naczynioaktywny peptyd jelitowy
Naczynioaktywny peptyd jelitowy (VIP – Vasoactive Intestinal Peptide) jest 28-aminokwasowym peptydem neurogennym, który pełni ważną rolę jako neuroprzekaźnik i neuromodulator w organizmie człowieka. Został po raz pierwszy wyizolowany z jelita cienkiego, jednak występuje również w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym.
VIP wykazuje silne działanie naczyniorozszerzające, zwiększa przepływ krwi w różnych narządach, w tym w przewodzie pokarmowym, trzustce i mózgu. W układzie pokarmowym stymuluje wydzielanie wody i elektrolitów przez komórki nabłonkowe jelita cienkiego, hamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku oraz zwiększa wydzielanie enzymów trzustkowych.
W kontekście klinicznym, zaburzenia poziomu VIP mogą prowadzić do różnych patologii. Nadmierne wydzielanie tego peptydu jest charakterystyczne dla VIPoma – rzadkiego guza neuroendokrynnego trzustki, który powoduje zespół WDHA (wodnista biegunka, hipokaliemia, achlorhydria). Z kolei niedobór VIP może przyczyniać się do rozwoju chorób zapalnych jelit, zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego czy niektórych chorób neurodegeneracyjnych.
Badania wskazują na potencjalne zastosowanie VIP w terapii chorób zapalnych, autoimmunologicznych oraz neurodegeneracyjnych ze względu na jego właściwości przeciwzapalne, neuroprotekcyjne i immunomodulujące. Trwają prace nad opracowaniem analogów VIP o zwiększonej stabilności in vivo, które mogłyby znaleźć zastosowanie w leczeniu m.in. sarkoidozy, sepsy, zespołu ostrej niewydolności oddechowej czy choroby Parkinsona.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Zolmitryptan – Właściwości farmakodynamiczne
Zolmitryptan, będący selektywnym agonistą receptorów serotoninowych 5HT1B/1D (kod ATC: N02CC03), jest podstawowym składnikiem leków przeciwmigrenowych dostępnych w dawkach 2,5 mg i 5 mg. Mechanizm działania polega na skurczu naczyń tętniczych w obrębie krążenia tętnicy szyjnej oraz hamowaniu czynności nerwu trójdzielnego poprzez zmniejszenie uwalniania neuropeptydów prozapalnych i naczynioaktywnych, takich jak CGRP, VIP i Substancja P. Zolmitryptan wykazuje wysokie powinowactwo do receptorów 5HT1B i 5HT1D, umiarkowane do 5HT1A, a brak istotnego wpływu na inne podtypy receptorów serotoninowych oraz receptory adrenergiczne, histaminowe, muskarynowe i dopaminergiczne.
agonista receptora serotoninowego, fonofobia, fotofobia, lek przeciwmigrenowy, migrena bez aury, migrena miesiączkowa, migrena z aurą, naczynioaktywny peptyd jelitowy, napad migreny, nerw trójdzielny, peptyd związany z genem kalcytoniny, receptor 5HT 1B/1D, receptor 5HT1A, receptor adrenergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, skurcz naczyń krwionośnych, substancja P, terapia migreny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zolmitriptan STADA 2,5 mg
Zolmitryptan, substancja czynna leku Zolmitriptan STADA 2,5 mg, jest selektywnym agonistą receptorów serotoninowych 5HT₁B/1D, wykazującym wysokie powinowactwo do tych receptorów oraz umiarkowane do 5HT₁A, bez istotnej aktywności wobec innych podtypów receptorów serotoninowych i receptorów adrenergicznych, histaminowych, muskarynowych i dopaminergicznych. Mechanizm działania polega na indukcji skurczu naczyń tętniczych w obrębie krążenia mózgowego oraz hamowaniu uwalniania neuropeptydów (CGRP, VIP, substancja P) zaangażowanych w patofizjologię migreny, co przekłada się na efekt przeciwbólowy i redukcję objawów towarzyszących, takich jak nudności, fotofobia i fonofobia. Początek działania obserwowany jest po około 1 godzinie od podania, a maksymalna skuteczność występuje w przedziale 2-4 godzin. Zolmitryptan jest skuteczny w leczeniu migreny z aurą, bez aury oraz migreny miesiączkowej, jednak nie wykazuje działania profilaktycznego i nie powinien być stosowany prewencyjnie.
agonista receptora serotoninowego, efekt terapeutyczny, fonofobia, fotofobia, krążenie mózgowe, migrena bez aury, migrena miesiączkowa, migrena z aurą, migrenowy ból głowy, naczynioaktywny peptyd jelitowy, nerw trójdzielny, neuropeptyd, patofizjologia migreny, peptyd związany z genem kalcytoniny, receptor 5HT1A, receptor 5HT₁B/1D, receptor adrenergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, skurcz naczyń, substancja P, transmisja bólu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zolmiles 5 mg
Zolmitryptan, klasyfikowany pod kodem ATC N02CC03, jest selektywnym agonistą receptorów serotoninowych 5HT1B/1D, stosowanym w leczeniu migreny. Mechanizm działania polega na skurczu naczyń krwionośnych w obrębie krążenia tętnicy szyjnej oraz hamowaniu aktywności nerwu trójdzielnego poprzez redukcję uwalniania neuropeptydów takich jak CGRP, VIP i substancja P. Lek dostępny jest w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej o dawkach 2,5 mg i 5 mg. Działanie terapeutyczne rozpoczyna się około 1 godziny po podaniu, z maksymalną skutecznością obserwowaną między 2 a 4 godziną, obejmującą redukcję bólu głowy oraz objawów towarzyszących, takich jak nudności, fotofobia i fonofobia. Zolmitryptan wykazuje skuteczność zarówno w migrenach z aurą, jak i bez aury oraz w migrenach związanych z cyklem miesiączkowym, jednak nie zapobiega atakowi bólu, jeśli podany jest w fazie aury, dlatego zaleca się jego stosowanie po wystąpieniu bólu głowy.
agonista receptora serotoninowego, ból głowy migrenowy, fenyloketonuria, fonofobia, fotofobia, leczenie migreny, leczenie przeciwmigrenowe, migrena bez aury, migrena miesiączkowa, migrena z aurą, naczynioaktywny peptyd jelitowy, nietolerancja glukozy, peptyd związany z genem kalcytoniny, receptor 5HT 1B/1D, receptor serotoninowy, skurcz naczyń, substancja P, zolmitryptan