Właściwości farmakodynamiczne
Zolmitryptan

Właściwości farmakodynamiczne zolmitryptanu

Zolmitryptan jest substancją aktywną zaliczaną do grupy farmakoterapeutycznej selektywnych agonistów receptora serotoninowego (5HT1), którym przypisano kod ATC: N02CC03. Substancja ta stanowi podstawowy składnik leków przeciwmigrenowych, takich jak Zolmiles czy Zolmitriptan STADA, dostępnych w różnych postaciach farmaceutycznych i dawkach (2,5 mg, 5 mg).^{1 2}

Mechanizm działania

Badania farmakologiczne wykazały, że zolmitryptan działa jako selektywny agonista naczyniowych receptorów 5HT 1B/1D, które odpowiadają za skurcz naczyń krwionośnych. Substancja ta charakteryzuje się dużym powinowactwem do ludzkich rekombinowanych receptorów 5HT 1B i 5HT1D oraz umiarkowanym powinowactwem do receptorów 5HT1A. Co istotne, zolmitryptan nie wykazuje znaczącego powinowactwa ani aktywności farmakologicznej w odniesieniu do innych podtypów receptorów serotoninowych (5HT2, 5HT3, 5HT4), jak również nie oddziałuje istotnie na receptory adrenergiczne, histaminowe, muskarynowe oraz dopaminergiczne.^{3 4}

Efekty farmakodynamiczne

Badania eksperymentalne przeprowadzone na modelach zwierzęcych dostarczyły cennych informacji o działaniu farmakodynamicznym zolmitryptanu. Wykazano, że zastosowanie tej substancji powoduje skurcz naczyń tętniczych w obrębie krążenia tętnicy szyjnej. Ponadto, na podstawie zgromadzonych danych badawczych można stwierdzić, że zolmitryptan wywiera hamujący wpływ na ośrodkową i obwodową czynność nerwu trójdzielnego. Mechanizm tego działania polega na zmniejszeniu uwalniania kilku kluczowych neuropeptydów:^{5 6}

• CGRP (ang. calcitonin gene related peptide) – peptyd związany z genem kalcytoniny
• VIP (ang. vasoactive intestinal peptide) – naczynioaktywny peptyd jelitowy
• Substancja P – neuropeptyd o działaniu prozapalnym

^{7 8}

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Liczne badania kliniczne dostarczyły istotnych informacji na temat profilu skuteczności i bezpieczeństwa zolmitryptanu w terapii napadów migreny. W przypadku preparatu Zolmiles, podawanego w postaci tabletek konwencjonalnych, początki działania terapeutycznego obserwowano już po jednej godzinie od przyjęcia leku. Wyraźne zwiększenie skuteczności w zakresie łagodzenia bólu głowy oraz innych objawów migreny, takich jak nudności, światłowstręt (fotofobia) i dźwiękowstręt (fonofobia), odnotowywano w przedziale czasowym od 2 do 4 godzin po podaniu.⁹ Podobny profil czasowy działania zaobserwowano w badaniach preparatu Zolmitriptan STADA.¹⁰

Skuteczność w różnych typach migreny

Szczególnie istotnym aspektem farmakodynamiki zolmitryptanu jest jego porównywalna skuteczność w różnych typach migreny. Badania kliniczne jednoznacznie wykazały, że substancja ta wykazuje jednakową efektywność w przypadku napadów migreny:

• poprzedzonych aurą
• bez aury
• związanych z miesiączką

^{11 12}

Istotna z klinicznego punktu widzenia jest obserwacja, że zolmitryptan przyjęty w okresie aury nie zapobiega rozwojowi migreny. W związku z tym zaleca się, aby lek stosować jak najszybciej po wystąpieniu bólu głowy, a nie w fazie aury.^{13 14}

Stosowanie w populacji pediatrycznej

Efektywność zolmitryptanu w terapii migreny u dzieci i młodzieży została poddana ocenie w dużym badaniu klinicznym, obejmującym grupę 696 nastolatków cierpiących na migrenę. Wyniki tego badania nie wykazały przewagi tabletek zolmitryptanu, stosowanych w dawkach 2,5 mg, 5 mg i 10 mg, nad placebo. Skuteczność leku w tej grupie wiekowej nie została zatem potwierdzona.^{15 16}