nowotwór układu kostno-szkieletowego
Nowotwory układu kostno-szkieletowego stanowią heterogenną grupę schorzeń, które mogą rozwijać się zarówno z tkanki kostnej, jak i z tkanek miękkich aparatu ruchu. Dzielą się na nowotwory łagodne oraz złośliwe (mięsaki), przy czym te drugie stanowią około 1% wszystkich nowotworów złośliwych u dorosłych.
Wśród pierwotnych nowotworów złośliwych kości najczęściej występują: kostniakomięsak (osteosarcoma), mięsak Ewinga, chrzęstniakomięsak (chondrosarcoma) oraz chordoma. Mięsaki tkanek miękkich obejmują m.in. tłuszczakomięsaka (liposarcoma), mięśniakomięsaka gładkokomórkowego (leiomyosarcoma) i prążkowanokomórkowego (rhabdomyosarcoma), a także maziówczaka złośliwego (synovial sarcoma).
Diagnostyka nowotworów układu kostno-szkieletowego wymaga podejścia multidyscyplinarnego z wykorzystaniem badań obrazowych (RTG, MRI, CT), badań laboratoryjnych oraz histopatologicznej oceny materiału biopsyjnego. Szczególnie istotne jest wykonanie biopsji w ośrodku, który będzie odpowiedzialny za definitywne leczenie pacjenta.
Leczenie nowotworów układu kostno-szkieletowego jest złożone i zależy od typu histologicznego, stopnia zaawansowania oraz lokalizacji zmiany. Najczęściej stosuje się leczenie skojarzone obejmujące zabieg chirurgiczny, chemioterapię i/lub radioterapię. W przypadku mięsaków wysokiego stopnia złośliwości standardem jest zastosowanie chemioterapii przedoperacyjnej (neoadjuwantowej) i pooperacyjnej (adjuwantowej).
Postęp w technikach chirurgicznych umożliwia obecnie w wielu przypadkach wykonanie zabiegów oszczędzających kończynę, zamiast amputacji. Rozwój metod rekonstrukcyjnych, endoprotezoplastyki oraz możliwości przeszczepiania allogenicznych fragmentów kostnych znacząco poprawił jakość życia pacjentów po leczeniu operacyjnym.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Teryparatyd – Przeciwwskazania stosowania
Teryparatyd, będący rekombinowanym ludzkim parathormonem 1-34, jest skutecznym lekiem stosowanym w leczeniu pierwotnej osteoporozy oraz osteoporozy indukowanej glikokortykosteroidami. Przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, ciążę i laktację, wcześniejszą hiperkalcemię, ciężkie zaburzenia czynności nerek oraz metaboliczne choroby kości, takie jak nadczynność przytarczyc i choroba Pageta. Ponadto, teryparatyd jest przeciwwskazany u pacjentów z podwyższoną aktywnością fosfatazy zasadowej o nieustalonej etiologii, po radioterapii kośćca oraz u osób z nowotworami złośliwymi układu kostno-szkieletowego lub przerzutami do kości. Preparat Osteoteri zawiera 20 mikrogramów teryparatydu w 80 mikrolitrach roztworu i wymaga umiejętności podawania podskórnego, co należy uwzględnić w kwalifikacji pacjenta do terapii.
Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest wykluczenie ciąży oraz ocena funkcji nerek i stężenia wapnia w surowicy, ze względu na ryzyko hiperkalcemii i zaburzeń metabolicznych. U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami nerek terapia wymaga ścisłego monitorowania parametrów nerkowych i wapniowych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z wywiadem onkologicznym, zwłaszcza w kontekście nowotworów o wysokim ryzyku przerzutów do kości (np. rak piersi, płuc, prostaty, nerki), gdzie stosowanie teryparatydu może zwiększać ryzyko progresji choroby nowotworowej. W przypadku wątpliwości diagnostycznych dotyczących obecności procesu nowotworowego w układzie kostnym, wskazane jest przeprowadzenie odpowiedniej diagnostyki przed wdrożeniem terapii. Bilans korzyści i ryzyka powinien być indywidualnie oceniany u każdego pacjenta.
choroba Pageta, fosfataza zasadowa, glikokortykosteroidy, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, karmienie piersią, leczenie osteoporozy, lek przeciwosteoporotyczny, nadczynność przytarczyc, nadwrażliwość na substancje, nowotwór układu kostno-szkieletowego, osteoporoza, parathormon, pierwotna osteoporoza, progresja choroby nowotworowej, przerzuty nowotworowe do kości, radioterapia zewnętrzna, teryparatyd, wapń w surowicy, zaburzenia czynności nerek, zastrzyk podskórny