Właściwości farmakodynamiczne
Kwas gadobenowy

Właściwości farmakodynamiczne kwasu gadobenowego

Kwas gadobenowy jest paramagnetycznym środkiem kontrastowym należącym do grupy farmakoterapeutycznej oznaczonej kodem ATC: V08CA08. W preparacie MultiHance występuje on w postaci gadobenianu dimegluminy o stężeniu 529 mg/ml (0,5 mmol/ml), gdzie 334 mg stanowi kwas gadobenowy, a 195 mg meglumina. Jest to chelat gadolinu, który wywiera istotny wpływ na właściwości relaksacyjne tkanek podczas badania metodą rezonansu magnetycznego.¹

Parametry relaksacyjne

Podstawowym mechanizmem działania kwasu gadobenowego jest skracanie czasów relaksacji podłużnej (T1) i poprzecznej (T2) protonów w tkance, co przekłada się na zwiększenie intensywności sygnału w obrazowaniu T1-zależnym. Relaksacja gadobenianu dimegluminy w roztworze wodnym charakteryzuje się następującymi parametrami: r1 = 4,39 mM^-1s^-1 i r2 = 5,56 mM^-1s^-1 przy 20 MHz.²

Szczególnie ważną cechą kwasu gadobenowego jest znaczący wzrost relaksacji po przejściu z roztworu wodnego do środowiska zawierającego białka surowicy. W ludzkim osoczu wartości relaksacyjności r1 i r2 wynoszą odpowiednio 9,7 i 12,5 mM^-1s^-1, co stanowi ponad dwukrotne zwiększenie w porównaniu do roztworu wodnego.³ Ta właściwość ma istotne znaczenie kliniczne, gdyż przekłada się na silniejsze wzmocnienie kontrastowe w tkankach bogatych w białka.

Wzmocnienie kontrastowe wątroby

Kwas gadobenowy wykazuje szczególne powinowactwo do tkanki wątrobowej, co ma znaczenie w diagnostyce zmian ogniskowych w tym narządzie. MultiHance powoduje silne i długotrwałe wzmocnienie intensywności sygnału prawidłowego miąższu wątroby w obrazach T1-zależnych. Po podaniu dawki 0,05–0,1 mmol/kg masy ciała wzmocnienie intensywności sygnału utrzymuje się na wysokim poziomie przez co najmniej dwie godziny, co umożliwia wykonanie badania w fazie późnej.⁴

W obrazowaniu dynamicznym T1-zależnym kontrast między zmianami ogniskowymi w wątrobie a prawidłowym miąższem jest widoczny niemal natychmiast po wstrzyknięciu bolusa (do 2–3 minut). Z czasem kontrast ten ma tendencję do zanikania ze względu na stopniowe, niespecyficzne wzmacnianie sygnału w obrębie zmian patologicznych.⁵

Unikalną właściwością kwasu gadobenowego jest zjawisko tzw. wypłukiwania (ang. washout) z obszarów patologicznych przy jednoczesnym utrzymującym się wzmocnieniu prawidłowego miąższu wątroby. Proces ten umożliwia ponowne uwidocznienie zmian patologicznych w fazie późnej badania. Optymalny czas obrazowania z obniżonym progiem detekcji zmian przypada między 40. a 120. minutą po podaniu środka kontrastowego.⁶

Skuteczność diagnostyczna

Kwas gadobenowy w postaci preparatu MultiHance wykazuje wysoką skuteczność w diagnostyce zmian ogniskowych wątroby. Umożliwia wykrywanie zmian niewidocznych w badaniu MRI bez wzmocnienia kontrastowego u pacjentów z rozpoznaniem lub podejrzeniem raka wątrobowokomórkowego lub zmian przerzutowych.⁷ Należy jednak zaznaczyć, że charakter zmian uwidocznionych po podaniu kontrastu nie zawsze jest weryfikowany badaniami anatomopatologicznymi, a uwidocznienie zmian patologicznych nie zawsze wpływa na zmianę postępowania z pacjentem.⁸

Istotne są wyniki badań klinicznych II i III fazy u chorych z rakiem wątroby, które potwierdzają wysoką wartość diagnostyczną obrazowania MRI po wzmocnieniu kwasem gadobenowym. W porównaniu z obrazami uzyskanymi innymi referencyjnymi metodami obrazowania (takimi jak ultrasonografia śródoperacyjna, tomografia komputerowa w czasie angio-portografii (CTAP) czy tomografia komputerowa po dotętniczym wstrzyknięciu środka kontrastowego), obrazy MRI po wzmocnieniu MultiHance wykazują średnio czułość 95% i swoistość 80% w wykrywaniu raka wątroby lub przerzutów u chorych z wysoce uzasadnionym podejrzeniem takiego rozpoznania.⁹

Parametry fizykochemiczne

Kwas gadobenowy w postaci roztworu do wstrzykiwań MultiHance charakteryzuje się określonymi parametrami fizykochemicznymi, które wpływają na jego zachowanie w organizmie. Roztwór ma osmolalność w temperaturze 37°C wynoszącą 1970 mOsm/kg oraz lepkość w temperaturze 37°C na poziomie 5,3 mPa·s.¹⁰ Parametry te mają znaczenie kliniczne, ponieważ wpływają na tolerancję leku podczas podania dożylnego oraz na jego dystrybucję w organizmie.

^11
12