Działania niepożądane
Magnezu wodorotlenek

Działania niepożądane związane ze stosowaniem magnezu wodorotlenku

Magnezu wodorotlenek jest substancją powszechnie stosowaną w preparatach zobojętniających kwas żołądkowy, takich jak Manti czy Manti Extra. Mimo że substancja ta jest zazwyczaj dobrze tolerowana przez większość pacjentów, może powodować szereg działań niepożądanych, szczególnie podczas długotrwałej terapii lub u osób z określonymi schorzeniami współistniejącymi.¹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Do najczęściej występujących działań niepożądanych związanych ze stosowaniem magnezu wodorotlenku należą zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Preparaty zawierające tę substancję mogą powodować niezbyt często (≥1/1 000, <1/100) biegunkę, zaparcia, wzdęcia i nadmierne oddawanie gazów.² W przypadku preparatu Manti Extra, pacjenci mogą doświadczać również nudności, dyskomfortu w obrębie jamy brzusznej, bólów brzucha, niestrawności, odbijania się, suchości w jamie ustnej, wzmożonego pragnienia oraz zaburzeń smaku.³

Należy podkreślić, że leki zobojętniające zawierające związki magnezu mogą powodować zmiany w częstości i konsystencji stolca, uczucie pełności oraz wzdęcia.⁴

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Szczególnie niebezpieczne działania niepożądane mogą wystąpić u pacjentów z niewydolnością nerek, u których stosuje się preparaty zawierające magnezu wodorotlenek. Z częstością nieznaną (nie może być określona na podstawie dostępnych danych) mogą wystąpić zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej takie jak:⁵

• Hipofosfatemia – obniżone stężenie fosforanów we krwi
• Hipokalcemia – obniżone stężenie wapnia we krwi
• Hiperkalciuria – zwiększone wydalanie wapnia z moczem
• Hipermagnezemia – zwiększone stężenie magnezu we krwi, szczególnie u osób z niewydolnością nerek

⁶

Zaburzenia układu nerwowego

Długotrwałe stosowanie magnezu wodorotlenku, szczególnie u osób z niewydolnością nerek, może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych. W przypadku preparatu Manti, odnotowano z częstością nieznaną przypadki encefalopatii podczas długotrwałego stosowania u osób z niewydolnością nerek, zwłaszcza u pacjentów dializowanych.⁷

Dodatkowo, w przypadku preparatu Manti Extra raportowano szereg zaburzeń układu nerwowego, takich jak:⁸

• Bóle głowy (często)
• Niepokój i zawroty głowy (niezbyt często)
• Z częstością nieznaną: omamy, splątanie, senność, drgawki, bezsenność, lęk, depresja

⁹

Zaburzenia psychiczne

U osób długotrwale stosujących preparaty z magnezu wodorotlenkiem, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek poddawanych dializom, może rozwinąć się demencja. Częstość występowania tego poważnego działania niepożądanego jest nieznana.¹⁰

Zaburzenia układu immunologicznego

Stosowanie preparatów zawierających magnezu wodorotlenek może wywoływać reakcje nadwrażliwości. W przypadku Manti z częstością nieznaną mogą występować takie reakcje jak: świąd, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktyczne.¹¹

W przypadku preparatu Manti Extra, odnotowano również przypadki anafilaksji, obrzęku naczynioruchowego i skurczu oskrzeli z częstością nieznaną.¹²

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W przypadku preparatu Manti Extra, odnotowano z częstością nieznaną następujące reakcje skórne:¹³

• Wysypka
• Świąd
• Pokrzywka
• Ciężkie reakcje skórne, w tym martwica toksyczna rozpływna naskórka

¹⁴

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

U pacjentów długotrwale stosujących duże dawki preparatów zawierających magnezu wodorotlenek istnieje ryzyko rozwoju osteomalacji i osteodystrofii. Częstość występowania tych zaburzeń jest nieznana.¹⁵

Ponadto, w przypadku preparatu Manti Extra odnotowano występowanie parestezji (niezbyt często) oraz kurczów mięśni (częstość nieznana).¹⁶

Tabela działań niepożądanych związanych ze stosowaniem magnezu wodorotlenku

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi magnezu wodorotlenku

Szczególne grupy ryzyka

Osoby z niewydolnością nerek są szczególnie narażone na szereg poważnych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem magnezu wodorotlenku. U tych pacjentów ryzyko wystąpienia hipermagnezemii jest znacznie podwyższone ze względu na upośledzone wydalanie magnezu przez nerki.¹⁷

Pacjenci poddawani dializoterapii są w grupie najwyższego ryzyka wystąpienia encefalopatii i demencji związanej ze stosowaniem magnezu wodorotlenku.¹⁸

Powikłania długotrwałego stosowania

Długotrwałe stosowanie preparatów zawierających magnezu wodorotlenek, szczególnie w dużych dawkach, może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych i strukturalnych. Osteomalacja i osteodystrofia to powikłania, które mogą wystąpić przy przedłużonej terapii z użyciem dużych dawek magnezu wodorotlenku.¹⁹

Przewlekłe stosowanie może również prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, w tym hipofosfatemii, hipokalcemii i hiperkalciurii, co w konsekwencji może wpływać na metabolizm kości i funkcjonowanie innych układów organizmu.²⁰

Reakcje zagrażające życiu

Niektóre działania niepożądane związane z magnezu wodorotlenkiem mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta. Do najpoważniejszych należą:

• Reakcje anafilaktyczne – stanowią nagłe, potencjalnie śmiertelne reakcje alergiczne wymagające natychmiastowej interwencji medycznej²¹
• Obrzęk naczynioruchowy – obrzęk tkanek podskórnych i podśluzówkowych, który może prowadzić do niedrożności dróg oddechowych²²
• Skurcz oskrzeli – zwężenie dróg oddechowych powodujące trudności w oddychaniu²³
• Ciężkie reakcje skórne, takie jak martwica toksyczna rozpływna naskórka – rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu schorzenie skórne²⁴
• Hipermagnezemia – szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, obniżenia ciśnienia tętniczego, depresji układu nerwowego, a w skrajnych przypadkach do zatrzymania krążenia²⁵

Monitorowanie działań niepożądanych

Ze względu na możliwość wystąpienia szeregu działań niepożądanych związanych ze stosowaniem magnezu wodorotlenku, istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.²⁶

Personel medyczny powinien zwracać szczególną uwagę na potencjalne działania niepożądane, zwłaszcza u pacjentów stosujących preparaty z magnezu wodorotlenkiem przewlekle oraz u osób z niewydolnością nerek.