podwyższone stężenie mleczanów
Podwyższone stężenie mleczanów (hiperlaktatemia) to stan kliniczny, w którym dochodzi do zwiększenia poziomu kwasu mlekowego we krwi powyżej wartości referencyjnych (>2 mmol/l). Jest to istotny marker biochemiczny, wskazujący na zaburzenia metaboliczne związane z niedotlenieniem tkanek i nieefektywnym metabolizmem glukozy.
Główną przyczyną wzrostu stężenia mleczanów jest kwasica mleczanowa, która może być wynikiem hipoksji tkankowej, niewydolności krążenia, wstrząsu, ciężkich infekcji, sepsy, niewydolności wątroby lub nerek. Hiperlaktatemia może również wystąpić w przebiegu cukrzycy, zwłaszcza przy stosowaniu metforminy, a także w zespole MELAS czy podczas intensywnego wysiłku fizycznego.
Diagnostyka podwyższonego stężenia mleczanów obejmuje badania laboratoryjne krwi tętniczej lub żylnej, a wartości powyżej 4 mmol/l są zazwyczaj wskaźnikiem ciężkiego stanu klinicznego i wiążą się z gorszym rokowaniem. Leczenie skupia się przede wszystkim na eliminacji przyczyny podstawowej oraz poprawie perfuzji tkankowej poprzez odpowiednie nawodnienie, tlenoterapię i stabilizację hemodynamiczną pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diabufor XR
Stosowanie metforminy chlorowodorku w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Diabufor XR 500 mg, 750 mg, 1000 mg) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej – rzadkiego, ale potencjalnie śmiertelnego powikłania metabolicznego. Kwasica ta najczęściej występuje przy ostrym pogorszeniu czynności nerek, chorobach układu krążenia i oddechowego oraz posocznicy, gdzie kumulacja metforminy zwiększa ryzyko. Wskazane jest tymczasowe odstawienie leku w stanach odwodnienia (np. ciężka biegunka, wymioty, gorączka) oraz przy rozpoczynaniu terapii lekami mogącymi upośledzać funkcję nerek (leki przeciwnadciśnieniowe, moczopędne, NLPZ). Monitorowanie wskaźnika filtracji kłębuszkowej (GFR) jest obligatoryjne, a stosowanie metforminy jest przeciwwskazane przy GFR <30 ml/min. Diagnostyka kwasicy mleczanowej opiera się na obniżonym pH krwi (<7,35), podwyższonym stężeniu mleczanów (>5 mmol/l), zwiększonej luce anionowej oraz zaburzonym stosunku mleczanów do pirogronianów.
astenia, biegunka, ból brzucha, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, cukrzyca typu 2, duszność kwasicza, filtracja kłębuszkowa, gorączka, hipotermia, jodowy środek kontrastowy, ketoza, kwasica mleczanowa, leki moczopędne, leki przeciwnadciśnieniowe, luka anionowa, metformina chlorowodorek, nefropatia kontrastowa, niedotlenienie, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obniżone pH krwi, odwodnienie, podwyższone stężenie mleczanów, pogorszenie czynności nerek, posocznica, skurcze mięśni, śpiączka, stosunek mleczanów do pirogronianów, wymioty - Leksykon leków
Przedawkowanie – GluaMet 50 mg + 1000 mg
Przedawkowanie leku GluaMet, zawierającego wildagliptynę (50 mg) oraz metforminę (850 mg lub 1000 mg), stanowi poważne zagrożenie kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji. Dane dotyczące wildagliptyny wskazują, że dawki 400 mg (8-krotność dawki terapeutycznej) mogą wywołać ból mięśni, parestezje, gorączkę, obrzęk oraz przemijające zwiększenie stężenia lipazy, natomiast dawki 600 mg (12-krotność dawki terapeutycznej) wiążą się z obrzękiem stóp i dłoni, podwyższeniem aktywności CPK, AspAT, CRP oraz mioglobiny. Wszystkie objawy i zmiany laboratoryjne ustępowały samoistnie po odstawieniu leku. W przypadku metforminy, znaczne przedawkowanie może prowadzić do kwasicy mleczanowej, objawiającej się zaburzeniami świadomości (od senności do śpiączki), objawami żołądkowo-jelitowymi, oddechem Kussmaula, hipotermią, hipotensją oraz charakterystycznymi zaburzeniami laboratoryjnymi: stężenie mleczanów >5 mmol/l, pH krwi <7,35, zwiększona luka anionowa i podwyższony stosunek mleczany/piroglutaminian.
białko C-reaktywne, ból mięśni, dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, hipotensja, hipotermia, kwasica mleczanowa, luka anionowa, mioglobina, objawy żołądkowo-jelitowe, obniżone pH krwi, oddech Kussmaula, parestezje, podwyższone AspAT, podwyższone stężenie mleczanów, przedawkowanie GluaMet, przedawkowanie wildagliptyny, równowaga kwasowo-zasadowa, wildagliptyna i metformina, zaburzenia oddychania - Leksykon leków
Przedawkowanie – Abmetfina XR 750 mg
Przedawkowanie metforminy chlorowodorku, substancji czynnej leku Abmetfina XR (tabletki o przedłużonym uwalnianiu 750 mg, zawierające 585 mg metforminy jako substancji aktywnej), może prowadzić do rozwoju kwasicy mleczanowej – stanu zagrażającego życiu, charakteryzującego się zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej, podwyższonym stężeniem mleczanów, hiperwentylacją, bólami brzucha i wymiotami. Kwasica mleczanowa może wystąpić nawet przy dawkach metforminy poniżej 85 g, zwłaszcza w obecności współistniejących czynników ryzyka. W przeciwieństwie do innych leków przeciwcukrzycowych, przedawkowanie metforminy nie wywołuje hipoglikemii, nawet przy bardzo wysokich dawkach do 85 g substancji czynnej. Zaburzenia czynności nerek mogą pojawić się wtórnie do kwasicy mleczanowej, prowadząc do dalszej kumulacji leku i pogorszenia stanu pacjenta.
czynnik ryzyka, dawkowanie terapeutyczne, funkcja wydalnicza nerek, hemodializa, hiperwentylacja, hipoglikemia, hospitalizacja, interwencja medyczna, kwasica mleczanowa, lek przeciwcukrzycowy, metformina chlorowodorek, podwyższone stężenie mleczanów, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej - Leksykon substancji czynnych
Emtrycytabina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Emtrycytabina, jako nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, jest stosowana w terapii zakażeń HIV-1 oraz HBV. Badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na płodność ani rozwój płodu, a dane kliniczne u ludzi, obejmujące ponad 1000 przypadków ciąż, nie wskazują na zwiększone ryzyko wad rozwojowych. Mimo to, ze względu na mechanizm działania leku, konieczna jest ocena stosunku korzyści do ryzyka u pacjentek planujących ciążę. W trakcie ciąży zaleca się monitorowanie parametrów hematologicznych, funkcji nerek i wątroby oraz skuteczności terapii (wiremia, liczba limfocytów CD4+). Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie emtrycytabiny w skojarzeniu z efawirenzem, który jest przeciwwskazany w I trymestrze ciąży z powodu ryzyka wad cewy nerwowej.
analog nukleozydu, drgawki, działanie nefrotoksyczne, działanie niepożądane, efawirenz, funkcja nerek, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, kobicystat, lek nefrotoksyczny, lek przeciwretrowirusowy, limfocyt CD4+, neutropenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okres półtrwania, parametr hematologiczny, parametr reprodukcyjny, podwyższone stężenie mleczanów, rytonawir, stężenie fosforanów, tenofowir dizoproksyl, terapia przeciwretrowirusowa, wada cewy nerwowej, wiremia, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie mitochondrialne, zakażenie HIV-1