Działania niepożądane leku Zocor

Podczas stosowania symwastatyny (substancja czynna leku Zocor) mogą wystąpić różne działania niepożądane, których częstość i nasilenie zależą od dawki oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Informacje o działaniach niepożądanych opierają się na danych z wieloośrodkowych, długoterminowych badań klinicznych, w tym Heart Protection Study (HPS) z udziałem 20 536 pacjentów oraz Scandinavian Simvastatin Survival Study (4S) z udziałem 4444 pacjentów, a także na podstawie zgłoszeń spontanicznych po wprowadzeniu leku do obrotu.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

W badaniu HPS, gdzie porównywano działanie symwastatyny w dawce 40 mg na dobę (n=10 269) z placebo (n=10 267) przez średni okres obserwacji wynoszący 5 lat, parametry bezpieczeństwa były porównywalne między obiema grupami. Wskaźniki przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych wynosiły 4,8% w grupie pacjentów leczonych Zocorem, w porównaniu z 5,1% w grupie placebo.²

Miopatia i rabdomioliza

Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne ryzyko rozwoju miopatii, w tym zapalenia mięśni oraz rabdomiolizy (z ostrą niewydolnością nerek lub bez niej). Częstość występowania miopatii w badaniu HPS wynosiła poniżej 0,1% u pacjentów leczonych Zocorem w dawce 40 mg. Warto podkreślić, że w badaniu klinicznym wykazano, iż stosowanie symwastatyny w dawce 80 mg na dobę wiązało się z istotnie wyższym ryzykiem miopatii (1,0%) w porównaniu z dawką 20 mg na dobę (0,02%).<sup data-drug="Zocor 20" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania miopatii była poniżej 0,1% (3

Do rzadkich powikłań związanych z układem mięśniowo-szkieletowym należy również zerwanie mięśni (bardzo rzadko) oraz tendinopatia, czasami powikłana zerwaniem ścięgna (częstość nieznana). Zgłaszano również bardzo rzadkie przypadki immunozależnej miopatii martwiczej (IMNM), której cechami klinicznymi są: utrzymujące się osłabienie mięśni proksymalnych, zwiększona aktywność kinazy kreatynowej w surowicy (utrzymująca się mimo przerwania leczenia statynami), a w badaniu biopsyjnym mięśni stwierdza się martwiczą miopatię bez istotnego zapalenia. U pacjentów z IMNM obserwuje się poprawę po zastosowaniu leków immunosupresyjnych.⁴

Zaburzenia funkcji wątroby

Zwiększenie aktywności aminotransferaz (więcej niż trzykrotnie powyżej górnej granicy uznanej za prawidłową, potwierdzone powtórnym badaniem) wystąpiło u 0,21% pacjentów (n=21) leczonych Zocorem w dawce 40 mg, w porównaniu do 0,09% pacjentów (n=9) otrzymujących placebo. Do rzadko występujących zaburzeń wątroby i dróg żółciowych należą zapalenie wątroby i żółtaczka, natomiast bardzo rzadko może wystąpić niewydolność wątroby (bez skutku śmiertelnego lub zakończona zgonem).⁵

Zaburzenia metaboliczne

U pacjentów przyjmujących statyny, w tym Zocor, zgłaszano przypadki wzrostu stężenia HbA1c i glukozy w surowicy na czczo. Ryzyko rozwoju cukrzycy zależy od obecności lub braku czynników ryzyka takich jak: poziom glukozy na czczo ≥5,6 mmol/l, BMI >30 kg/m², podwyższony poziom triglicerydów i nadciśnienie w wywiadzie. ^{30 kg/m², podwyższony poziom triglicerydów, nadciśnienie w wywiadzie).”>6}

Zaburzenia neurologiczne i psychiczne

Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano rzadkie przypadki zaburzeń funkcji poznawczych (np. utrata pamięci, słaba pamięć, amnezja, zaburzenia pamięci, splątanie) u pacjentów przyjmujących statyny, w tym symwastatynę. Zgłaszane problemy były na ogół łagodne i ustępowały po przerwaniu leczenia, ze zmiennym czasem od wystąpienia objawów (od 1 dnia do kilku lat) do ich ustąpienia (mediana 3 tygodnie).⁷

Do rzadko zgłaszanych działań niepożądanych ze strony układu nerwowego należą: ból głowy, parestezje, zawroty głowy i neuropatia obwodowa. Bardzo rzadko mogą wystąpić zaburzenia pamięci, a z nieustaloną częstością – miastenia rzekomoporaźna.⁸

W zakresie zaburzeń psychicznych bardzo rzadko raportowano bezsenność, a z nieznaną częstością – depresję. Podczas stosowania niektórych statyn zgłaszano również zaburzenia snu, w tym koszmary senne.⁹

Zespół nadwrażliwości

W rzadkich przypadkach opisywano objawy zespołu nadwrażliwości, przebiegającego z jednym lub więcej spośród objawów, takich jak: obrzęk naczynioruchowy, zespół toczniopodobny, bóle mięśni typu reumatoidalnego, zapalenie mięśni i skóry, zapalenie naczyń, małopłytkowość, eozynofilia, podwyższone OB, zapalenie stawów i bóle stawów, pokrzywka, nadwrażliwość na światło, gorączka, uderzenia gorąca, duszność i złe samopoczucie.¹⁰

Inne układy narządowe

Do rzadkich działań niepożądanych ze strony narządu wzroku należą: niewyraźne widzenie i zaburzenia widzenia, natomiast z nieznaną częstością może wystąpić miastenia oka.¹¹

W zakresie układu oddechowego z nieznaną częstością zgłaszano przypadki śródmiąższowej choroby płuc.¹²

Z rzadko występujących zaburzeń żołądka i jelit wymienia się: zaparcia, bóle brzucha, wzdęcia z oddawaniem wiatrów, niestrawność, biegunka, nudności, wymioty oraz zapalenie trzustki.¹³

W układzie rozrodczym bardzo rzadko może wystąpić ginekomastia, a z nieznaną częstością – zaburzenia erekcji. Podczas stosowania niektórych statyn zgłaszano również zaburzenia seksualne.¹⁴

Rzadko zgłaszano niedokrwistość oraz astenię, natomiast bardzo rzadko może wystąpić anafilaksja.¹⁵

Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych

Do rzadko obserwowanych nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych należą: zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy krwi (aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej, γ-glutamylotranspeptydazy), podwyższenie aktywności fosfatazy alkalicznej oraz zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej w surowicy krwi.¹⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

W 48-tygodniowym badaniu z udziałem dzieci i młodzieży (chłopców w fazie II i powyżej wg skali Tannera oraz dziewcząt, u których minął co najmniej jeden rok od pierwszej miesiączki) w wieku 10-17 lat z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną (n=175), profil bezpieczeństwa i tolerancji w grupie leczonej Zocorem był na ogół podobny do profilu w grupie leczonej placebo. Długotrwały wpływ leku na dojrzewanie fizyczne, umysłowe i płciowe jest nieznany, a dane po jednym roku leczenia są niewystarczające.¹⁷

Tabela działań niepożądanych symwastatyny

Szczególne niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Powikłania mięśniowe

Najpoważniejsze zagrożenia związane ze stosowaniem symwastatyny dotyczą powikłań mięśniowych, które mogą mieć charakter progresywny i potencjalnie zagrażający życiu. Szczególnie niebezpieczna jest rabdomioliza, czyli rozpad mięśni prążkowanych, który może prowadzić do ostrej niewydolności nerek w wyniku uwalniania mioglobiny i jej toksycznego działania na kanaliki nerkowe.¹⁸

Ryzyko jest wyraźnie zależne od dawki, co potwierdza obserwacja, że miopatia u pacjentów przyjmujących dawkę 80 mg na dobę występuje znacznie częściej (1,0%) niż u pacjentów stosujących dawkę 20 mg (0,02%).¹⁹

Szczególną uwagę należy zwrócić na immunozależną miopatię martwiczą (IMNM), która ma podłoże autoimmunologiczne i może wystąpić zarówno w trakcie leczenia statynami, jak i po jego zakończeniu. W przeciwieństwie do typowej miopatii związanej ze statynami, IMNM charakteryzuje się utrzymującymi się objawami osłabienia mięśni i podwyższoną aktywnością kinazy kreatynowej mimo odstawienia leku, co wymaga zastosowania leczenia immunosupresyjnego.²⁰

Hepatotoksyczność

Symwastatyna może powodować zarówno bezobjawowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, jak i jawne klinicznie zapalenie wątroby. W skrajnych przypadkach może rozwinąć się niewydolność wątroby, która potencjalnie może prowadzić do zgonu. W badaniu HPS zwiększenie aktywności aminotransferaz (>3x górna granica normy) wystąpiło u 0,21% pacjentów leczonych dawką 40 mg, w porównaniu do 0,09% pacjentów otrzymujących placebo.²¹

Ryzyko rozwoju cukrzycy

Terapia statynami, w tym symwastatyną, wiąże się z ryzykiem rozwoju cukrzycy, szczególnie u pacjentów z predyspozycjami. Ryzyko to jest większe przy współistnieniu czynników takich jak podwyższona glikemia na czczo, otyłość, zaburzenia lipidowe i nadciśnienie tętnicze. Należy monitorować pacjentów pod kątem wystąpienia hiperglikemii, szczególnie tych z czynnikami ryzyka. ^{30 kg/m², podwyższony poziom triglicerydów, nadciśnienie w wywiadzie).”>22}

Zaburzenia funkcji poznawczych

Stosowanie statyn może prowadzić do zaburzeń funkcji poznawczych, takich jak utrata pamięci, amnezja czy splątanie. Chociaż objawy te są zwykle łagodne i ustępują po odstawieniu leku, mogą one istotnie wpływać na jakość życia pacjentów, szczególnie osób starszych. Czas od rozpoczęcia leczenia do wystąpienia objawów jest zmienny – od jednego dnia do kilku lat, podobnie jak czas do ich ustąpienia (mediana 3 tygodnie).²³

Zespół nadwrażliwości i reakcje alergiczne

Zespół nadwrażliwości jest rzadkim, ale potencjalnie poważnym powikłaniem terapii symwastatyną. Może on manifestować się jako zespół wielonarządowy, obejmujący objawy skórne (wysypka, pokrzywka, nadwrażliwość na światło), hematologiczne (małopłytkowość, eozynofilia), reumatologiczne (zapalenie stawów, bóle mięśni typu reumatoidalnego) oraz ogólnoustrojowe (gorączka, złe samopoczucie). W skrajnych przypadkach może wystąpić anafilaksja, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.²⁴

Ważne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych produktu leczniczego po jego dopuszczeniu do obrotu. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Podejrzewane działania niepożądane należy zgłaszać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁵