grudki i krostki
Grudki i krostki to podstawowe zmiany skórne, które mogą występować w przebiegu różnych dermatoz. Grudki (papulae) to uniesione, lite wykwity o średnicy do 1 cm, które nie zawierają płynu. Mogą mieć różny kolor i kształt, zależnie od schorzenia podstawowego.
Krostki (pustulae) to uniesione wykwity wypełnione treścią ropną. Powstają najczęściej w wyniku zakażenia bakteryjnego mieszków włosowych lub gruczołów łojowych. Typowym przykładem schorzenia, w którym występują zarówno grudki, jak i krostki, jest trądzik pospolity (acne vulgaris).
W diagnostyce różnicowej zmian grudkowo-krostkowych należy uwzględnić m.in. trądzik różowaty, zapalenie mieszków włosowych, łuszczyca, choroby alergiczne skóry, infekcje grzybicze oraz choroby pasożytnicze. Różnicowanie opiera się na dokładnym wywiadzie, badaniu klinicznym oraz w wybranych przypadkach – badaniach laboratoryjnych i histopatologicznych.
Leczenie zmian grudkowo-krostkowych zależy od ich etiologii i może obejmować stosowanie miejscowych lub ogólnych leków przeciwbakteryjnych, przeciwgrzybiczych, przeciwzapalnych, retinoidów, a także zabiegów dermatologicznych. Kluczowa jest właściwa pielęgnacja skóry oraz unikanie czynników zaostrzających.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Zineryt (40 mg + 12 mg)/ml
Zineryt, zawierający erytromycynę (40 mg/ml) oraz cynk octan dwuwodny mikronizowany (12 mg/ml), jest wskazany do miejscowego leczenia trądziku o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego. Preparat ten powinien być stosowany u pacjentów, u których wcześniejsze terapie miejscowe bez antybiotyków, takie jak nadtlenek benzoilu czy retinoidy, okazały się nieskuteczne lub były źle tolerowane. Zineryt jest szczególnie zalecany w przypadkach obecności licznych zaskórników, grudek, krostek oraz zmian zapalnych, co potwierdza jego działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, wynikające z synergii erytromycyny i cynku octanu.
Przed wdrożeniem terapii Zinerytem należy dokładnie ocenić stopień nasilenia zmian trądzikowych oraz historię wcześniejszych interwencji miejscowych. Lek ten stanowi kolejny etap leczenia, dedykowany pacjentom z umiarkowanym lub ciężkim trądzikiem, u których inne metody miejscowe zawiodły lub były nietolerowane. Forma roztworu do stosowania na skórę umożliwia precyzyjną aplikację na zmiany chorobowe, co zwiększa skuteczność terapii. Wskazane jest monitorowanie odpowiedzi na leczenie oraz ewentualnych działań niepożądanych, zwłaszcza u pacjentów z historią nietolerancji na preparaty przeciwtrądzikowe.
antybiotyk makrolidowy, ciężka postać trądziku, działania niepożądane, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, grudki i krostki, kompleks erytromycyny z cynkiem, miejscowe leczenie trądziku, nadtlenek benzoilu, preparaty przeciwtrądzikowe, retinoidy, trądzik umiarkowany, trądzik umiarkowany do ciężkiego, zaskórniki, zmiany zapalne - Leksykon chorób i schorzeń
Rozszerzenie naczyń krwionośnych, inaczej rumień – Diagnostyka i diagnoza
Rozszerzenie naczyń krwionośnych (rosacea) to przewlekła, zapalna dermatoza diagnozowana głównie na podstawie badania klinicznego i wywiadu, gdyż brak jest specyficznych testów laboratoryjnych. Kryteria diagnostyczne według panelu ROSCO (2017) obejmują obecność co najmniej jednego objawu diagnostycznego: przetrwałego rumienia centralnej części twarzy lub zmian phymatous, bądź dwóch objawów głównych: grudek i krostek, napadowego rumienia, teleangiektazji lub objawów ocznych (np. zapalenie brzegów powiek). Diagnostyka różnicowa jest niezbędna w celu wykluczenia schorzeń takich jak trądzik pospolity, toczeń rumieniowaty układowy czy zapalenia skóry o różnej etiologii. U pacjentów z ciemniejszym fototypem skóry (V i VI wg Fitzpatricka) diagnostyka wymaga zastosowania dermatoskopii, odpowiedniego oświetlenia oraz oceny subiektywnych objawów, ze względu na trudniejszą widoczność rumienia i teleangiektazji. W przypadku objawów ocznych, które występują u około 50% chorych i mogą poprzedzać zmiany skórne, wskazane jest badanie okulistyczne z użyciem lampy szczelinowej oraz ocena gruczołów Meiboma.
badanie dermatoskopowe, badanie okulistyczne, biomikroskop, biopsja skóry, choroba zapalna skóry, diagnostyka różnicowa, fotodermatoza, gruczoły Meiboma, grudki i krostki, rosacea, rumień, skala Fitzpatricka, sztuczna inteligencja w medycynie, teleangiektazje, toczeń rumieniowaty układowy, trądzik pospolity, uczenie maszynowe, zapalenie brzegów powiek, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie skóry kontaktowe, zapalenie spojówek - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rozetic 7,5 mg/g
Metronidazol w stężeniu 7,5 mg/g, zawarty w żelu Rozetic, jest pochodną nitroimidazolu o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwpierwotniakowym, sklasyfikowanym jako chemioterapeutyk do stosowania miejscowego (kod ATC: D06BX01). W terapii trądzika różowatego mechanizm działania metronidazolu nie jest w pełni poznany, jednak przypisuje się mu dwie główne funkcje: eliminację bakterii beztlenowych odpowiedzialnych za zaostrzenie zmian oraz działanie przeciwzapalne, które redukuje stan zapalny skóry. Preparat ma postać żelu o jednorodnej konsystencji i kolorze od jasno-żółtego do żółtego, zawierającego 7,5 mg metronidazolu na 1 g produktu, a także substancje pomocnicze takie jak glikol propylenowy (30 mg/g) oraz konserwanty: metylu i propylu parahydroksybenzoesan (E218, E216), które mogą wywoływać reakcje alergiczne u wrażliwych pacjentów.
bakterie beztlenowe, chemioterapeutyk miejscowy, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwpierwotniakowe, działanie przeciwzapalne, glikol propylenowy, grudki i krostki, metronidazol, metylu parahydroksybenzoesan, podanie ogólnoustrojowe, propylu parahydroksybenzoesan, Rozetic, rumień, stan zapalny skóry, trądzik różowaty, zmiany zapalne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dalacin T 10 mg/g
Dalacin T w postaci żelu o stężeniu 10 mg/g (1%) zawiera klindamycynę w formie fosforanu klindamycyny, wykazującą silne działanie przeciwbakteryjne wobec bakterii beztlenowych zaangażowanych w patogenezę trądziku pospolitego (acne vulgaris). Preparat jest wskazany do leczenia miejscowego trądziku o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, zwłaszcza przy dominujących zmianach zapalnych, takich jak grudki i krostki. Żel umożliwia osiągnięcie wysokiego stężenia substancji czynnej bezpośrednio w miejscu zmian, co zwiększa skuteczność terapii. Substancje pomocnicze, takie jak glikol propylenowy (50 mg/g) i metylu parahydroksybenzoesan (3 mg/g), mogą wywoływać podrażnienia lub reakcje alergiczne, co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta do leczenia.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rozetic 7,5 mg/g
Żel Rozetic zawiera metronidazol w stężeniu 7,5 mg/g i jest wskazany do miejscowego leczenia zmian zapalnych w przebiegu trądziku różowatego, zwłaszcza grudkowo-krostkowych wykwitów. Preparat wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne, skutecznie redukując nasilenie zmian skórnych. Ponadto, Rozetic jest stosowany w terapii zakażeń skóry wywołanych przez bakterie beztlenowe, dzięki właściwościom przeciwbakteryjnym metronidazolu. Żel charakteryzuje się jednolitą konsystencją i jasno-żółtym zabarwieniem, co ułatwia aplikację i identyfikację produktu.
bakterie beztlenowe, dermatoza, glikol propylenowy, grudki i krostki, leczenie przeciwbakteryjne, metronidazol, metylu parahydroksybenzoesan, potencjał alergizujący, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja alergiczna, trądzik różowaty, wykwity zapalne, zakażenia skóry, zmiany grudkowo-krostkowe, zmiany zapalne - Leksykon substancji czynnych
Benzoilu nadtlenek – Dawkowanie i sposób podawania
Benzoilu nadtlenek, często stosowany w terapii trądziku w połączeniu z adapalenem, wymaga precyzyjnego dawkowania dostosowanego do stężenia preparatu, nasilenia zmian oraz indywidualnych cech pacjenta. Preparaty takie jak Epiduo (0,1% adapalenu + 2,5% benzoilu nadtlenku) są wskazane w trądziku o umiarkowanym nasileniu, natomiast Epiduo Forte (0,3% adapalenu + 2,5% benzoilu nadtlenku) dedykowany jest cięższym postaciom z licznymi grudkami i krostkami. Aplikacja powinna odbywać się raz dziennie wieczorem na oczyszczoną i osuszoną skórę, cienką warstwą na całe zajęte obszary, unikając okolic oczu i ust. Zaleca się stosowanie ilości wielkości ziarna groszku na każdą okolicę twarzy, a po aplikacji konieczne jest umycie rąk. Kosmetyki można nakładać dopiero po całkowitym wyschnięciu preparatu leczniczego.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Epiduo forte 0,3% + 2,5%
Preparat Epiduo Forte, zawierający adapalen 0,3% oraz benzoilu nadtlenek 2,5%, jest wskazany do miejscowego leczenia trądziku pospolitego o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, szczególnie u pacjentów z licznymi grudkami i krostkami. Zalecana aplikacja to cienka warstwa żelu na oczyszczoną i osuszoną skórę twarzy i/lub tułowia, raz na dobę wieczorem, w ilości odpowiadającej ziarnu groszku na każdą okolicę twarzy. Pierwsze efekty terapeutyczne obserwuje się zwykle między 1. a 4. tygodniem terapii, a ocenę skuteczności należy przeprowadzić po 4-8 tygodniach. W przypadku braku poprawy konieczna jest ponowna ocena zasadności kontynuacji leczenia. Preparat Epiduo Forte wykazuje wyższą skuteczność kliniczną w porównaniu do wersji o niższym stężeniu adapalenu (0,1%) u pacjentów z nasilonym trądzikiem.
adapalen z nadtlenkiem benzoilu, działania niepożądane, grudki i krostki, nadtlenek benzoilu, podrażnienie skóry, poprawa kliniczna, produkty niekomedogenne, skuteczność kliniczna, stosowanie miejscowe, terapia, trądzik o umiarkowanym nasileniu, trądzik pospolity, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaskórniki, zmiany trądzikowe - Leksykon substancji czynnych
Benzoilu nadtlenek – Wskazania do stosowania
Benzoilu nadtlenek jest substancją o właściwościach przeciwbakteryjnych i keratolitycznych, szeroko stosowaną w leczeniu trądziku pospolitego (Acne vulgaris). Preparaty zawierające benzoilu nadtlenek, takie jak Epiduo (adapalen 0,1% + benzoilu nadtlenek 2,5%) oraz Epiduo Forte (adapalen 0,3% + benzoilu nadtlenek 2,5%), są wskazane do miejscowego leczenia trądziku z zaskórnikami, grudkami i krostkami. Epiduo jest dopuszczony do stosowania u dorosłych, młodzieży oraz dzieci od 9. roku życia, natomiast Epiduo Forte, z wyższym stężeniem adapalenu, jest przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 12. roku życia, szczególnie w przypadku trądziku o większym nasileniu. Oba preparaty mają postać nieprzejrzystego żelu o barwie od białej do bladożółtej.
