martwica toksyczna naskórka

Martwica toksyczna naskórka (Toxic Epidermal Necrolysis, TEN) to rzadkie, zagrażające życiu schorzenie dermatologiczne charakteryzujące się masywnym złuszczaniem naskórka i błon śluzowych. Jest najcięższą postacią skórnych reakcji polekowych z odsetkiem śmiertelności sięgającym 30-40%. TEN definiuje się jako utratę ponad 30% powierzchni naskórka, przy czym gdy utrata obejmuje 10-30%, mówi się o zespole nakładania SJS/TEN.

Główną przyczyną martwicy toksycznej naskórka są reakcje na leki, przede wszystkim antybiotyki (sulfonamidy), leki przeciwpadaczkowe (karbamazepina, lamotrygina), niesteroidowe leki przeciwzapalne, allopurynol i newirapina. Patogeneza TEN opiera się na reakcji immunologicznej, w której kluczową rolę odgrywają limfocyty T cytotoksyczne i cytokiny prozapalne, szczególnie TNF-alfa, prowadząc do masowej apoptozy keratynocytów.

Obraz kliniczny TEN rozpoczyna się niespecyficznymi objawami grypopodobnymi, po których następuje bolesna wysypka rumieniowa, szybko przekształcająca się w pęcherze i rozległe obszary odsłoniętej skóry właściwej. Charakterystycznym objawem jest objaw Nikolskiego (oddzielanie się naskórka pod wpływem lekkiego nacisku). Zajęcie błon śluzowych oczu, jamy ustnej, narządów płciowych i dróg oddechowych jest powszechne i może prowadzić do poważnych powikłań.

Leczenie TEN wymaga natychmiastowej hospitalizacji, najlepiej w ośrodku leczenia oparzeń lub oddziale intensywnej terapii. Obejmuje natychmiastowe odstawienie leku wywołującego, intensywną opiekę wspomagającą (wyrównanie płynów i elektrolitów, kontrola bólu, profilaktyka zakażeń), ochronę odsłoniętych powierzchni skóry oraz leczenie immunomodulujące (dożylne immunoglobuliny, cyklosporyna, kortykosteroidy). Wczesne rozpoznanie i leczenie ma kluczowe znaczenie dla poprawy rokowania.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl