dur krzewinkowy
Dur krzewinkowy (tyfus krzewinkowy, ang. scrub typhus) to ostra choroba zakaźna wywoływana przez bakterię Orientia tsutsugamushi. Zakażenie przenoszone jest na człowieka poprzez ukłucie larw roztoczy (Trombiculidae), zwanych potocznie „kleszczami krzewów”. Choroba występuje głównie w rejonie Azji Południowo-Wschodniej, północnej Australii oraz zachodniego Pacyfiku.
Klinicznie dur krzewinkowy charakteryzuje się nagłym początkiem z wysoką gorączką, bólem głowy, dreszczami i powiększeniem węzłów chłonnych. W miejscu ukłucia pajęczaka często pojawia się charakterystyczna zmiana pierwotna (eschar) w postaci ciemnego strupa otoczonego rumieniem. Po kilku dniach od początku choroby występuje typowa, plamisto-grudkowa wysypka. Bez leczenia choroba może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego czy zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
Diagnostyka duru krzewinkowego opiera się na testach serologicznych (immunofluorescencja pośrednia, ELISA) oraz metodach molekularnych (PCR). Lekiem pierwszego wyboru jest doksycyklina, która jest wysoce skuteczna, szczególnie gdy zostanie podana we wczesnej fazie choroby. Alternatywnie stosuje się azytromycynę, szczególnie u kobiet w ciąży i dzieci. Zapobieganie polega głównie na stosowaniu środków ochrony osobistej przeciwko ukłuciom roztoczy podczas przebywania na terenach endemicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Dur brzuszny – Zapobieganie i profilaktyka
Dur brzuszny (tyfus) to zakaźna choroba przenoszona przez różne wektory, takie jak wszy, pchły, roztocza i kleszcze, w zależności od typu (epidemiczny, endemiczny/mysi, krzewinkowy). Profilaktyka opiera się na unikaniu kontaktu z wektorami poprzez stosowanie repelentów zawierających DEET (20-30%) i permetrynę (0,5%) na odzież, noszenie ochronnej odzieży, kontrolę populacji gryzoni i zwierząt domowych oraz utrzymanie wysokiego poziomu higieny osobistej i środowiskowej. W przypadku duru krzewinkowego rozważa się chemioprofilaktykę doksycykliną w dawce 200 mg raz w tygodniu u osób z wysokim ryzykiem zawodowym, choć rutynowe stosowanie antybiotyków nie jest zalecane przez CDC. Wczesne rozpoznanie i leczenie doksycykliną są kluczowe dla zapobiegania powikłaniom i szybkiego powrotu do zdrowia, a brak dostępnych szczepionek podkreśla znaczenie innych metod zapobiegania.
- Leksykon chorób i schorzeń
Dur brzuszny – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Dur brzuszny, obejmujący dur epidemiczny (Rickettsia prowazekii), endemiczny (Rickettsia typhi) oraz krzewinkowy (Orientia tsutsugamushi), charakteryzuje się zróżnicowaną śmiertelnością w przypadku braku leczenia: odpowiednio około 20% (do 60% u osób starszych lub immunoniekompetentnych), niską śmiertelnością oraz medianą 6% (zakres 0-70%) dla duru krzewinkowego. Wprowadzenie antybiotykoterapii znacząco poprawia rokowanie, redukując śmiertelność do 3-4% w durze epidemiczny, zapewniając niemal całkowite wyleczenie w durze endemicznym oraz umożliwiając pełny powrót do zdrowia u większości pacjentów z duru krzewinkowego, choć opóźnione leczenie zwiększa ryzyko powikłań. Czas terapii antybiotykowej wynosi od 3 dni do 2 tygodni, zależnie od typu duru i odpowiedzi na leczenie.
antybiotykoterapia, azytromycyna, białko C-reaktywne, czynnik martwicy nowotworów alfa, DALY, delirium, doksycyklina, dur brzuszny, dur endemiczny, dur epidemiczny, dur krzewinkowy, hipoalbuminemia, objawy krwotoczne, Orientia tsutsugamushi, Rickettsia prowazekii, Rickettsia typhi, skala APACHE, tyfus, zaburzenia krzepnięcia, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc