodności obejmuje badania hormonalne, obrazowe oraz diagnostykę nasienia u mężczyzn. Zaburzenia płodności mogą być spowodowane czynnikami genetycznymi, hormonalnymi, anatomicznymi lub środowiskowymi. Szacuje się, że problem niepłodności dotyczy około 15-20% par w wieku rozrodczym.
Współczesna medycyna oferuje szereg metod wspomaganego rozrodu, takich jak inseminacja wewnątrzmaciczna (IUI), zapłodnienie pozaustrojowe (IVF) czy mikroiniekcja plemnika do cytoplazmy komórki jajowej (ICSI), które pomagają parom z problemami płodności w realizacji planów rodzicielskich.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Taclar 250 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne klarytromycyny wykazały wysokie bezpieczeństwo stosowania leku w szerokim zakresie dawek i gatunków zwierząt. Dawka śmiertelna LD50 przekracza 5 g/kg masy ciała po jednorazowym podaniu doustnym u myszy i szczurów. W badaniach podostrych i przewlekłych tolerancja leku różniła się w zależności od gatunku: naczelne tolerowały do 100 mg/kg mc./dobę przez 14 dni, szczury do 75 mg/kg mc./dobę przez miesiąc, a psy wykazywały większą wrażliwość, tolerując do 50 mg/kg mc./dobę przez 14 dni. Toksyczność objawiała się głównie uszkodzeniem wątroby, potwierdzonym wzrostem enzymów wątrobowych (fosfataza alkaliczna, ALT, AST, γ-GT, dehydrogenaza mleczanowa), które ulegały normalizacji po odstawieniu leku. Dodatkowo obserwowano objawy takie jak wymioty, osłabienie, odwodnienie oraz zmiany w oku (zaczerwienienie spojówek, łzawienie, zmętnienie rogówki) przy bardzo wysokich dawkach (400 mg/kg mc./dobę). Badania na szczurach nie wykazały wpływu klarytromycyny w dawce 150-160 mg/kg mc./dobę na płodność, cykl rujowy, przebieg porodu ani przeżywalność potomstwa, a dawki do 500 mg/kg mc./dobę nie obniżały czynnościowo płodności samców.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, badanie toksykologiczne, cykl rujowy, dehydrogenaza mleczanowa, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza, klarytromycyna, LD50, mutagenność, obrzęk rogówki, płodność i rozrodczość, poronienie, potencjał mutagenny, rozszczep podniebienia, teratogenność, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność podostra i przewlekła, wada układu krążenia, zaczerwienienie spojówki, zmiana chorobowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fromilid 500 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa klarytromycyny (Fromilid) wykazały niską toksyczność ostrą, z dawką śmiertelną przekraczającą 5 g/kg masy ciała u gryzoni. W badaniach podostrych i przewlekłych tolerancja leku różniła się w zależności od gatunku: naczelne tolerowały do 100 mg/kg mc./dobę przez 14 dni, szczury do 75 mg/kg mc./dobę przez miesiąc, a psy wykazywały większą wrażliwość, tolerując dawki do 50 mg/kg mc./dobę przez 14 dni. Głównym narządem docelowym toksyczności była wątroba, z podwyższonymi enzymami wątrobowymi (fosfataza alkaliczna, aminotransferazy, γ-glutamylotransferaza, dehydrogenaza mleczanowa), które po odstawieniu leku wracały do normy. Działania niepożądane przy dawkach toksycznych obejmowały wymioty, osłabienie, odwodnienie oraz zmiany w narządach takich jak żołądek, grasica, nerki, a u psów i małp także zmętnienie rogówki i zaczerwienienie spojówek.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, choroby nerek, cykl rujowy, dehydrogenaza mleczanowa, działanie mutagenne, działanie teratogenne, fosfataza alkaliczna, klarytromycyna, obrzęk rogówki, płodność i rozrodczość, płytka Petriego, poronienie, przekrwienie spojówek, rozszczep podniebienia, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, układ limfatyczny, uszkodzenie narządów, γ-glutamylotransferaza - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gabapentin Teva 100 mg
Przedkliniczne badania gabapentyny wykazały brak istotnego potencjału genotoksycznego oraz mutagennego, co potwierdzono w testach in vitro i in vivo. W dwuletnich badaniach rakotwórczości na myszach i szczurach, jedynie samce szczurów otrzymujące najwyższą dawkę 2000 mg/kg mc./dobę (około 5-krotność dawki ludzkiej w przeliczeniu na mg/m²) wykazały statystycznie istotny wzrost częstości nowotworów z komórek zrazikowych trzustki o niskim stopniu złośliwości, bez wpływu na przeżywalność czy przerzuty. W badaniach reprodukcyjnych nie zaobserwowano negatywnego wpływu na płodność przy dawkach do 2000 mg/kg mc., co odpowiada około 5-krotności dawki stosowanej u ludzi (3600 mg/dobę).
aberracja chromosomowa, badanie teratologiczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, gabapentyna, in vitro, in vivo, mikrojąderka w szpiku kostnym, opóźnienie kostnienia, organogeneza, płodność i rozrodczość, potencjał genotoksyczny, test mutagenności, utrata płodu po zagnieżdżeniu, wada wrodzona, wodniak moczowodu, wodonercze - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ventolin 1 mg/ml (0,1%)
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa salbutamolu w formie siarczanu, substancji czynnej preparatu Ventolin (roztwór do nebulizacji 1 mg/ml i 2 mg/ml), wykazały brak negatywnego wpływu na płodność, rozwój zarodkowy, liczebność miotu, masę urodzeniową oraz tempo wzrostu u szczurów przy dawkach 2 mg/kg mc./dobę oraz 50 mg/kg mc./dobę podawanych doustnie. Jedynym istotnym efektem niepożądanym było zmniejszenie przeżywalności niekarmionych młodych do 21 dnia życia, obserwowane wyłącznie przy wysokiej dawce 50 mg/kg mc./dobę. W dawce terapeutycznej 2 mg/kg mc./dobę nie stwierdzono takiego ryzyka, co wskazuje na bezpieczeństwo stosowania leku w standardowych warunkach klinicznych.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ventolin 2 mg/ml
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa salbutamolu, substancji czynnej Ventolin roztworu do nebulizacji, opierają się na badaniach na szczurach, gdzie podawano doustnie dawki 2 mg/kg mc./dobę oraz 50 mg/kg mc./dobę. W badaniach nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność, rozwój zarodkowy, liczebność miotu, masę urodzeniową ani tempo wzrostu potomstwa. Jedynym niekorzystnym efektem była obniżona przeżywalność niekarmionych młodych w grupie otrzymującej wysoką dawkę 50 mg/kg mc./dobę, co nie miało miejsca przy dawce 2 mg/kg mc./dobę. Warto podkreślić, że dawki te były podawane doustnie, a w praktyce klinicznej Ventolin stosowany jest wziewnie w stężeniach 1 mg/ml lub 2 mg/ml.
badania na szczurach, badania przedkliniczne, bezpieczeństwo leku, dawka terapeutyczna, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, płodność, płodność i rozrodczość, podanie doustne, podanie wziewne, profil bezpieczeństwa leku, przeżywalność młodych, roztwór do nebulizacji, rozwój postnatalny, rozwój zarodka, rozwój zarodkowo-płodowy, salbutamol - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Levalox 5 mg/ml
Dane przedkliniczne dotyczące lewofloksacyny, zawarte w badaniach toksyczności jednorazowej i wielokrotnej, potencjału rakotwórczego oraz wpływu na rozród i rozwój potomstwa, nie wskazują na istotne zagrożenia dla populacji ludzkiej. W modelach zwierzęcych nie zaobserwowano negatywnego wpływu na płodność, jednak odnotowano opóźnienie dojrzewania płodu jako efekt wtórny toksyczności matczynej, a nie bezpośrednie działanie teratogenne. Ocena genotoksyczności wykazała brak indukcji mutacji genowych in vitro, choć stwierdzono aberracje chromosomowe w komórkach płucnych chomika chińskiego, co wiąże się z hamowaniem topoizomerazy II. Testy in vivo (mikrojąderkowy, wymiany siostrzanych chromatyd, syntezy nieprogramowanego DNA, dominacji letalnej) nie potwierdziły działania genotoksycznego lewofloksacyny, sugerując brak translacji efektów in vitro do organizmu żywego.
aberracja chromosomowa, chrząstka stawowa, działanie teratogenne, fluorochinolon, fotokarcinogenność, fotomutagenność, indukcja mutacji genowej, lewofloksacyna, płodność i rozrodczość, potencjał fototoksyczny, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, synteza nieprogramowanego DNA, test dominacji letalnej, test mikrojąderkowy, tkanka chrzęstna, toksyczność matczyna, toksyczność po podaniu, topoizomeraza II, wymiana siostrzanych chromatyd - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ventolin Dysk 200 mcg/dawkę inh.
Dane toksykologiczne dotyczące salbutamolu, substancji czynnej Ventolin Dysk, wskazują na potencjalne działanie teratogenne przy bardzo wysokich dawkach przekraczających wielokrotnie dawki terapeutyczne stosowane u ludzi. U myszy podawanie dawki 2,5 mg/kg/dobę (4-krotnie wyższej niż maksymalna dawka doustna u ludzi) skutkowało rozszczepem podniebienia u 9,3% płodów. U królików, przy dawce 50 mg/kg mc./dobę (78-krotnie wyższej niż u ludzi), zaobserwowano zniekształcenia czaszki płodów. W badaniach na szczurach stosowanie dawek od 0,5 do 50 mg/kg mc./dobę nie powodowało istotnych zaburzeń rozwojowych, choć najwyższa dawka wiązała się ze zwiększoną śmiertelnością noworodków, prawdopodobnie związaną z brakiem opieki ze strony samic.
badanie toksykologiczne, dawka maksymalna, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, płodność i rozrodczość, receptor beta2-adrenergiczny, rozszczep podniebienia, rozwój płodu, rozwój zarodka, salbutamol, selektywny agonista receptorów beta2-adrenergicznych, śmiertelność noworodków, Ventolin Dysk, zaburzenie rozwojowe, zniekształcenie czaszki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Symleptic 300 mg
Dane przedkliniczne dotyczące gabapentyny w produkcie Symleptic wskazują na brak jednoznacznego działania rakotwórczego u ludzi, mimo że u samców szczurów poddanych najwyższej dawce 2000 mg/kg/dobę (10-krotnie wyższej ekspozycji niż u ludzi przy dawce 3600 mg/dobę) zaobserwowano wzrost częstości nowotworów zrazikowych trzustki o niskim stopniu złośliwości, bez wpływu na przeżywalność i przerzuty. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności zarówno in vitro, jak i in vivo. W zakresie wpływu na rozrodczość, dawki do 2000 mg/kg u szczurów (około 5-krotnie wyższe niż dawka ludzka w mg/m²) nie wykazały negatywnego wpływu na płodność.
Badania teratogenności przeprowadzone na myszach, szczurach i królikach nie wykazały zwiększonej częstości wad wrodzonych przy dawkach do 50-krotności dawki ludzkiej u myszy, 30-krotności u szczurów i 25-krotności u królików (odpowiednio do 3600 mg/dobę u ludzi). Jednak u gryzoni zaobserwowano opóźnienie kostnienia czaszki, kręgów i kończyn przy dawkach odpowiadających 1-5-krotności dawki ludzkiej (500-3000 mg/kg/dobę), a także zwiększoną częstość wodniaka moczowodu i/lub wodonercza u szczurów. U królików dawki 60-1500 mg/kg/dobę wiązały się ze zwiększoną utratą płodu po zagnieżdżeniu. Znaczenie tych efektów dla bezpieczeństwa stosowania u ludzi wymaga dalszej oceny, zwłaszcza w kontekście ekspozycji w okresie ciąży.
aberracja chromosomowa, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie prenatalne i postnatalne, badanie przedkliniczne, badanie teratologiczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, gabapentyna, mikrojąderko w szpiku kostnym, nowotwór z komórek zrazikowych trzustki, opóźnienie kostnienia, organogeneza, płodność i rozrodczość, potencjał genotoksyczny, stężenie w osoczu, utrata płodu po zagnieżdżeniu, wodniak moczowodu, wodonercze - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lepsitam 1000 mg
Przedkliniczne badania lewetyracetamu wykazały brak istotnych zagrożeń toksykologicznych przy ekspozycjach odpowiadających i przekraczających kliniczne dawki stosowane u ludzi. W badaniach na szczurach i myszach zaobserwowano adaptacyjne zmiany w wątrobie, takie jak zwiększenie masy wątroby, przerost środkowej części zrazika, nacieczenie tłuszczowe oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych w osoczu, które nie wystąpiły w badaniach klinicznych. Badania reprodukcyjne nie wykazały negatywnego wpływu na płodność i rozrodczość przy dawkach do 1800 mg/kg mc./dobę (6-krotność MRHD). W rozwoju zarodkowo-płodowym u szczurów NOAEL dla samic wynosił 3600 mg/kg mc./dobę (12-krotność MRHD), a dla płodów 1200 mg/kg mc./dobę (4-krotność MRHD), przy czym najwyższa dawka wiązała się jedynie z marginalnym zmniejszeniem masy płodu i nieznacznymi zmianami szkieletowymi. U królików dawka 1800 mg/kg mc./dobę wywołała toksyczność u samic oraz zmniejszenie masy płodów i zwiększoną częstość wad układu krążenia i szkieletu, przy czym NOAEL dla samic wynosił <200 mg/kg mc./dobę, a dla płodów 200 mg/kg mc./dobę (odpowiednio <1x i 1x MRHD).
działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, Lepsitam, lewetyracetam, maksymalna zalecana dawka, MRHD, nacieczenie tłuszczowe, nieprawidłowości szkieletowe, nieprawidłowości układu krążenia, NOAEL, płodność i rozrodczość, przerost zrazika, przeżywalność, rakotwórczość, rozwój okołoporodowy, rozwój zarodkowo-płodowy, śmiertelność zarodków, substancja czynna, toksyczność ciążowa, wada rozwojowa