Działania niepożądane
Aripiprazole Medical Valley 30 mg
Aripiprazol, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg, wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący przede wszystkim zaburzenia pozapiramidowe, takie jak akatyzja (częstość ≥ 1/100 do < 1/10) oraz nudności (często). W badaniach klinicznych u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi częstość występowania akatyzji wynosiła odpowiednio do 12,1% i 6,2% w grupach leczonych aripiprazolem, przewyższając placebo. Inne często obserwowane działania to senność, zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia snu oraz zmęczenie. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia rytmu serca (w tym torsades de pointes), oraz zaburzenia metaboliczne, w tym hiperglikemia i cukrzyca (częstość cukrzycy – często). W populacji młodzieży (13-17 lat) profil bezpieczeństwa jest podobny do dorosłych, z wyższą częstością senności i zaburzeń pozapiramidowych.
- Działania niepożądane leku Aripiprazole Medical Valley
- Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania
- Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
- Szczegółowe omówienie wybranych działań niepożądanych
- Działania niepożądane u dzieci i młodzieży
- Schizofrenia u młodzieży (15 lat i starszej)
- Epizody maniakalne w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym u młodzieży
- Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów
- Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Działania niepożądane leku Aripiprazole Medical Valley
Aripiprazole Medical Valley to lek przeciwpsychotyczny zawierający arypiprazol, dostępny w tabletkach o mocy 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tego leku, na podstawie danych z badań klinicznych oraz raportów z okresu po wprowadzeniu produktu do obrotu.1
Ogólny profil bezpieczeństwa
Na podstawie kontrolowanych badań klinicznych z użyciem placebo, najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi u pacjentów przyjmujących arypiprazol doustnie są akatyzja (niepokój ruchowy) oraz nudności. Każde z tych działań występuje u ponad 3% pacjentów.2
Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania
Działania niepożądane aripiprazolu są klasyfikowane według częstości występowania w następujących kategoriach:3
- Bardzo często: występujące u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥ 1/10)
- Często: występujące u od 1 na 100 do mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥ 1/100 do < 1/10)
- Niezbyt często: występujące u od 1 na 1000 do mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥ 1/1000 do < 1/100)
- Rzadko: występujące u od 1 na 10000 do mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥ 1/10000 do < 1/1000)
- Bardzo rzadko: występujące u mniej niż 1 na 10000 pacjentów (< 1/10000)
- Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych
Warto zauważyć, że dla działań niepożądanych zgłaszanych po wprowadzeniu leku do obrotu nie można określić dokładnej częstości występowania, ponieważ pochodzą one ze spontanicznych zgłoszeń. Z tego powodu ich częstość określa się jako „nieznana”.4
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
| Układ/narząd | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Leukopenia | Nieznana | Zmniejszona liczba białych krwinek |
| Neutropenia | Nieznana | Zmniejszona liczba neutrofili | |
| Trombocytopenia | Nieznana | Zmniejszona liczba płytek krwi | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcje uczuleniowe | Nieznana | Obejmują reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy (w tym obrzęk języka i twarzy), świąd, pokrzywkę |
