choroba zakrzepowo-zatorowa żył
Choroba zakrzepowo-zatorowa żył to stan kliniczny obejmujący zakrzepicę żył głębokich (ZŻG) oraz jej potencjalnie groźne powikłanie – zatorowość płucną (ZP). Proces patofizjologiczny polega na tworzeniu się skrzepliny w układzie żylnym, najczęściej w obrębie kończyn dolnych, która może ulec fragmentacji i przemieszczeniu z prądem krwi do tętnic płucnych.
Czynniki ryzyka choroby zakrzepowo-zatorowej obejmują triada Virchowa: zastój krwi, uszkodzenie śródbłonka naczyniowego oraz nadkrzepliwość. Klinicznie do grupy ryzyka zalicza się pacjentów po zabiegach operacyjnych, unieruchomionych, z chorobami nowotworowymi, stosujących doustne środki antykoncepcyjne, a także osoby z wrodzonymi trombofiliami.
Diagnostyka obejmuje ocenę kliniczną z wykorzystaniem skal prawdopodobieństwa (np. skala Wellsa), oznaczanie poziomu D-dimerów oraz badania obrazowe: ultrasonografia kompresyjna w przypadku podejrzenia ZŻG oraz angiografia CT płucna przy podejrzeniu zatorowości płucnej. Leczenie opiera się głównie na antykoagulacji z wykorzystaniem heparyn drobnocząsteczkowych, antagonistów witaminy K lub doustnych antykoagulantów niebędących antagonistami witaminy K (NOAC).
Profilaktyka choroby zakrzepowo-zatorowej żył ma kluczowe znaczenie, szczególnie u pacjentów hospitalizowanych. Obejmuje wczesne uruchamianie chorych, stosowanie pończoch uciskowych, przerywanej kompresji pneumatycznej oraz farmakologicznej profilaktyki przeciwzakrzepowej zgodnie z oceną ryzyka zakrzepowo-zatorowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Talidomid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Talidomid jest lekiem o silnym działaniu teratogennym, wymagającym ścisłego przestrzegania Programu Zapobiegania Ciąży u wszystkich pacjentów, zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez co najmniej 4 tygodnie przed, w trakcie oraz 4 tygodnie po zakończeniu terapii, a także poddawać się regularnym testom ciążowym o czułości minimum 25 mIU/ml co 4 tygodnie. Mężczyźni powinni stosować prezerwatywy podczas kontaktów seksualnych z kobietami mogącymi zajść w ciążę, nawet po wazektomii, przez cały okres leczenia i co najmniej 7 dni po jego zakończeniu. Talidomid jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u kobiet, które mogą zajść w ciążę, jeśli nie spełniają wymogów programu. Ponadto, lek może powodować zaburzenia miesiączkowania, w tym brak miesiączki, co należy traktować jako potencjalny objaw ciąży do czasu jej wykluczenia. Wydawanie leku powinno być ograniczone do maksymalnie 4 tygodni leczenia u kobiet w wieku rozrodczym, z koniecznością potwierdzenia negatywnego testu ciążowego przed każdą kolejną receptą.
antykoncepcja, blok przedsionkowo-komorowy, choroba zakrzepowo-zatorowa tętnic, choroba zakrzepowo-zatorowa żył, ciężkie zakażenie, działanie teratogenne, martwica toksyczna naskórka, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, ostra białaczka szpikowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, prezerwatywa, reakcja alergiczna, reakcja polekowa z eozynofilią, senność, trombocytopenia, zaburzenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aribit 5 mg
Arypiprazol (Aribit) jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I. Profil bezpieczeństwa leku jest dobrze poznany na podstawie badań klinicznych i danych post-marketingowych. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana. Wśród działań niepożądanych wymienia się m.in. zaburzenia pozapiramidowe (EPS), hiperprolaktynemię, zaburzenia metaboliczne (cukrzyca, hiperglikemia), zaburzenia psychiczne (lęk, depresja, próby samobójcze), a także rzadkie, ale poważne zdarzenia jak złośliwy zespół neuroleptyczny czy torsade de pointes. Arypiprazol wykazuje unikalną właściwość modulacji stężenia prolaktyny, mogąc zarówno ją podwyższać, jak i obniżać, co odróżnia go od innych leków przeciwpsychotycznych.
akatyzja, arypiprazol, arytmia komorowa, choroba zakrzepowo-zatorowa żył, cukrzyca, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, dysfagia, dystonia, epizod maniakalny, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kompulsywne objadanie się, kwasica ketonowa, leukopenia, neutropenia, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, nudności, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, patologiczne uzależnienie od hazardu, późne dyskinezy, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, skurcz krtani, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół abstynencyjny noworodków, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aripiprazole Medical Valley 15 mg
Aripiprazol, stosowany w terapii schizofrenii i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, które występują z różną częstością. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/10) to akatyzja, niepokój ruchowy, bezsenność, lęk, senność, sedacja, bóle głowy, nudności, wymioty, zaparcia, nadmierne wydzielanie śliny oraz zmęczenie. Działania o częstości 1/100 do <1/10 obejmują m.in. hiperglikemię, tachykardię, hipotensję ortostatyczną, suchość w jamie ustnej, zwiększony apetyt oraz zaburzenia pozapiramidowe. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak leukopenia, neutropenia, trombocytopenia, reakcje anafilaktyczne, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, kwasica ketonowa, złośliwy zespół neuroleptyczny, arytmie komorowe, zapalenie trzustki, niewydolność wątroby, zespół DRESS, rabdomioliza oraz zaburzenia kontroli impulsów (np. patologiczne uzależnienie od hazardu, hiperseksualność). Warto podkreślić, że u młodzieży (13-17 lat) częstość występowania działań niepożądanych jest zbliżona do dorosłych, z wyższą częstością senności, zaburzeń pozapiramidowych i akatyzji (≥1/10).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, arytmia komorowa, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból mięśniowy, bradykardia, choroba zakrzepowo-zatorowa żył, cukrzyca, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, czkawka, depresja, drgawki typu grand mal, drżenie, dysfagia, dystonia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica ketonowa, lęk, leukopenia, łysienie, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie się, nadmierne wydzielanie śliny, neutropenia, niepokój ruchowy, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, nudności, objaw pozapiramidowy, obrzęk naczynioruchowy, podwójne widzenie, podwyższona fosfataza alkaliczna, podwyższone ALT, podwyższone AST, podwyższone GGTP, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, reakcja fotoalergiczna, reakcja uczuleniowa, schizofrenia, sedacja, senność, skurcz gardła, skurcz krtani, światłowstręt, sztywność mięśni, tachykardia, torsades de pointes, trombocytopenia, uzależnienie od hazardu, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie regulacji temperatury, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół abstynencyjny, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmęczenie, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Limetic 75 mcg
Limetic, zawierający 75 µg dezogestrelu w postaci tabletek powlekanych, jest przeciwwskazany u pacjentek z czynną chorobą zakrzepowo-zatorową żył, ciężką chorobą wątroby (obecną lub w wywiadzie), nowotworami zależnymi od hormonów płciowych oraz krwawieniami z pochwy o nieznanej etiologii. Dezogestrel metabolizowany jest w wątrobie, dlatego dysfunkcja tego narządu może prowadzić do kumulacji leku i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych. Ponadto, obecność nadwrażliwości na substancję czynną, olej sojowy (maks. 0,026 mg/tabletkę), orzeszki ziemne lub inne składniki pomocnicze stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku. Warto również uwzględnić obecność laktozy jednowodnej (~55 mg/tabletkę), co jest istotne u pacjentek z nietolerancją galaktozy lub niedoborem laktazy.
badanie fizykalne, choroba wątroby, choroba zakrzepowo-zatorowa żył, dezogestrel, hormon steroidowy, krwawienie z pochwy, laktoza jednowodna, leczenie przeciwzakrzepowe, nadwrażliwość, narządy rodne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór estrogenozależny, nowotwór hormonozależny, olej sojowy, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, próby czynnościowe wątroby, rak piersi, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, trombofilia, wywiad medyczny, zakrzepica żylna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dessette mono 75 mcg
Produkt leczniczy Dessette mono zawierający 75 mikrogramów dezogestrelu w postaci tabletek powlekanych jest przeciwwskazany u pacjentek z czynną chorobą zakrzepowo-zatorową żył, ciężką chorobą wątroby (np. aktywne wirusowe zapalenie, marskość, niewydolność), obecnością lub podejrzeniem hormonozależnych nowotworów złośliwych (rak piersi, endometrium, jajnika) oraz u pacjentek z niewyjaśnionym krwawieniem z pochwy. Ponadto, nadwrażliwość na dezogestrel lub substancje pomocnicze, w tym 47,37 mg laktozy jednowodnej w każdej tabletce, stanowi bezwzględne przeciwwskazanie. Stosowanie leku w wymienionych stanach może prowadzić do nasilenia choroby podstawowej, zwiększenia ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, przyspieszenia wzrostu nowotworu lub maskowania objawów poważnych patologii ginekologicznych.
choroba zakrzepowo-zatorowa żył, ciężka choroba wątroby, dezogestrel, krwawienie z pochwy, marskość wątroby, mięśniak macicy, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, nowotwór hormonozależny, nowotwór jajnika, patologia szyjki macicy, polip endometrium, progestagen, rak endometrium, rak piersi, receptor progesteronowy, wirusowe zapalenie wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aripiprazole Medical Valley 30 mg
Aripiprazol, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg, wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący przede wszystkim zaburzenia pozapiramidowe, takie jak akatyzja (częstość ≥ 1/100 do < 1/10) oraz nudności (często). W badaniach klinicznych u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi częstość występowania akatyzji wynosiła odpowiednio do 12,1% i 6,2% w grupach leczonych aripiprazolem, przewyższając placebo. Inne często obserwowane działania to senność, zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia snu oraz zmęczenie. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia rytmu serca (w tym torsades de pointes), oraz zaburzenia metaboliczne, w tym hiperglikemia i cukrzyca (częstość cukrzycy – często). W populacji młodzieży (13-17 lat) profil bezpieczeństwa jest podobny do dorosłych, z wyższą częstością senności i zaburzeń pozapiramidowych.
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, arytmia komorowa, choroba zakrzepowo-zatorowa żył, drżenie, dysfagia, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica ketonowa, leukopenia, neutropenia, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, nudności, patologiczne uzależnienie od hazardu, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, reakcja fotoalergiczna, reakcja uczuleniowa, sedacja, tachykardia, torsades de pointes, trombocytopenia, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie pozapiramidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół abstynencyjny noworodków, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka