przeżywalność młodych
Przeżywalność młodych to wskaźnik określający odsetek potomstwa (najczęściej noworodków lub niemowląt), które przeżywa określony okres po urodzeniu. Jest to kluczowy parametr w pediatrii, neonatologii oraz w badaniach demograficznych i epidemiologicznych.
W medycynie przeżywalność młodych analizuje się w kontekście umieralności niemowląt, która stanowi ważny wskaźnik jakości opieki zdrowotnej w danym kraju lub regionie. Wskaźnik ten jest często korelowany z takimi czynnikami jak dostęp do opieki prenatalnej, standard opieki neonatologicznej, czynniki socjoekonomiczne oraz dostępność szczepień i podstawowej opieki zdrowotnej.
Badania nad przeżywalnością młodych obejmują analizę czynników ryzyka zgonu w okresie noworodkowym i niemowlęcym, takich jak wcześniactwo, niska masa urodzeniowa, wady wrodzone, powikłania okołoporodowe oraz choroby infekcyjne wieku dziecięcego. Monitorowanie trendów w przeżywalności młodych pozwala na ocenę skuteczności wdrażanych programów zdrowotnych oraz identyfikację obszarów wymagających interwencji.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kannabidiolu (CBD) wykazały, że działania niepożądane pojawiają się głównie przy dawkach znacznie przekraczających maksymalną ekspozycję u człowieka, co wskazuje na ograniczone ryzyko kliniczne. W badaniach toksyczności reprodukcyjnej na wyciągach zawierających CBD i THC (preparat Sativex) nie stwierdzono istotnych negatywnych efektów na płodność męską i żeńską, choć zaobserwowano zmniejszenie masy bezwzględnej najądrzy u samców przy dawce 25 mg/kg/dobę (150 mg/m²), która jest powyżej maksymalnej dawki terapeutycznej. Poziom dawki „bez działania szkodliwego” na wczesną przeżywalność zarodków i płodów wynosił około 1 mg/kg/dobę (6 mg/m²), co odpowiada maksymalnej dawce terapeutycznej lub jest od niej niższy. Nie wykazano działania teratogennego nawet przy dawkach przekraczających maksymalną dawkę u człowieka.
badanie niekliniczne, badanie prenatalne, dawka bezpieczeństwa, działanie teratogenne, ekspozycja u człowieka, kannabidiol, lipofilność, najądrze, parametry nasienia, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka, przeżywalność młodych, rozwój embrionalny, ruchliwość plemników, Sativex, tetrahydrokannabinol, toksyczność reprodukcyjna, wskaźnik płodności, wzrost niemowląt - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ventolin 100 mcg/dawkę inh.
Dane przedkliniczne dotyczące salbutamolu (100 µg/dawkę inhalacyjną, aerozol inhalacyjny Ventolin) wskazują na potencjalne działanie teratogenne przy podawaniu wysokich dawek, znacznie przekraczających klinicznie stosowane u ludzi. U myszy podanie podskórne dawki 2,5 mg/kg/dobę (4-krotnie wyższej niż maksymalna dawka doustna u ludzi) skutkowało rozszczepem podniebienia u 9,3% płodów, natomiast u królików dawka 50 mg/kg/dobę (78-krotnie wyższa) wywołała zniekształcenia czaszki. W badaniach na szczurach podawanie doustne dawek do 50 mg/kg/dobę nie powodowało istotnych zaburzeń rozwojowych, choć najwyższa dawka wiązała się ze zwiększoną śmiertelnością noworodków, prawdopodobnie z powodu zmniejszonej opieki matczynej. Ponadto, badania płodności i rozrodczości u szczurów wykazały brak negatywnego wpływu na zdolność zapłodnienia, rozwój zarodka, liczebność miotu, masę urodzeniową oraz tempo wzrostu, z wyjątkiem zmniejszonej przeżywalności młodych do 21 dnia przy dawce 50 mg/kg/dobę.
aerozol inhalacyjny, działanie teratogenne, działanie toksyczne, efekt zależny od dawki, ekspozycja ogólnoustrojowa, liczebność miotu, masa urodzeniowa, płodność, przeżywalność młodych, receptor beta2-adrenergiczny, rozszczep podniebienia, rozwój zarodka, salbutamol, śmiertelność noworodków, tempo wzrostu, tetrafluoroetan, toksyczność długoterminowa, zniekształcenie czaszki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sumilar Duo 10 mg + 10 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne leku Sumilar Duo, zawierającego ramipryl i amlodypinę, wykazały, że ramipryl podawany doustnie w dawkach dobrze tolerowanych (2 mg/kg mc./dobę u szczurów, 2,5 mg/kg mc./dobę u psów oraz 8 mg/kg mc./dobę u małp) nie wywołuje szkodliwych efektów. Jednak wysokie dawki ramiprylu (250 mg/kg mc./dobę) prowadziły do powiększenia aparatu przykłębuszkowego u psów i małp, co wskazuje na farmakodynamiczny wpływ na struktury nerkowe. U młodych szczurów pojedyncza dawka ramiprylu może powodować nieodwracalne uszkodzenia nerek, co ma istotne implikacje dla bezpieczeństwa stosowania u dzieci. Badania reprodukcyjne nie wykazały teratogenności ani zaburzeń płodności, choć wysokie dawki (≥50 mg/kg mc./dobę) podawane samicom szczurów w ciąży i laktacji powodowały trwałe uszkodzenia nerek potomstwa. Ramipryl nie wykazał potencjału mutagennego w różnych testach genotoksyczności.
amlodypina, aparat przykłębuszkowy, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, FSH, genotoksyczność, gęstość nasienia, hormon folikulotropowy, komórki Sertoliego, masa ciała, nieodwracalne uszkodzenie nerek, opóźnienie porodu, płodność, poszerzenie miedniczek nerkowych, przeżywalność młodych, ramipryl, spermatydy, testosteron, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie nerek, właściwość teratogenna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mirtor 30 mg
Kompleksowa ocena bezpieczeństwa mirtazapiny w badaniach przedklinicznych potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa substancji czynnej. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz potencjalnego działania rakotwórczego nie wykazały istotnych zagrożeń przy dawkach terapeutycznych stosowanych u ludzi. W badaniach na szczurach i królikach nie stwierdzono działania teratogennego, a niepożądane efekty reprodukcyjne, takie jak wzrost strat poimplantacyjnych, zmniejszenie masy ciała miotów oraz obniżona przeżywalność potomstwa, pojawiły się jedynie przy ekspozycji przekraczającej dwukrotnie maksymalną ekspozycję terapeutyczną. W testach genotoksyczności nie zaobserwowano mutagenności ani uszkodzeń DNA, co potwierdza bezpieczeństwo mirtazapiny w tym zakresie.
aberracja chromosomalna, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja terapeutyczna, enzym wątrobowy, genotoksyczność, guz tarczycy, masa ciała miotu, mirtazapina, mutacja genowa, nowotwór wątrobowokomórkowy, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał rakotwórczy, przeżywalność młodych, resorpcja zarodka, strata poimplantacyjna, swoistość gatunkowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie DNA - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Cogiton 5 5 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne chlorowodorku donepezylu wykazały minimalne działania niepożądane poza zamierzonymi efektami cholinergicznymi, potwierdzając wysoki profil bezpieczeństwa substancji. Ocena genotoksyczności nie wykazała mutagenności w testach na komórkach bakteryjnych i ssaczych, a działania klastogenne obserwowano jedynie in vitro przy stężeniach przekraczających 3000-krotnie poziomy terapeutyczne w osoczu. Test mikrojąderkowy in vivo u myszy nie potwierdził genotoksyczności, co wskazuje na niskie ryzyko działania genotoksycznego w warunkach klinicznych. Długoterminowe badania karcynogenności na szczurach i myszach nie wykazały potencjału onkogennego donepezylu.
badanie karcynogenności, badanie mutacji, badanie teratogenności, chlorowodorek donepezylu, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie onkogenne, działanie teratogenne, martwy płód, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, przeżywalność młodych, stężenie toksyczne, stężenie w osoczu, test mikrojąderkowy in vivo, układ cholinergiczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Airbufo Forspiro (160 mcg + 4,5 mcg)/dawkę inh.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Airbufo Forspiro, zawierającego budezonid (160 µg) i formoterol (4,5 µg) w dawce dostarczonej, wykazały, że toksyczność obserwowana u zwierząt jest związana z farmakologicznym działaniem obu substancji. Nie stwierdzono nieprzewidzianych interakcji toksycznych między budezonidem a formoterolem. W kontekście wpływu na reprodukcję, kortykosteroidy, w tym budezonid, indukowały wady rozwojowe takie jak rozszczep podniebienia i deformacje układu kostnego, jednak dane te nie są bezpośrednio przekładalne na ludzi stosujących zalecane dawki. Formoterol natomiast powodował u zwierząt zmniejszenie płodności u samców, redukcję liczby implantacji zarodków, obniżoną przeżywalność młodych oraz zmniejszenie masy urodzeniowej potomstwa, jednak efekty te występowały przy ekspozycjach znacznie przekraczających kliniczne dawki.
budezonid, budezonid i formoterol, dane przedkliniczne, dawka terapeutyczna, działanie farmakologiczne, ekspozycja ogólnoustrojowa, formoterol, fumaran dwuwodny, implantacja zarodka, kortykosteroid, masa urodzeniowa, płodność u samców, przeżywalność młodych, rozszczep podniebienia, wada rozwojowa, zniekształcenie układu kostnego - Leksykon substancji czynnych
Delta-9-tetrahydrokannabinol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Delta-9-tetrahydrokannabinol (THC), będący głównym składnikiem aktywnym preparatu Sativex (27 mg THC oraz 25 mg CBD na ml), wykazuje w badaniach przedklinicznych działania niepożądane jedynie przy ekspozycji znacznie przekraczającej dawki terapeutyczne u ludzi. Badania toksyczności reprodukcyjnej nie wykazały istotnych negatywnych efektów na płodność męską i żeńską, choć odnotowano zmniejszenie masy bezwzględnej najądrzy przy dawce 25 mg/kg/dobę (150 mg/m²). W modelach zwierzęcych dawka około 1 mg/kg/dobę (6 mg/m²) nie wywoływała szkodliwego wpływu na przeżywalność zarodków i płodów, a brak działania teratogennego potwierdzono u szczurów i królików nawet przy dawkach przekraczających maksymalną ekspozycję u ludzi. Jednakże ekspozycja okołoporodowa na dawki 2-4 mg/kg/dobę (12-24 mg/m²) wiązała się z obniżoną przeżywalnością młodych i pogorszeniem jakości opieki, co wskazuje na potencjalne ryzyko w tym okresie.
badanie prenatalne i postnatalne, badanie przedkliniczne, delta-9-tetrahydrokannabinol, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ekspozycja u człowieka, kannabidiol, kannabinoidy, karmienie piersią, lipofilność, najądrze, osocze, płodność męska, płodność żeńska, przeżywalność młodych, przeżywalność zarodków, ruchliwość plemników, Sativex, stężenie, toksyczność ogólna, toksyczność reprodukcyjna, wzrost niemowląt - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ventolin 1 mg/ml (0,1%)
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa salbutamolu w formie siarczanu, substancji czynnej preparatu Ventolin (roztwór do nebulizacji 1 mg/ml i 2 mg/ml), wykazały brak negatywnego wpływu na płodność, rozwój zarodkowy, liczebność miotu, masę urodzeniową oraz tempo wzrostu u szczurów przy dawkach 2 mg/kg mc./dobę oraz 50 mg/kg mc./dobę podawanych doustnie. Jedynym istotnym efektem niepożądanym było zmniejszenie przeżywalności niekarmionych młodych do 21 dnia życia, obserwowane wyłącznie przy wysokiej dawce 50 mg/kg mc./dobę. W dawce terapeutycznej 2 mg/kg mc./dobę nie stwierdzono takiego ryzyka, co wskazuje na bezpieczeństwo stosowania leku w standardowych warunkach klinicznych.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Perindopril + Amlodipine Teva Pharmaceuticals 5 mg + 5 mg
Badania przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania perindoprylu wykazały, że głównym narządem docelowym toksyczności po podaniu doustnym są nerki, gdzie obserwowano odwracalne uszkodzenia. Perindopryl nie wykazuje potencjału mutagennego ani karcynogennego w badaniach in vitro i in vivo, a także nie wykazuje działania embriotoksycznego czy teratogennego, choć jako inhibitor ACE może powodować działania niepożądane w późnym okresie rozwoju płodowego, takie jak zgon płodu, wady wrodzone, zmiany nerkowe oraz zwiększoną umieralność okołoporodową. W przypadku amlodypiny, badania reprodukcyjne na szczurach i myszach wykazały zmiany w przebiegu porodu i rozwoju potomstwa przy dawkach około 50-krotnie przekraczających maksymalne zalecane dawki dla ludzi (10 mg/dobę), natomiast dawki do 10 mg/kg/dobę nie wykazały negatywnego wpływu na płodność.
badanie karcynogenności, badanie mutagenności, badanie reprodukcyjne, działanie karcynogenne, funkcja nerek, gęstość spermy, hormon folikulotropowy, inhibitor ACE, inhibitor konwertazy angiotensyny, komórka Sertoliego, potencjał embriotoksyczny, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, potencjał teratogenny, przeżywalność młodych, test in vitro, test in vivo, testosteron, umieralność okołoporodowa, wada wrodzona, zgon płodu, zmiany w nerkach - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ventolin 2 mg/ml
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa salbutamolu, substancji czynnej Ventolin roztworu do nebulizacji, opierają się na badaniach na szczurach, gdzie podawano doustnie dawki 2 mg/kg mc./dobę oraz 50 mg/kg mc./dobę. W badaniach nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność, rozwój zarodkowy, liczebność miotu, masę urodzeniową ani tempo wzrostu potomstwa. Jedynym niekorzystnym efektem była obniżona przeżywalność niekarmionych młodych w grupie otrzymującej wysoką dawkę 50 mg/kg mc./dobę, co nie miało miejsca przy dawce 2 mg/kg mc./dobę. Warto podkreślić, że dawki te były podawane doustnie, a w praktyce klinicznej Ventolin stosowany jest wziewnie w stężeniach 1 mg/ml lub 2 mg/ml.
badania na szczurach, badania przedkliniczne, bezpieczeństwo leku, dawka terapeutyczna, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, płodność, płodność i rozrodczość, podanie doustne, podanie wziewne, profil bezpieczeństwa leku, przeżywalność młodych, roztwór do nebulizacji, rozwój postnatalny, rozwój zarodka, rozwój zarodkowo-płodowy, salbutamol - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mirtagen 30 mg
Przedkliniczne badania mirtazapiny wykazały korzystny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych, bez specyficznych działań toksycznych podczas długotrwałego podawania. Badania reprodukcyjne na szczurach i królikach nie wykazały działania teratogennego, choć przy dawkach dwukrotnie przekraczających maksymalną ekspozycję terapeutyczną u ludzi zaobserwowano wzrost strat poimplantacyjnych, zmniejszenie masy ciała miotów oraz obniżoną przeżywalność młodych w pierwszych trzech dniach laktacji. Wyniki te wskazują na szeroki margines bezpieczeństwa klinicznego. Kompleksowa ocena genotoksyczności potwierdziła brak potencjału mutagennego i uszkadzającego DNA, co jest istotne dla bezpieczeństwa długotrwałego stosowania leku.
badanie farmakologiczne, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, genotoksyczność, guz tarczycy, margines bezpieczeństwa, masa ciała miotu, mirtazapina, mutacja chromosomalna, mutacja genowa, nowotwór wątrobowo-komórkowy, potencjał rakotwórczy, przeżywalność młodych, specyficzność gatunkowa, straty poimplantacyjne, toksyczność po podaniu wielokrotnym, uszkodzenie DNA - Leksykon substancji czynnych
Lopinawir – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne lopinawiru, składnika leku Lopinavir + Ritonavir Accord, wykazały, że głównymi narządami docelowymi są wątroba, nerki, tarczyca, śledziona oraz krwinki czerwone. U gryzoni i psów po podaniu dawek wielokrotnych (ponad 6-krotnie wyższych niż zalecana dawka kliniczna) obserwowano obrzęk komórek wątroby z ogniskowym zwyrodnieniem, niewielkie zwyrodnienie kanalików nerkowych u myszy (przy dawkach co najmniej 2-krotnie wyższych niż u ludzi), przerost komórek pęcherzykowych tarczycy u szczurów związany ze zmniejszeniem stężenia tyroksyny i wzrostem TSH, a także zmiany hematologiczne (anizocytoza, poikilocytoza) i powiększenie śledziony z histiocytozą u szczurów. Profil lipidowy u gryzoni wykazywał podwyższone stężenia cholesterolu (szczury, myszy) i triglicerydów (myszy), natomiast u psów nie zaobserwowano takich zmian. W badaniach in vitro lopinawir z rytonawirem hamował o 30% kanały potasowe HERG przy stężeniach odpowiadających 7-krotności całkowitego i 15-krotności wolnego stężenia w osoczu u ludzi, jednak bez istotnego wpływu na repolaryzację włókien Purkinjego u psów. Dystrybucja leku w mięśniu sercowym szczurów wykazała AUC na poziomie około 50% wartości osoczowej po 72 godzinach, co sugeruje brak istotnej retencji w tkance mięśnia sercowego.
aberracja chromosomalna, badanie elektrokardiograficzne, badanie toksykologiczne, bradykardia, działanie mutagenne, histiocytoza, hormon tyreotropowy, kanał potasowy hERG, narząd docelowy, odczyn Coombsa, potencjał genotoksyczny, profil lipidowy, przepływ jonów potasowych, przerost komórek pęcherzykowych tarczycy, przeżywalność młodych, repolaryzacja, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność dla samic, toksyczność zarodkowo-płodowa, włókno Purkinjego, wydłużenie odstępu PR, zaburzenie elektrolitowe, załamek U, zwyrodnienie kanalików nerkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sumilar Duo 5 mg + 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Sumilar Duo, zawierającego ramipryl i amlodypinę, wykazały, że ramipryl charakteryzuje się szerokim marginesem bezpieczeństwa przy dawkach do 2 mg/kg mc./dobę u szczurów, 2,5 mg/kg mc./dobę u psów oraz 8 mg/kg mc./dobę u małp. Wysokie dawki (250 mg/kg mc./dobę) powodowały powiększenie aparatu przykłębuszkowego u psów i małp, co jest efektem farmakodynamicznym. U młodych szczurów pojedyncza dawka ramiprylu wywołała nieodwracalne uszkodzenie nerek, a podawanie dawek ≥50 mg/kg mc./dobę samicom szczura w ciąży i laktacji skutkowało trwałym uszkodzeniem nerek potomstwa. Ramipryl nie wykazał działania teratogennego ani negatywnego wpływu na płodność, a badania mutagenności potwierdziły brak genotoksyczności.
aparat przykłębuszkowy, dojrzała spermatyda, działanie mutagenne, genotoksyczność, gęstość nasienia, hormon folikulotropowy, komórka Sertoliego, mutagenność, nefrotoksyczność, obraz krwi, opóźnienie porodu, poszerzenie miedniczki nerkowej, potencjał rakotwórczy, przeżywalność młodych, ramipryl i amlodypina, testosteron w osoczu, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, właściwość genotoksyczna, właściwość teratogenna, wydłużenie porodu, zaburzenie równowagi elektrolitowej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ramipril + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed 2,5 mg + 5 mg + 12,5 mg
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania trójskładnikowego preparatu Ramipril + Amlodypine + Hydrochlorothiazide Adamed wskazują na brak teratogenności ramiprilu w badaniach na szczurach, królikach i małpach, co jest istotne dla bezpieczeństwa stosowania u kobiet w wieku rozrodczym. Nie stwierdzono również zaburzeń płodności u szczurów obu płci przy podawaniu ramiprilu. Jednakże, podawanie ramiprilu w dawkach ≥50 mg/kg mc. samicom szczurów w ciąży i laktacji powodowało trwałe uszkodzenia nerek potomstwa, manifestujące się poszerzeniem miedniczek nerkowych. Ponadto, nefrotoksyczność obserwowano także u młodych szczurów po pojedynczych dawkach ramiprilu. W przypadku amlodypiny, toksyczność reprodukcyjna u gryzoni objawiała się opóźnieniem i wydłużeniem porodu oraz zmniejszoną przeżywalnością młodych przy dawkach około 50-krotnie przekraczających maksymalne dawki u ludzi (w przeliczeniu na mg/kg mc.).
dysfagia, gęstość nasienia, hormon folikulotropowy, hydrochlorotiazyd, komórki Sertoliego, miedniczka nerkowa, nefrotoksyczność, opóźniony poród, płodność, przeżywalność młodych, ramipryl i amlodypina, spermatydy, testosteron, toksyczność reprodukcyjna, układ rozrodczy męski, uszkodzenie nerek, właściwość teratogenna, wydłużony poród, zaburzenia porodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lexotan 3 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne bromazepamu wykazały brak działania kancerogennego oraz genotoksycznego, co potwierdzono zarówno in vitro, jak i in vivo. W modelu szczurzym nie zaobserwowano indukcji nowotworów, a testy genotoksyczności nie wykazały uszkodzeń materiału genetycznego. Ponadto, codzienne podawanie bromazepamu drogą doustną nie wpłynęło negatywnie na płodność i zdolności reprodukcyjne szczurów, co jest istotne dla oceny bezpieczeństwa stosowania leku u pacjentów w wieku rozrodczym.
badanie genotoksyczności, badanie kancerogenności, bezpieczeństwo przedkliniczne, bromazepam, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, masa płodu, płodność, poród martwego płodu, potencjał genotoksyczny, przeżywalność młodych, przyrost masy ciała, resorpcja płodów, śmiertelność płodów, toksyczność rozwojowa