Działania niepożądane
Kwas gadobenowy

Działania niepożądane kwasu gadobenowego

Działania niepożądane kwasu gadobenowego, składnika aktywnego preparatu MultiHance, zostały dokładnie udokumentowane w trakcie badań klinicznych oraz po wprowadzeniu produktu do obrotu. Należy podkreślić, że większość zaobserwowanych działań niepożądanych ma charakter łagodny i ustępuje samoistnie bez trwałych następstw. Nie stwierdzono jednoznacznych korelacji między występowaniem działań niepożądanych a wiekiem pacjenta, płcią czy podawaną dawką.¹

Reakcje o podłożu immunologicznym

Istotnym aspektem profilu bezpieczeństwa kwasu gadobenowego są potencjalne reakcje nadwrażliwości. Podobnie jak w przypadku innych chelatów gadolinu, po podaniu MultiHance odnotowano występowanie reakcji anafilaktycznych, anafilaktoidalnych oraz innych reakcji nadwrażliwości. Reakcje te charakteryzują się różnym stopniem nasilenia – od łagodnych objawów skórnych, aż do wstrząsu anafilaktycznego, który w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu. Reakcje nadwrażliwości mogą dotyczyć jednego lub większej liczby układów organizmu, przy czym najczęściej zajmują układ oddechowy, układ krążenia, skórę i/lub błony śluzowe.²

Reakcje w miejscu podania

Wśród działań niepożądanych kwasu gadobenowego należy wymienić również reakcje w miejscu podania, które mogą wystąpić zwłaszcza w przypadku wynaczynienia środka kontrastowego. Objawiają się one miejscowym bólem, uczuciem pieczenia, obrzękiem, a nawet powstawaniem pęcherzy. W rzadkich przypadkach, gdy miejscowy obrzęk jest szczególnie nasilony, może dochodzić do martwicy tkanek. Rzadko zgłaszano również przypadki miejscowego zakrzepowego zapalenia żył.³

Działania niepożądane u pacjentów z predyspozycjami

Warto zwrócić uwagę na szczególną grupę pacjentów, u których ryzyko wystąpienia niektórych działań niepożądanych jest podwyższone. U osób, które wcześniej doświadczały drgawek, a także u pacjentów z guzami mózgu, przerzutami nowotworowymi do mózgu lub innymi zaburzeniami neurologicznymi, po podaniu preparatu MultiHance obserwowano przypadki drgawek.⁴

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa kwasu gadobenowego u dzieci i młodzieży nie odbiega znacząco od obserwowanego u dorosłych. W badaniach klinicznych prowadzonych w populacji pediatrycznej odnotowano działania niepożądane o charakterze nieciężkim. Dane zebrane po wprowadzeniu MultiHance do obrotu potwierdzają, że profil bezpieczeństwa substancji w grupie pediatrycznej jest podobny do obserwowanego u dorosłych.⁵

Zaburzenia wyników badań laboratoryjnych

Po podaniu kwasu gadobenowego obserwowano także nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych. Warto zauważyć, że zmiany te dotyczyły głównie pacjentów, u których wcześniej stwierdzono zaburzenia czynności wątroby lub zaburzenia metaboliczne.⁶

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych obserwowanych po podaniu kwasu gadobenowego (MultiHance), z uwzględnieniem ich częstości występowania oraz klasyfikacji według układów narządów:

* Zaburzenia elektrokardiogramu obejmują wydłużenie odstępu QT, skrócenie odstępu QT w EKG, odwrócenie załamka T, wydłużenie odstępu PR, długotrwałe zmiany zespołów QRS.
** Reakcje nie występowały podczas badań klinicznych obejmujących 5712 pacjentów, najlepszą oceną częstości ich występowania będzie rzadka częstość (≥ 1/10 000 do <1/1 000).
*** Ostry alergiczny zespół wieńcowy.

⁷

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży – szczegółowa charakterystyka

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane obserwowane u pacjentów pediatrycznych podczas badań klinicznych z zastosowaniem MultiHance:

^{1/100 to 1/1 000 to 8}

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Potencjalnie zagrażające życiu powikłania

Wśród działań niepożądanych związanych ze stosowaniem kwasu gadobenowego szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje, które mogą bezpośrednio zagrażać życiu pacjenta. Do najpoważniejszych należą:

• Wstrząs anafilaktyczny – najcięższa postać reakcji nadwrażliwości, która może prowadzić do zgonu. Charakteryzuje się gwałtownym spadkiem ciśnienia tętniczego, obrzękiem dróg oddechowych i zaburzeniami świadomości.⁹
• Zatrzymanie akcji serca – stanowi bezpośrednie zagrożenie życia wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.¹⁰
• Zespół Kounisa – ostry alergiczny zespół wieńcowy, manifestujący się jako ostry zespół wieńcowy wywołany reakcją alergiczną.¹¹
• Niewydolność oddechowa – ciężkie zaburzenie funkcji układu oddechowego, które może wynikać z obrzęku krtani, skurczu oskrzeli lub obrzęku płuc.¹²
• Drgawki – szczególnie niebezpieczne u pacjentów z wcześniejszym wywiadem drgawkowym lub zmianami w ośrodkowym układzie nerwowym.¹³

Działania niepożądane związane z podaniem

Wynaczynienie środka kontrastowego może prowadzić do poważnych miejscowych powikłań, w tym:

• Martwica tkanek – w rzadkich przypadkach ciężkiego obrzęku w miejscu wynaczynienia.¹⁴
• Zakrzepowe zapalenie żył – występujące rzadko po podaniu kwasu gadobenowego.¹⁵

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

Po podaniu kwasu gadobenowego obserwowano różnorodne zaburzenia w badaniach laboratoryjnych i obrazowych, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne:

• Zaburzenia elektrokardiograficzne – w tym wydłużenie lub skrócenie odstępu QT, odwrócenie załamka T, wydłużenie odstępu PR oraz długotrwałe zmiany zespołów QRS.¹⁶
• Zaburzenia parametrów biochemicznych:
  • Zwiększone stężenie bilirubiny we krwi
  • Zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy
  • Zwiększenie aktywności transferazy gamma-glutamylowej
  • Podwyższony poziom kreatyniny
  • Spadek poziomu albuminy we krwi
  • Zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej
  • Zwiększone stężenie żelaza we krwi
  • Zwiększenie aktywności dehydrogenazy mleczanowej

¹⁷

Zaburzenia parametrów laboratoryjnych występują głównie u pacjentów z wcześniej stwierdzonymi zaburzeniami czynności wątroby lub zaburzeniami metabolicznymi, co sugeruje konieczność szczególnej ostrożności przy stosowaniu kwasu gadobenowego w tych grupach pacjentów.¹⁸

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

W celu zapewnienia bezpieczeństwa stosowania kwasu gadobenowego konieczne jest stałe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka jego stosowania. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. Obowiązek ten spoczywa na przedstawicielach fachowego personelu medycznego, którzy powinni zgłaszać obserwowane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁹

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu.²⁰