- Leksykon substancji czynnych
Adapalen – Wskazania do stosowania
Adapalen, retinoid III generacji, jest skutecznym środkiem w miejscowym leczeniu trądziku pospolitego, szczególnie w postaciach zaskórnikowej (acne comedonica) oraz grudkowo-krostkowej (acne papulo-pustulosa). Preparaty monoterapeutyczne zawierające 1 mg/g adapalenu (Acnelec, Differin) są rekomendowane w łagodnym i umiarkowanym nasileniu choroby. W przypadku obecności zmian zapalnych lub bardziej zaawansowanego trądziku wskazane jest stosowanie preparatów złożonych, łączących adapalen z nadtlenkiem benzoilu, które wykazują działanie komedolityczne, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Do dyspozycji są m.in. Epiduo (0,1% adapalenu + 2,5% nadtlenku benzoilu) oraz Epiduo Forte (0,3% adapalenu + 2,5% nadtlenku benzoilu), z których ten drugi jest dedykowany pacjentom od 12. roku życia z bardziej nasilonymi zmianami zapalnymi. Belakne Combi (1 mg/g adapalenu + 25 mg/g nadtlenku benzoilu) jest alternatywą dla pacjentów od 9. roku życia.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Acnelec 1 mg/g
Lek Acnelec w postaci żelu o stężeniu 1 mg/g zawierający adapalen, retinoid trzeciej generacji, jest wskazany do leczenia łagodnego i umiarkowanego trądziku pospolitego, w szczególności postaci zaskórnikowej (acne comedonica) oraz grudkowo-krostkowej (acne papulo-pustulosa). Substancja czynna działa poprzez normalizację keratynizacji, zapobieganie powstawaniu mikrokomedo, działanie przeciwzapalne oraz hamowanie chemotaksji polimorfonuklearów, co przekłada się na skuteczność w redukcji zmian zaskórnikowych i zapalnych. Preparat ma postać żelu o charakterystycznym zapachu i zawiera substancje pomocnicze, takie jak metylu parahydroksybenzoesan (1 mg/g) oraz glikol propylenowy (40 mg/g), które mogą wywoływać reakcje u pacjentów z nadwrażliwością.
adapalen, działanie przeciwzapalne, głęboka zmiana zapalna, glikol propylenowy, grudki i krostki, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość, nasilenie trądziku, proces keratynizacji, retinoidy trzeciej generacji, rogowacenie naskórka, trądzik grudkowo-krostkowy, trądzik pospolity, trądzik zaskórnikowy, zaburzenie keratynizacji, zmiana grudkowo-krostkowa, zmiana trądzikowa, zmiana zapalna - Leksykon chorób i schorzeń
Rozszerzenie naczyń krwionośnych, inaczej rumień – Objawy
Rosacea to przewlekła, zapalna dermatoza twarzy, charakteryzująca się początkowo napadowym rumieniem, który z czasem staje się trwały, teleangiektazjami oraz zmianami grudkowo-krostkowymi, bez obecności zaskórników. Choroba przebiega w czterech etapach: od pre-rosacea z przemijającym zaczerwienieniem, przez fazę naczyniową z utrwalonym rumieniem i teleangiektazjami, fazę zapalną z grudkami i krostkami, aż do fazy późnej z pogrubieniem skóry (rhinophyma). Około 50% pacjentów doświadcza również postaci ocznej, objawiającej się przekrwieniem, suchością, zapaleniem powiek i ryzykiem powikłań rogówkowych. Czynniki wyzwalające zaostrzenia to m.in. ekspozycja na UV, ekstremalne temperatury, alkohol, pikantne potrawy, stres i niektóre leki. Nieleczona rosacea prowadzi do trwałych zmian naczyniowych, pogrubienia skóry i powikłań ocznych.
blepharitis, choroba zapalna skóry, faza zapalna, gradówka, grudki i krostki, łuszczyca, plamy skórne, remisja, rhinophyma, rosacea, rozszerzone naczynia krwionośne, rumień, rumieniowo-teleangiektatyczny, teleangiektazja, upośledzenie widzenia, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zaskórniki, zmiany grudkowo-krostkowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Differin 1 mg/g
Preparat Differin w postaci kremu zawiera adapalen w stężeniu 1 mg/g, będący retinoidem III generacji o działaniu komedolitycznym, przeciwzaskórnikowym i przeciwzapalnym. Jest wskazany do leczenia trądziku pospolitego o nasileniu łagodnym do średniego, obejmującego zarówno postać zaskórnikową (acne comedonica), jak i grudkowo-krostkową (acne papulo-pustulosa). Krem jest szczególnie zalecany u pacjentów z przewagą zmian niezapalnych oraz u osób z suchą i wrażliwą skórą, dla których forma kremowa jest lepiej tolerowana niż żel. Preparat należy stosować raz dziennie na oczyszczoną i suchą skórę, najlepiej wieczorem, pod kontrolą lekarza dermatologa lub lekarza pierwszego kontaktu z doświadczeniem w leczeniu trądziku.
adapalen, działanie komedolityczne, działanie przeciwzapalne, działanie przeciwzaskórnikowe, grudki i krostki, leczenie trądziku, metylu parahydroksybenzoesan, propylu parahydroksybenzoesan, retinoidy trzeciej generacji, rogowacenie mieszków włosowych, terapia ogólnoustrojowa, terapia systemowa, trądzik grudkowo-krostkowy, trądzik guzkowy, trądzik pospolity, trądzik zaskórnikowy, zaskórniki - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Acnatac (10 mg + 0,25 mg)/g
Acntac to żel o stężeniu 10 mg/g klindamycyny fosforanu (1%) oraz 0,25 mg/g tretynoiny (0,025%), przeznaczony do miejscowego leczenia trądziku pospolitego u pacjentów powyżej 12 roku życia. Preparat jest wskazany w terapii zmian trądzikowych takich jak zaskórniki (otwarte i zamknięte), grudki oraz krostki. Klindamycyna działa przeciwbakteryjnie na Cutibacterium acnes, natomiast tretynoina wykazuje efekt keratolityczny, normalizując rogowacenie mieszków włosowych i ułatwiając penetrację antybiotyku. W składzie żelu znajdują się również substancje pomocnicze, m.in. metylu parahydroksybenzoesan (0,15%), propylu parahydroksybenzoesan (0,03%) oraz butylohydroksytoluen (0,02%).
antybiotyk, Cutibacterium acnes, działanie keratolityczne, działanie przeciwbakteryjne, grudka, grudki i krostki, klindamycyna, klindamycyny fosforan, krostka, leczenie trądziku, linkozamid, miejscowe leczenie trądziku, oporność bakteryjna, patogeneza trądziku, pochodna witaminy A, Propionibacterium acnes, rogowacenie mieszków włosowych, środek przeciwbakteryjny, stan zapalny skóry, trądzik pospolity, tretynoina, zaskórnik, zaskórnik otwarty, zaskórnik zamknięty, zmiana zapalna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Acnelec 1 mg/g
Lek Acnelec w postaci kremu zawiera adapalen w stężeniu 1 mg/g, będący retinoidem III generacji, wskazany do leczenia trądziku pospolitego o nasileniu łagodnym do średniego. Preparat jest skuteczny w terapii dwóch głównych postaci klinicznych: trądziku zaskórnikowego (acne comedonica) oraz grudkowo-krostkowego (acne papulo-pustulosa). Adapalen działa poprzez normalizację rogowacenia naskórka, co zapobiega powstawaniu zaskórników i ułatwia eliminację istniejących zmian, a także wykazuje działanie przeciwzapalne, istotne w leczeniu zmian zapalnych. Stosowanie kremu jest zalecane u pacjentów z dominującymi zaskórnikami oraz nielicznymi do umiarkowanych grudkami i krostkami, głównie na twarzy, rzadziej na klatce piersiowej lub plecach.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aknemycin Plus (40 mg + 0,25 mg)/g
Aknemycin Plus to preparat miejscowy stosowany w leczeniu trądziku pospolitego, zawierający erytromycynę (40 mg/g) oraz tretynoinę (0,25 mg/g). Erytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy, działa przeciwbakteryjnie na Propionibacterium acnes poprzez hamowanie syntezy białka bakteryjnego na poziomie podjednostki 50S rybosomu oraz ogranicza aktywność enzymów bakteryjnych, co skutkuje zmniejszeniem ilości wolnych kwasów tłuszczowych i redukcją stanu zapalnego. Skuteczność miejscowego stosowania erytromycyny jest porównywalna z terapią ogólnoustrojową. Tretynoina, będąca retinoidem, stymuluje proliferację keratynocytów, zmniejsza spoistość ich połączeń, co zapobiega tworzeniu się czopów keratynowych w gruczołach łojowych, a także zwiększa przepływ krwi w skórze, co przyspiesza eliminację zmian zapalnych i zaskórników.
antybiotyk makrolidowy, dysfagia, enzymy bakteryjne, erytromycyna, gruczoły łojowe, grudki i krostki, keratynizacja, keratynocyty, kwas all-trans-retynowy, patogeneza trądziku, podjednostka 50S rybosomu, proliferacja keratynocytów, Propionibacterium acnes, synteza białka bakteryjnego, trądzik pospolity, tretynoina, wolne kwasy tłuszczowe, zaskórniki, złuszczanie naskórka, zmiany trądzikowe, zmiany zapalne skóry - Leksykon substancji czynnych
Adapalen – Dawkowanie i sposób podawania
Adapalen, syntetyczny retinoid stosowany w leczeniu trądziku pospolitego, dostępny jest w postaciach kremu i żelu o stężeniach 1 mg/g (Acnelec, Differin) oraz w preparatach złożonych z nadtlenkiem benzoilu 2,5% (Epiduo, Epiduo Forte, Belakne Combi). Zalecane dawkowanie to aplikacja raz na dobę, wieczorem, na czystą i suchą skórę, z pominięciem okolic oczu, ust i fałdów nosowo-policzkowych. Preparaty jednoskładnikowe stosuje się u pacjentów powyżej 12. roku życia, natomiast preparaty złożone dopuszczone są od 9 lub 12 lat, w zależności od stężenia adapalenu (0,1% lub 0,3%). Ocena skuteczności terapii powinna nastąpić po 3 miesiącach dla preparatów jednoskładnikowych oraz po 4-8 tygodniach dla preparatów złożonych, z pierwszymi oznakami poprawy klinicznej obserwowanymi już między 1 a 4 tygodniem leczenia.
adapalen, działania niepożądane, fałdy nosowo-policzkowe, grudki i krostki, nadtlenek benzoilu, nasilenie trądziku, podrażnienie skóry, postać farmaceutyczna, preparat jednoskładnikowy, preparat złożony, produkty niekomedogenne, skuteczność terapii, stan kliniczny, trądzik pospolity, zmiany trądzikowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Skinoren 150 mg/g
Kwas azelainowy, będący substancją czynną żelu Skinoren (150 mg/g), wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwtrądzikowe, istotne w terapii trądziku grudkowo-krostkowatego. Mechanizm jego działania obejmuje silne działanie przeciwbakteryjne wobec Propionibacterium acnes, co prowadzi do redukcji zmian zapalnych. Ponadto, kwas azelainowy normalizuje mikrośrodowisko skóry poprzez zmniejszenie frakcji wolnych kwasów tłuszczowych oraz reguluje proces rogowacenia naskórka, hamując proliferację keratynocytów i ich prawidłowe różnicowanie. Eksperymentalne badania na modelach zwierzęcych potwierdziły zdolność kwasu azelainowego do przyspieszenia redukcji liczby zaskórników indukowanych tetradekanem, co wskazuje na jego skuteczność także w leczeniu zmian niepalnych.
działanie przeciwbakteryjne, grudki i krostki, kwas azelainowy, lek przeciwtrądzikowy, nadtlenek benzoilu, normalizacja rogowacenia, patogeneza trądziku, Propionibacterium acnes, rogowacenie naskórka, różnicowanie keratynocytów, rozrost keratynocytów, wolne kwasy tłuszczowe, zmiany niezapalne, zmiany zapalne