| Zaburzenia endokrynologiczne | Śpiączka hiperosmolarna cukrzycowa, kwasica ketonowa | Nieznana | Poważne powikłania metaboliczne związane z zaburzeniami glikemii |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Cukrzyca | Często | Zaburzenie metabolizmu glukozy |
| Hiperglikemia | Niezbyt często | Podwyższone stężenie glukozy we krwi | |
| Hiponatremia | Nieznana | Obniżone stężenie sodu we krwi | |
| Anoreksja | Nieznana | Zaburzenie odżywiania, utrata apetytu | |
| Zaburzenia psychiczne | Niepokój, zwłaszcza ruchowy | Często | Nadmierne pobudzenie psychoruchowe |
| Bezsenność | Często | Problemy z zasypianiem lub utrzymaniem snu | |
| Lęk | Często | Uczucie niepokoju, napięcia | |
| Depresja | Niezbyt często | Obniżenie nastroju | |
| Hiperseksualność | Niezbyt często | Nadmierne zainteresowanie seksualne | |
| Myśli i zachowania samobójcze | Nieznana | Próby samobójcze, myśli samobójcze, dokonane samobójstwa | |
| Zaburzenia kontroli impulsów | Nieznana | Patologiczne uzależnienie od hazardu, kompulsywna potrzeba wydawania pieniędzy, obżarstwo, poriomania | |
| Zachowania agresywne | Nieznana | Agresja wobec innych | |
| Pobudzenie i nerwowość | Nieznana | Nadmierne pobudzenie psychiczne | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Zaburzenia pozapiramidowe | Często | Sztywność mięśniowa, drżenie, nieprawidłowe ruchy |
| Akatyzja | Często | Niemożność pozostania w bezruchu, przymus poruszania się | |
| Drżenie | Często | Mimowolne rytmiczne ruchy | |
| Zawroty głowy | Często | Uczucie wirowania lub niestabilności | |
| Sedacja | Często | Uspokojenie, spowolnienie | |
| Senność | Często | Nadmierna senność | |
| Bóle głowy | Często | Ból w obrębie głowy | |
| Późne dyskinezy | Niezbyt często | Nieprawidłowe, mimowolne ruchy twarzy lub kończyn | |
| Dystonia | Niezbyt często | Długotrwałe, nieprawidłowe skurcze mięśni | |
| Inne poważne zaburzenia | Nieznana | Złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki grand mal, zespół serotoninowy, zaburzenia mowy | |
| Zaburzenia oka | Niewyraźne widzenie | Często | Zaburzenia ostrości widzenia |
| Podwójne widzenie | Niezbyt często | Widzenie dwóch obrazów jednego przedmiotu | |
| Fotofobia, napad przymusowego patrzenia z rotacją gałek ocznych | Niezbyt często/Nieznana | Nadwrażliwość na światło, nieprawidłowe ruchy gałek ocznych | |
| Zaburzenia serca | Tachykardia | Niezbyt często | Przyspieszenie czynności serca |
| Nagły niewyjaśniony zgon | Nieznana | Nagła śmierć bez ustalonej przyczyny | |
| Torsades de pointes | Nieznana | Specyficzny rodzaj tachykardii komorowej, potencjalnie zagrażającej życiu | |
| Arytmie komorowe | Nieznana | Zaburzenia rytmu serca pochodzenia komorowego | |
| Zatrzymanie akcji serca | Nieznana | Ustanie mechanicznej czynności serca | |
| Bradykardia | Nieznana | Zwolniona czynność serca | |
| Zaburzenia naczyniowe | Hipotensja ortostatyczna | Niezbyt często | Spadek ciśnienia krwi przy zmianie pozycji na stojącą |
| Choroba zakrzepowo-zatorowa żył | Nieznana | Zatory płucne, zakrzepica żył głębokich | |
| Nadciśnienie tętnicze, omdlenia | Nieznana | Podwyższone ciśnienie krwi, utrata przytomności | |
| Zaburzenia układu oddechowego | Czkawka | Niezbyt często | Mimowolne skurcze przepony |
| Zachłystowe zapalenie płuc | Nieznana | Zapalenie płuc spowodowane aspiracją treści pokarmowej | |
| Skurcz krtani i części ustnej gardła | Nieznana | Zwężenie dróg oddechowych w wyniku skurczu mięśni | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Niestrawność | Często | Dyskomfort po posiłku |
| Nudności | Często | Uczucie mdłości | |
| Zaparcia | Często | Trudności z wypróżnianiem | |
| Nadmierne wydzielanie śliny | Często | Zwiększona produkcja śliny | |
| Wymioty | Często | Usunięcie treści żołądkowej przez jamę ustną | |
| Inne zaburzenia | Nieznana | Zapalenie trzustki, dysfagia, biegunka, dyskomfort w jamie brzusznej i żołądku | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Niewydolność wątroby | Nieznana | Poważne upośledzenie funkcji wątroby |
| Zapalenie wątroby | Nieznana | Stan zapalny tkanki wątrobowej | |
| Żółtaczka | Nieznana | Żółte zabarwienie skóry i białkówek oczu | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Wysypka | Nieznana | Zmiany skórne |
| Reakcja fotoalergiczna | Nieznana | Reakcja alergiczna wywołana ekspozycją na światło | |
| Łysienie, nadmierne pocenie | Nieznana | Utrata włosów, zwiększona potliwość | |
| Wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS) | Nieznana | Ciężka reakcja polekowa z wysypką i zajęciem narządów wewnętrznych | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Rabdomioliza | Nieznana | Rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych |
| Bóle mięśniowe, sztywność | Nieznana | Dolegliwości bólowe mięśni, ograniczenie ruchomości | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Nietrzymanie moczu, zatrzymanie moczu | Nieznana | Niekontrolowany wyciek moczu lub niemożność oddania moczu |
| Ciąża i okres okołoporodowy | Zespół abstynencyjny u noworodków | Nieznana | Objawy odstawienne u noworodków narażonych na lek w trakcie ciąży |
| Zaburzenia układu rozrodczego | Priapizm | Nieznana | Długotrwały, bolesny wzwód prącia niezwiązany ze stymulacją seksualną |
| Zaburzenia ogólne | Zmęczenie | Często | Uczucie wyczerpania, osłabienia |
| Zaburzenia regulacji temperatury | Nieznana | Hipotermia lub gorączka | |
| Ból w klatce piersiowej, obrzęk obwodowy | Nieznana | Dolegliwości bólowe w klatce piersiowej, gromadzenie płynów w tkankach | |
| Badania diagnostyczne | Zmiany masy ciała | Nieznana | Zwiększenie lub zmniejszenie masy ciała |
| Zmiany w wynikach badań biochemicznych | Nieznana | Zwiększenie aktywności enzymów (AlAT, AspAT, GGTP, fosfataza alkaliczna), zwiększenie stężenia glukozy, HbA1c | |
| Zaburzenia kardiologiczne | Nieznana | Wydłużenie odstępu QT w EKG |
Szczegółowe omówienie wybranych działań niepożądanych
Objawy pozapiramidowe (EPS)
Schizofrenia: W długoterminowym 52-tygodniowym badaniu kontrolowanym u pacjentów leczonych arypiprazolem objawy pozapiramidowe występowały rzadziej (25,8%) w porównaniu do pacjentów leczonych haloperydolem (57,3%). W innym długoterminowym 26-tygodniowym badaniu z kontrolą placebo częstość EPS wynosiła 19% u pacjentów leczonych arypiprazolem i 13,1% u pacjentów otrzymujących placebo.5
Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: W 12-tygodniowym badaniu kontrolowanym objawy pozapiramidowe występowały u 23,5% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 53,3% pacjentów leczonych haloperydolem. W innym 12-tygodniowym badaniu objawy EPS odnotowano u 26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 17,6% pacjentów leczonych litem.6
Akatyzja
Akatyzja to niepokój ruchowy charakteryzujący się niemożnością pozostania w bezruchu. W kontrolowanych badaniach placebo u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi akatyzja występowała u 12,1% pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do 3,2% pacjentów otrzymujących placebo. U pacjentów ze schizofrenią częstość akatyzji wynosiła 6,2% w grupie arypiprazolu i 3,0% w grupie placebo.7
Dystonia
Dystonia, czyli długotrwałe nieprawidłowe skurcze grup mięśni, może występować u wrażliwych pacjentów w ciągu pierwszych kilku dni leczenia. Objawy dystonii obejmują skurcze mięśni szyi, czasami postępujące do ucisku w gardle, trudności z przełykaniem, trudności z oddychaniem i/lub zaburzenia ruchów języka. Te objawy mogą wystąpić nawet po zastosowaniu małych dawek, jednak częściej i z większym nasileniem występują podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych pierwszej generacji w dużych dawkach. Zwiększone ryzyko ostrej dystonii obserwowano u mężczyzn i w młodszych grupach wiekowych.8
Prolaktyna
Podczas badań klinicznych w zarejestrowanych wskazaniach oraz po wprowadzeniu produktu do obrotu, u pacjentów przyjmujących arypiprazol obserwowano zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia prolaktyny w surowicy w porównaniu do wartości początkowych.9
W grupie młodzieży (13-17 lat) ze schizofrenią, otrzymującej arypiprazol w dawkach od 5 do 30 mg przez okres do 72 miesięcy, niskie stężenia prolaktyny w surowicy stwierdzono u 25,6% dziewcząt (<3 ng/ml) i 45,0% chłopców (<2 ng/ml).<sup data-drug="Aripiprazole Medical Valley" data-section="Działania niepożądane" title="W grupie młodzieży (w wieku od 13 do 17 lat) ze schizofrenią, otrzymującej dawki arypiprazolu od 5 do 30 mg przez okres maksymalnie do 72 miesięcy, częstość występowania małych stężeń prolaktyny w surowicy u pacjentek (< 3 ng/ml) i u pacjentów (10
Parametry laboratoryjne
Porównania pomiędzy arypiprazolem i placebo dotyczące odsetka pacjentów, u których wystąpiły potencjalnie istotne zmiany rutynowych parametrów laboratoryjnych i lipidowych, nie wykazały medycznie istotnych różnic. Ogólnie przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK) obserwowano u 3,5% pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do 2,0% pacjentów otrzymujących placebo.11
Działania niepożądane u dzieci i młodzieży
Schizofrenia u młodzieży (15 lat i starszej)
W krótkoterminowym badaniu z kontrolą placebo u 302 nastolatków (13-17 lat) ze schizofrenią, częstość i rodzaj działań niepożądanych były podobne do obserwowanych u dorosłych, z wyjątkiem następujących działań niepożądanych zgłaszanych częściej u nastolatków:12
- Bardzo często (≥1/10): senność/sedacja i zaburzenia pozapiramidowe
- Często (≥1/100, <1/10): suchość w jamie ustnej, zwiększony apetyt, niedociśnienie ortostatyczne
Profil bezpieczeństwa w 26-tygodniowym otwartym badaniu był podobny do obserwowanego w badaniu krótkoterminowym z kontrolą placebo.13
Epizody maniakalne w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym u młodzieży
Częstość i rodzaj działań niepożądanych u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I były podobne do występujących u dorosłych, z wyjątkiem następujących działań niepożądanych:14
- Bardzo często (≥1/10): senność (23,0%), zaburzenia pozapiramidowe (18,4%), akatyzja (16,0%), zmęczenie (11,8%)
- Często (≥1/100, <1/10): ból w górnej części brzucha, zwiększenie częstości akcji serca, zwiększenie masy ciała, zwiększenie apetytu, drżenie mięśni, dyskineza
Występowanie działań niepożądanych związanych z dawką: zaburzenia pozapiramidowe (częstość występowania: 9,1% dla dawki 10 mg, 28,8% dla dawki 30 mg, 1,7% dla placebo) i akatyzja (częstość występowania: 12,1% dla dawki 10 mg, 20,3% dla dawki 30 mg, 1,7% dla placebo).15
Średnie zmiany masy ciała u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I po 12 i 30 tygodniach leczenia wynosiły odpowiednio dla arypiprazolu 2,4 kg oraz 5,8 kg, a dla placebo 0,2 kg oraz 2,3 kg.16
W populacji dzieci i młodzieży senność oraz zmęczenie obserwowano częściej u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym, w porównaniu do pacjentów ze schizofrenią.17
Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów
U pacjentów leczonych arypiprazolem mogą wystąpić: patologiczne uzależnienie od hazardu, hiperseksualność, kompulsywna potrzeba wydawania pieniędzy, obżarstwo lub kompulsywne objadanie się.18
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, fax: +48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl19
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.20
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania