zaburzenia czynności przytarczyc

Zaburzenia czynności przytarczyc to grupa stanów chorobowych związanych z nieprawidłowym wydzielaniem parathormonu (PTH) przez przytarczyce. Wyróżnia się nadczynność przytarczyc (hiperparatyroidyzm), charakteryzującą się nadmiernym wydzielaniem PTH, oraz niedoczynność przytarczyc (hipoparatyroidyzm), objawiającą się niedoborem tego hormonu.

Pierwotna nadczynność przytarczyc najczęściej spowodowana jest gruczolakiem pojedynczej przytarczycy (w około 80-85% przypadków), rzadziej przerostem wszystkich gruczołów lub rakiem przytarczyc. Wtórna nadczynność występuje jako kompensacyjna odpowiedź na przewlekłą hipokalcemię, najczęściej w przebiegu przewlekłej choroby nerek. Manifestuje się hiperkalcemią, obniżonym poziomem fosforanów, kamicą nerkową, osteoporozą, bólami kostnymi i zaburzeniami neuropsychiatrycznymi.

Niedoczynność przytarczyc może być nabyta (najczęściej jatrogenna po tyroidektomii lub operacjach w obrębie szyi) lub wrodzona (np. w zespole DiGeorge’a). Objawia się hipokalcemią, co prowadzi do zwiększonej pobudliwości nerwowo-mięśniowej, tężyczki, drętwienia kończyn, skurczów mięśni oraz objawów Chvostka i Trousseau. W długotrwałym przebiegu może powodować zwapnienia w tkankach miękkich, zaćmę i zmiany psychiczne.

Diagnostyka zaburzeń czynności przytarczyc opiera się na oznaczeniu stężenia wapnia, fosforanów i PTH w surowicy krwi, a także badaniach obrazowych (USG, scyntygrafia, tomografia komputerowa). Leczenie zależy od rodzaju zaburzenia – w nadczynności stosuje się leczenie chirurgiczne, cynakalcet lub bisfosfoniany, natomiast w niedoczynności suplementację wapnia i aktywnych form witaminy D.