faza G1 cyklu komórkowego

Faza G1 (Gap 1) to pierwsza faza cyklu komórkowego, która następuje bezpośrednio po mitozie i poprzedza fazę S (syntezę DNA). W tym okresie komórka intensywnie rośnie, zwiększa swoją objętość oraz syntetyzuje białka i RNA potrzebne do późniejszej replikacji DNA.

Podczas fazy G1 zachodzi ekspresja genów odpowiedzialnych za produkcję czynników wzrostu i białek regulatorowych, które determinują czy komórka przejdzie do kolejnego etapu cyklu, czy też wejdzie w fazę spoczynku (G0). Kluczowym momentem jest tzw. punkt kontrolny (restriction point), po przekroczeniu którego komórka jest zobowiązana do ukończenia całego cyklu podziałowego.

Długość fazy G1 jest zmienna i zależy od typu komórki oraz warunków środowiskowych. W komórkach szybko dzielących się (np. komórkach macierzystych układu krwiotwórczego) faza G1 może trwać kilka godzin, podczas gdy w komórkach o niskiej aktywności mitotycznej może być wydłużona nawet do kilku dni lub miesięcy.

Zaburzenia regulacji fazy G1 mają istotne znaczenie w patogenezie wielu chorób, szczególnie nowotworowych. Mutacje w genach kontrolujących przejście przez punkt restrykcyjny G1, takich jak geny kodujące białka p53, Rb czy cykliny D, mogą prowadzić do niekontrolowanej proliferacji komórkowej i transformacji nowotworowej.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl