podwyższona fosfataza alkaliczna
Podwyższona fosfataza alkaliczna (ALP) to stan kliniczny wskazujący na zwiększoną aktywność tego enzymu w surowicy krwi. Fosfataza alkaliczna jest enzymem występującym głównie w wątrobie, kościach, jelitach i łożysku, a jej podwyższony poziom może świadczyć o różnorodnych procesach patologicznych.
W diagnostyce różnicowej podwyższonej fosfatazy alkalicznej należy uwzględnić choroby wątroby (zwłaszcza z zastojem żółci), schorzenia kostne (np. chorobę Pageta, osteomalację, przerzuty nowotworowe do kości), nadczynność przytarczyc, ciążę (fizjologiczny wzrost), czy też procesy wzrostowe u dzieci i młodzieży. Izoenzymy fosfatazy alkalicznej mogą pomóc w ustaleniu źródła podwyższonej aktywności.
Interpretacja podwyższonego poziomu ALP powinna być zawsze rozpatrywana w kontekście innych parametrów biochemicznych, takich jak GGT, bilirubina czy aminotransferazy, a także obrazu klinicznego pacjenta. Istotne znaczenie ma również stopień podwyższenia ALP – niewielkie wzrosty (do 2-3 razy powyżej górnej granicy normy) mogą występować w łagodnych stanach, podczas gdy znaczne podwyższenia sugerują poważniejsze schorzenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Aripiprazole Medical Valley 15 mg
Aripiprazol, stosowany w terapii schizofrenii i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, które występują z różną częstością. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/10) to akatyzja, niepokój ruchowy, bezsenność, lęk, senność, sedacja, bóle głowy, nudności, wymioty, zaparcia, nadmierne wydzielanie śliny oraz zmęczenie. Działania o częstości 1/100 do <1/10 obejmują m.in. hiperglikemię, tachykardię, hipotensję ortostatyczną, suchość w jamie ustnej, zwiększony apetyt oraz zaburzenia pozapiramidowe. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak leukopenia, neutropenia, trombocytopenia, reakcje anafilaktyczne, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, kwasica ketonowa, złośliwy zespół neuroleptyczny, arytmie komorowe, zapalenie trzustki, niewydolność wątroby, zespół DRESS, rabdomioliza oraz zaburzenia kontroli impulsów (np. patologiczne uzależnienie od hazardu, hiperseksualność). Warto podkreślić, że u młodzieży (13-17 lat) częstość występowania działań niepożądanych jest zbliżona do dorosłych, z wyższą częstością senności, zaburzeń pozapiramidowych i akatyzji (≥1/10).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, arytmia komorowa, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból mięśniowy, bradykardia, choroba zakrzepowo-zatorowa żył, cukrzyca, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, czkawka, depresja, drgawki typu grand mal, drżenie, dysfagia, dystonia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica ketonowa, lęk, leukopenia, łysienie, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie się, nadmierne wydzielanie śliny, neutropenia, niepokój ruchowy, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, nudności, objaw pozapiramidowy, obrzęk naczynioruchowy, podwójne widzenie, podwyższona fosfataza alkaliczna, podwyższone ALT, podwyższone AST, podwyższone GGTP, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, reakcja fotoalergiczna, reakcja uczuleniowa, schizofrenia, sedacja, senność, skurcz gardła, skurcz krtani, światłowstręt, sztywność mięśni, tachykardia, torsades de pointes, trombocytopenia, uzależnienie od hazardu, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie regulacji temperatury, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół abstynencyjny, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmęczenie, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lorazepam Orion 2,5 mg
Lek Lorazepam Orion w dawce 2,5 mg, będący benzodiazepiną, wykazuje typowy profil działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami układu nerwowego. Bardzo często obserwuje się uspokojenie i senność, a często ataksję i zawroty głowy. Niezbyt często występują bóle głowy, zmniejszenie czujności, zaburzenia widzenia (diplopia, niewyraźne widzenie) oraz nudności. Rzadko pojawiają się poważne objawy neurologiczne, takie jak drgawki, dyzartria czy śpiączka. Wśród zaburzeń psychicznych często notuje się dezorientację, depresję i ujawnienie wcześniej istniejącej depresji, a reakcje paradoksalne (lęk, pobudzenie, agresja) mają nieznaną częstość. Zmęczenie i astenię obserwuje się bardzo często i często, odpowiednio. Osłabienie mięśni, istotne zwłaszcza u osób starszych, występuje często, zwiększając ryzyko upadków.
agranulocytoza, astenia, ataksja, benzodiazepina, bezdech senny, depresja oddechowa, dezorientacja, diplopia, dyskrazja krwi, dyzartria, hiperbilirubinemia, hiponatremia, lorazepam, myśli samobójcze, napad padaczkowy, niepamięć następcza, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba płuc, osłabienie mięśni, pancytopenia, podwyższona fosfataza alkaliczna, podwyższone aminotransferazy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja paradoksalna, sedacja, senność, SIADH, trombocytopenia, zaburzenia snu, zawroty głowy, zespół odstawienia, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ertapenem AptaPharma 1 g
Ertapenem AptaPharma, karbapenemowy antybiotyk podawany w dawce 1 g dożylnie, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych klinicznych u ponad 2200 dorosłych i 384 pacjentów pediatrycznych. Działania niepożądane wystąpiły u około 20% pacjentów, z koniecznością przerwania terapii u 1,3% dorosłych i 0,5% dzieci. Najczęstsze objawy u dorosłych to biegunka (4,8%), powikłania żylne w miejscu infuzji (4,5%) oraz nudności (2,8%), natomiast u dzieci ból w miejscu infuzji (6,1%) i biegunka (5,2%). W badaniach laboratoryjnych obserwowano częste podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych AlAT i AspAT (około 4,6% u dorosłych, 2,8-2,9% u dzieci) oraz zmiany hematologiczne, takie jak zwiększenie liczby płytek krwi (3%) u dorosłych i zmniejszenie liczby neutrofili (3%) u dzieci. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest od często (≥1/100 do <1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), z uwzględnieniem reakcji alergicznych, zaburzeń neurologicznych, skórnych, wątroby i nerek, które mogą wymagać natychmiastowej interwencji.
anafilaksja, biegunka poantybiotykowa, Clostridium difficile, drgawki, dysfagia, dyskineza, ertapenem sodowy, hipoglikemia, kandydoza jamy ustnej, karbapenemy, nadkażenie mikrobiologiczne, neutrofilia, neutropenia, niedociśnienie, niewydolność nerek, omamy, osutka krostkowa, podwyższona bilirubina, podwyższona fosfataza alkaliczna, podwyższone AlAT, podwyższone AspAT, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, splątanie, wysypka polekowa, zaburzenia neurologiczne, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie zakrzepowe żył, zespół DRESS - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zocor 20 20 mg
Symwastatyna (Zocor) wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w dużych badaniach klinicznych, takich jak HPS (n=20 536) i 4S (n=4444), gdzie dawka 40 mg/dobę przez 5 lat nie różniła się istotnie pod względem działań niepożądanych od placebo. Najpoważniejszym ryzykiem są powikłania mięśniowe, w tym miopatia (<0,1% przy 40 mg/dobę), zapalenie mięśni oraz rabdomioliza, której częstość wzrasta do 1,0% przy dawce 80 mg/dobę (w porównaniu do 0,02% przy 20 mg/dobę). Szczególną uwagę wymaga immunozależna miopatia martwicza (IMNM), charakteryzująca się utrzymującym się osłabieniem mięśni i podwyższoną kinazą kreatynową mimo odstawienia leku, wymagająca leczenia immunosupresyjnego. Ponadto, u 0,21% pacjentów leczonych 40 mg/dobę odnotowano wzrost aktywności aminotransferaz >3x górnej granicy normy, a rzadko występują zapalenie wątroby i niewydolność wątroby. Terapia statynami wiąże się także z ryzykiem hiperglikemii i rozwoju cukrzycy, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka (glukoza na czczo ≥5,6 mmol/l, BMI >30 kg/m², nadciśnienie, hipertriglicerydemia).
anafilaksja, astenia, bezsenność, biegunka, ból głowy, depresja, eozynofilia, ginekomastia, glukoza na czczo, hemoglobina glikowana, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, małopłytkowość, miastenia rzekomoporaźna, miopatia, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niestrawność, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezje, podwyższona fosfataza alkaliczna, podwyższona kinaza kreatynowa, podwyższone aminotransferazy, pokrzywka, polekowe zmiany liszajowate, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, tendinopatia, wymioty, zaburzenia erekcji, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia pamięci, zapalenie mięśni, zapalenie mięśni i skóry, zapalenie naczyń, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zerwanie mięśnia, zespół nadwrażliwości, zespół toczniopodobny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lorabex 4 mg/ml
Lorazepam, substancja czynna leku Lorabex, jest generalnie dobrze tolerowany, jednak działania niepożądane są ściśle zależne od dawki i najczęściej pojawiają się na początku terapii, ustępując po jej kontynuacji lub redukcji dawki. Przedawkowanie może manifestować się brakiem równowagi i ataksją, a większe dawki powodują nasilającą się depresję ośrodkowego układu nerwowego (OUN) oraz depresję oddechową, co jest szczególnie istotne u pacjentów z chorobami układu oddechowego. Wśród działań niepożądanych wyróżnia się trombocytopenię, agranulocytozę, pancytopenię (≥1/10), reakcje nadwrażliwości i anafilaktyczne (≥1/100 do <1/10), zespół SIADH (≥1/1000 do <1/100), hiponatremię (≥1/10 000 do <1/1000) oraz rzadkie reakcje paradoksalne, takie jak pobudzenie, agresja czy psychozy, które częściej występują u dzieci i osób starszych. Lorazepam może także powodować przemijającą niepamięć następczą, zaburzenia widzenia, zawroty głowy, niedociśnienie oraz zmiany w parametrach wątrobowych (zwiększenie bilirubiny, aminotransferaz i fosfatazy alkalicznej).
agranulocytoza, ataksja, benzodiazepina, bezdech senny, depresja oddechowa, drgawki, dyzartria, hiperbilirubinemia, hiponatremia, hipotensja, hipotermia, lorazepam, miastenia, nadwrażliwość, napad padaczkowy, niepamięć następcza, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba płuc, ośrodkowy układ nerwowy, pancytopenia, podwójne widzenie, podwyższona fosfataza alkaliczna, podwyższone aminotransferazy, reakcja anafilaktyczna, reakcja paradoksalna, trombocytopenia, zawroty głowy błędnikowe, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Teicoplanin Altan 200 mg
Teikoplanina (Teicoplanin Altan 200 mg) jest glikopeptydowym antybiotykiem stosowanym w leczeniu ciężkich zakażeń, którego profil bezpieczeństwa wymaga szczegółowego monitorowania działań niepożądanych. Działania te sklasyfikowano według częstości występowania: często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia, małopłytkowość i eozynofilia, a także reakcje ogólne (ból, gorączka) i skórne (rumień, wysypka, świąd). Rzadziej obserwuje się poważniejsze stany, w tym neutropenię, agranulocytozę, pancytopenię, reakcje anafilaktyczne, drgawki, ototoksyczność (głuchota, szumy uszne), ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka, DRESS) oraz nefrotoksyczność manifestującą się wzrostem stężenia kreatyniny i ostrą niewydolnością nerek. Produkt zawiera 200 mg teikoplaniny (≥200 000 j.m.) oraz 9,45 mg sodu na fiolkę, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej.
antybiotyk glikopeptydowy, ciężkie zakażenie, drgawki, hiperkreatynemia, nefrotoksyczność, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ototoksyczność, pancytopenia, pęcherzowe zapalenie skóry, podwyższona fosfataza alkaliczna, podwyższone aminotransferazy, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, szumy uszne, teikoplanina, toksyczna nekroliza naskórka, utrata słuchu, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia hematologiczne, zaburzenie przedsionkowe, zapalenie żył, zawroty głowy, zespół czerwonego człowieka, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Kwas gadobenowy – Działania niepożądane
Kwas gadobenowy, składnik aktywny preparatu MultiHance, wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się głównie łagodnymi i samoistnie ustępującymi działaniami niepożądanymi, bez istotnej korelacji z wiekiem, płcią czy dawką. Najpoważniejsze działania niepożądane obejmują reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję i wstrząs anafilaktyczny, które mogą prowadzić do zgonu. Reakcje te najczęściej dotyczą układu oddechowego, krążenia, skóry i błon śluzowych. W miejscu podania mogą wystąpić ból, pieczenie, obrzęk, pęcherze, a w rzadkich przypadkach martwica tkanek i zakrzepowe zapalenie żył. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z wcześniejszymi drgawkami, guzami mózgu lub innymi zaburzeniami neurologicznymi, u których obserwowano występowanie drgawek. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest zbliżony do dorosłych, a działania niepożądane w populacji pediatrycznej mają charakter nieciężki.
blok przedsionkowo-komorowy, chelat gadolinu, drgawek, kwas gadobenowy, martwica tkanek, MultiHance, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność oddechowa, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, parestezja, parosmia, podwyższona fosfataza alkaliczna, podwyższone aminotransferazy, populacja pediatryczna, proteinuria, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie QT, wynaczynienie środka kontrastowego, zaburzenie neurologiczne, zakrzepowe zapalenie żył, zatrzymanie akcji serca, zespół Kounisa