laminopatia progeroidalna
Laminopatia progeroidalna to rzadkie schorzenie genetyczne należące do grupy laminopatii, wywołane mutacjami w genie LMNA kodującym laminy A/C – białka tworzące sieć strukturalną wspierającą jądro komórkowe. Choroby z tej grupy charakteryzują się fenotypem przedwczesnego starzenia (progeria).
Najlepiej poznane laminopatie progeroidalne to zespół Hutchinsona-Gilforda (HGPS) oraz zespół atypowej progerii Wernera. Pacjenci z tymi schorzeniami doświadczają przyspieszonego starzenia się organizmu, manifestującego się m.in. utratą podskórnej tkanki tłuszczowej, zaburzeniami wzrostu, przedwczesnym siwieniem i łysieniem, miażdżycą naczyń oraz osteoporozą.
W patogenezie laminopatii progeriodalnych kluczową rolę odgrywa akumulacja nieprawidłowo przetworzonej prelaminy A (progeryny), która zaburza integralność błony jądrowej, stabilność genomu i prawidłową ekspresję genów. Prowadzi to do przedwczesnego starzenia komórkowego i dysfunkcji wielu tkanek, szczególnie pochodzenia mezenchymalnego.
Diagnostyka obejmuje badania genetyczne w kierunku mutacji genu LMNA oraz charakterystyczny obraz kliniczny. Leczenie ma charakter objawowy i multidyscyplinarny, jednak prowadzone są badania nad inhibitorami farnezylotransferazy oraz związkami stabilizującymi strukturę jądrową jako potencjalnymi terapiami celowanymi w tych schorzeniach.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Progeria – Leczenie
Progeria, znana również jako zespół Hutchinsona-Gilforda, to rzadka choroba genetyczna charakteryzująca się przyspieszonym starzeniem i śmiertelnością w średnim wieku około 14,5 lat, głównie z powodu powikłań sercowo-naczyniowych. Przełomem w terapii było zatwierdzenie w 2020 roku przez FDA lonafarnibu (Zokinvy) – doustnego inhibitora transferazy farnezylu (FTI), który hamuje akumulację toksycznego białka progerinowego. Badania kliniczne na 62 pacjentach wykazały, że lonafarnib zmniejsza śmiertelność o 60-72% i wydłuża średni czas przeżycia o 2,5 roku (maksymalny okres obserwacji 11 lat), jednocześnie poprawiając przyrost masy ciała, słuch, strukturę kostną oraz elastyczność naczyń. Lek jest wskazany u pacjentów powyżej 1 roku życia i został zatwierdzony również przez EMA (2022) oraz japońskie Ministerstwo Zdrowia (2024). W terapii wspomagającej stosuje się także aspirynę, statyny, leki przeciwzakrzepowe oraz hormony wzrostu, a trwają badania nad terapiami kombinowanymi, m.in. z everolimusem, który aktywuje autofagię i wspomaga usuwanie progerinu.
angioplastyka, autofagia, echokardiogram, edycja genomu, edycja genów CRISPR, elektrokardiogram, everolimus, hormon wzrostu, indukowana pluripotencjalna komórka macierzysta, laminopatia progeroidalna, lek przeciwzakrzepowy, lipodystrofia, małocząsteczkowy inhibitor, mezenchymalna komórka macierzysta, monitorowanie kardiologiczne, naczynie krwionośne, oligonukleotyd antysensowy, powikłanie sercowo-naczyniowe, progeria, przykurcz stawu, splicing pre-mRNA, stenoza aortalna, sztywność stawu, terapia kombinowana, terapia RNA, udar mózgu, zawał serca - Leksykon chorób i schorzeń
Progeria – Zapobieganie i profilaktyka
Progeria (zespół Hutchinsona-Gilforda) to rzadka choroba genetyczna charakteryzująca się przyspieszonym starzeniem się, spowodowana mutacją w genie LMNA. Obecnie jedynym zatwierdzonym przez FDA lekiem jest lonafarnib (Zokinvy), inhibitor transferazy farnezylowej, stosowany u pacjentów powyżej 1. roku życia i o powierzchni ciała ≥0,39 m². Lonafarnib hamuje akumulację toksycznej progeriny, spowalnia progresję objawów i znacząco obniża śmiertelność (3,7% vs. 33,3% po 2 latach leczenia) oraz wydłuża średnią przeżywalność o 4,5 roku. Terapia ta powinna być wdrożona natychmiast po potwierdzeniu diagnozy. W profilaktyce powikłań kardiologicznych zaleca się niską dawkę aspiryny (2 mg/kg/dzień), statyny oraz leki przeciwzakrzepowe, a także regularne monitorowanie układu sercowo-naczyniowego. W razie potrzeby stosuje się procedury inwazyjne, takie jak angioplastyka czy wymiana zastawki serca.
angioplastyka, białko Ang2, choroba układu sercowo-naczyniowego, edytor zasad adeninowych, inhibitor transferazy farnezylowej, kwas acetylosalicylowy, kwas zoledronowy, laminopatia progeroidalna, lek przeciwzakrzepowy, lonafarnib, miażdżyca, mutacja genetyczna, prawastatyna, progeria, progeryna, rekombinowany hormon wzrostu, sirolimus, starzenie komórkowe, terapia genowa, udar mózgu, wymiana zastawki serca, zakrzep krwi, zawał serca, zespół Hutchinsona-Gilforda